I OZ 144/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie na odmowę podjęcia zawieszonego postępowania, uznając, że brak prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku uniemożliwia jego wznowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, ponieważ przyczyna zawieszenia (śmierć uczestnika i brak zakończenia postępowania spadkowego) nadal trwała. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych, twierdząc, że wystarczające jest wskazanie potencjalnych następców prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podkreślając, że następstwo prawne musi być udowodnione prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia, a samo wskazanie uczestników postępowania spadkowego nie jest wystarczające.
Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie zostało zawieszone z powodu śmierci uczestnika (B.S.) i trwającego postępowania spadkowego po niej. WSA odmówił podjęcia postępowania, uznając, że przyczyna zawieszenia nadal trwa, ponieważ następstwo prawne nie zostało wykazane stosownym dokumentem urzędowym, takim jak prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów p.p.s.a., argumentując, że wystarczające jest zgłoszenie i wskazanie następców prawnych, a wymóg przedłożenia dokumentów spadkowych prowadzi do naruszenia prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Podkreślił, że zgodnie z art. 1027 k.c. i utrwalonym orzecznictwem, następstwo prawne w celu uczestnictwa w postępowaniu sądowym musi być udowodnione prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia. Samo wskazanie przez pełnomocnika uczestników postępowania spadkowego, zwłaszcza gdy część z nich odrzuciła spadek, nie jest wystarczające do podjęcia zawieszonego postępowania. Sąd administracyjny nie może zastępować sądu powszechnego w ustalaniu spadkobierców. W związku z tym NSA oddalił zażalenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wskazanie uczestników postępowania spadkowego nie jest wystarczające. Następstwo prawne musi być udowodnione prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 1027 k.c. wymaga formalnego dokumentu potwierdzającego nabycie spadku do wykazania następstwa prawnego wobec osoby trzeciej, w tym do udziału w postępowaniu sądowym. Sąd administracyjny nie może zastępować sądu powszechnego w ustalaniu spadkobierców.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 128 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 1027
Kodeks cywilny
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 124 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 130 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 131
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 166
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 935
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2024 poz 935
Argumenty
Skuteczne argumenty
Następstwo prawne po zmarłym uczestniku musi być udowodnione prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia. Sąd administracyjny nie jest właściwy do ustalania spadkobierców. Wskazanie uczestników postępowania spadkowego, bez formalnego dowodu, nie jest wystarczające do podjęcia zawieszonego postępowania.
Odrzucone argumenty
Wystarczające jest wskazanie przez pełnomocnika potencjalnych następców prawnych. Wymóg przedłożenia dokumentów spadkowych narusza prawo do sądu. NSA w poprzednim orzeczeniu nakazał podjęcie postępowania.
Godne uwagi sformułowania
następstwo prawne nie zostało wykazane stosownym dokumentem urzędowym Sąd administracyjny nie może zastępować sądu powszechnego w ustalaniu spadkobierców Wskazanie szeregu osób, w tym takich, które odrzuciły spadek, nie wyczerpuje w sposób właściwy i pełny dyspozycji art. 128 § 1 pkt 1 ppsa.
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykazanie następstwa prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym po śmierci strony, w szczególności w sprawach reprywatyzacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy postępowanie spadkowe jest w toku i nie ma jeszcze prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy reprywatyzacji warszawskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie. Kluczowe jest tu zagadnienie proceduralne związane z wykazywaniem następstwa prawnego po zmarłych stronach w kontekście długotrwałych postępowań spadkowych.
“Reprywatyzacja wstrzymana przez postępowanie spadkowe: czy sąd musi czekać na dokumenty?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OZ 144/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2489/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-04-29
I OZ 490/25 - Postanowienie NSA z 2025-08-12
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 128 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.B., Ł.B. i E.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2489/24 o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania sądowego w sprawie ze skargi W.B., M.B., E.B. i B.S. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 7 maja 2019 r. nr KR III R 15/18 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem dnia z 31 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2489/24 (dalej postanowienie z 31 grudnia 2024 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił podjęcia zawieszonego postępowania sądowego w sprawie ze skargi W.B., M.B., E.B. i B.S., na decyzję Komisji do spraw nieruchomości warszawskich z dnia 7 maja 2019 r. nr KR III R 15/18, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji (k. 403-406 akt sadowych).
Sąd I instancji uznał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przyczyna zawieszenia postępowania trwa nadal, bowiem postępowanie spadkowe po B.S. nie zostało dotychczas zakończone; zmarł także uczestnik E.B. (k. 345-346 akt sądowych). Sąd I instancji ustalił, że postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie (sygnatura akt I Ns 122/22), postanowieniem z 9 lipca 2024 r. I Ns 122/22 zostało zawieszone z uwagi na śmierć jednego z jego uczestników (k. 328 akt sądowych).
Następstwo prawne powinno być wykazane, jak wskazał Sąd I instancji, stosownym dokumentem, a w przypadku śmierci osoby fizycznej powinno to być prawomocne postanowienie sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia (o ile spadkobiercy są znani).
Zażalenie na postanowienie z 31 grudnia 2024 r. złożyli W.B., E.B. i Ł.B., reprezentowani przez r. pr. K.W., zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 128 § 1 pkt 1 w zw. z art. 124 § 1 pkt 1 i art. 130 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm., dalej Konstytucja RP) przez "jego" [zapewne "ich"] błędną wykładnię skutkującą przyjęciem przez Sąd I instancji, że dla możliwości podjęcia postępowania sądowoadministracyjnego, zawieszonego na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ppsa, konieczne jest wykazanie, stosownym dokumentem (tj. w przypadku śmierci osoby fizycznej - prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia), następstwa prawnego po tej osobie; w przeciwnym wypadku nie ustaje przyczyna zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w tym przepisie ("przyczyna zawieszenia postępowania trwa nadal"), podczas gdy z art. 128 § 1 pkt 1 ppsa wynika, że obowiązek podjęcia z urzędu postępowania sądowoadministracyjnego, zawieszonego na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ppsa, powstaje po stronie sądu administracyjnego od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Art. 128 § 1 pkt 1 ppsa ani żaden inny przepis procedury sądowoadministracyjnej, nie przewiduje obowiązku polegającego na wykazaniu owego następstwa prawnego po osobie zmarłej, przez przedłożenie dokumentu potwierdzającego to następstwo prawne; tym samym, dla powstania po stronie sądu administracyjnego obowiązku polegającego na podjęciu zawieszonego postępowania, wystarczające jest li tylko poinformowanie o tożsamości spadkobierców zmarłego uczestnika, co jest tym bardziej uzasadnione, że skoro zgodnie z art. 130 § 1 pkt 3 ppsa, sąd obowiązany jest umorzyć postępowanie zawieszone w razie śmierci strony po upływie pięciu lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny, to wykładnia jak ta forsowana przez Sąd I instancji, w istocie prowadziłoby to do umarzania postępowań sądowoadministracyjnych w każdym wypadku, gdy strona (następca prawny dotychczasowego uczestnika) nie ma możliwości, by uzyskać postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po swoim poprzedniku prawnym, a to z uwagi na wykraczający poza ów pięcioletni termin czas trwania postępowania spadkowego, który to czas jest często niezależny od woli strony i wynika np. ze stopnia skomplikowania postępowania spadkowego (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie spadkowej, w której dochodzi do odrzucania spadku przez uczestników, a co wpływa na długość trwania tego postępowania spadkowego), a zatem dochodziłoby do sprzecznego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zamknięcia obywatelom drogi do uzyskania żądanego przez nich orzeczenia in meritum w sprawie sądowoadministracyjnej, na podstawie - mającego represyjny charakter - art. 130 § 1 pkt 3 ppsa, a to z przyczyn, za które obywatele ci nie odpowiadają (długość trwania postępowań spadkowych sądowych);
2. art. 153 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 193 i art. 141 § 4 ppsa przez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceny prawnej wynikającej z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2024 r. sygn. akt I OZ 751/24, zgodnie z którym Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nastąpiło zgłoszenie i wskazanie następców prawnych zmarłej B.S. i to zarówno w terminie otwartym, określonym w wezwaniu Sądu I instancji, jak i przed upływem 5 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu niniejszego postępowania, co nastąpiło w pismach skarżących z 20 września 2024 r., co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji najpierw do błędnego stwierdzenia, że nie doszło jeszcze do "wskazania" następców prawnych zmarłej B.S. w rozumieniu art. 128 § 1 pkt 1 ppsa, bowiem zdaniem Sądu I instancji ma wiązać się z przedłożeniem prawomocnego postanowienia właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzonego przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, a następnie doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia, odmawiającego podjęcia przedmiotowego postępowania w warunkach naruszenia art. 131 w zw. z art. 128 § 1 pkt 1 ppsa;
3. art. 131 w zw. z art. 128 § 1 pkt 1 ppsa przez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonego postanowienia z 31 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2489/24, którym to postanowieniem odmówił on podjęcia postępowania sądowego w przedmiocie kontroli decyzji Komisji do spraw nieruchomości warszawskich nr KR III R 15/18 z 7 maja 2019 r. podczas gdy Sąd I instancji był obowiązany podjąć to postępowanie, bowiem - zgodnie z art. 128 § 1 pkt 1 ppsa - w piśmie pełnomocnika skarżących z 20 września 2024 r. wskazani zostali następcy prawni zmarłej B.S., a zatem ustała przyczyna zawieszenia, a następnie winien je zawiesić do czasu zakończenia postępowania spadkowego po B.S., toczącego się przed sądem powszechnym.
Wnoszący zażalenie wnieśli, na podstawie art. 179a w zw. z art. 197 § 2 ppsa, o uchylenie w całości zaskarżonego ostanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o podjęcie z urzędu zawieszonego postępowania z uwagi na wskazanie przez pełnomocnika skarżących następców prawnych B.S., tj. na podstawie art. 131 w zw. z art. 128 § 1 pkt 1 ppsa, a następnie jego ponowne zawieszenie do czasu zakończenia postępowania spadkowego po B.S., toczącego się przed sądem powszechnym; ewentualnie, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (k. 425-431 akt sądowych).
Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich złożyła odpowiedź na zażalenie wnosząc o jego oddalenie (k. 444-446 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ppsa Sąd zawiesza postępowanie, z uwagi na śmierć uczestnika postępowania, bowiem następcy prawni mają prawo uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym, skoro wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego (art. 33 § 2 ppsa; J. Drachal, J. Jagielski, M. Cherka w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 211, nb 3 pkt 1, 2 do § 2).
Sąd podejmuje postępowanie w sprawie, gdy ustanie przyczyna zawieszenia postępowania - w szczególności od dnia zgłoszenia się następców prawnych zmarłego, legitymujących się odpisem prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 128 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 1027 kc).
Zarzuty naruszenia art. 128 § 1 pkt 1 w zw. z art. 124 § 1 pkt 1 i art. 130 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP) oraz art. 131 w zw. z art. 128 § 1 pkt 1 ppsa okazały się niezasadne.
Sąd I instancji trafnie postanowieniem z 31 grudnia 2024 r. odmówił podjęcia zawieszonego postępowania. Przyczyna zawieszenia postępowania trwa nadal bowiem postępowanie spadkowe po zmarłej dnia [...] 2019 r. w N. B.S. (k. 35, 48-49 akt sądowych) nie zostało zakończone, zaś następstwo prawne nie zostało wykazane stosownym dokumentem urzędowym. Ustalenie spadkobierców po zmarłej wymaga dodatkowych czynności w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku i póki nie są ustaleni spadkobiercy, póty istnieje przeszkoda do kontynuowania postępowania sądowoadministracyjnego.
Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 kc). W doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że art. 1027 kc potwierdza deklaratoryjny charakter postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku lub aktu [poświadczenia dziedziczenia]. Wprowadza w pewnych wypadkach wyłączność takiego orzeczenia lub aktu jako dowodu przysługiwania praw wynikających z dziedziczenia. W razie sporu co do statusu spadkobiercy ,istniejącego między nim a osobą nieroszczącą sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, wykazanie praw do spadku możliwe jest tylko postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Nie jest możliwe skorzystanie z innych środków dowodowych. [...] Art. 1027 dotyczy sytuacji, gdy spadkobierca powołuje się wobec osoby trzeciej na swe prawa spadkowe z tytułu dziedziczenia, a nie sytuacji, w której osoba trzecia dochodzi roszczeń wobec spadkobiercy (wyrok SN z 19.6.1975 r. III CRN 102/75, OSNC 1976/6/139). [...] Również uprawnienia do udziału w postępowaniu sądowym wytoczonym przez stronę która zmarła, winno być wykazane notarialnym poświadczeniem dziedziczenia lub postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie spadku, w odniesieniu do obowiązku udowodnienia nabycia prawa materialnego lub zobowiązania po spadkodawcy (postanowienie SN z 28.1.2016 r. III CZP 100/15, aprobowane przez E. Skowrońską-Bocian i J. Wiercińskiego, Kodeks cywilny. Komentarz, t. IV Spadki, Wolters Kluwer 2017, 341-346, uw. 1, 3, 5). Następstwo prawne winno być wykazane według przepisów prawa cywilnego, a więc w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku lub w drodze notarialnego poświadczenia dziedziczenia (wyrok NSA z 16.1.2002 r. I SA 1421/00, ONSA 2003/3/64; wyrok SN z 26.5.2011 r. III CSK 221/10, OSNCZD 2012/2/38; wyrok WSA Warszawie z 24.11.2005 r. I SA/Wa 1991/04, Lex 213429; P. Borkowski. Komentarz do zmiany art.1027 Kodeksu cywilnego wprowadzonej przez Dz.U. z 2007 r. Nr 181 poz. 1287, LEX; E. Niezbecka w: red. A. Kidyba. Kodeks cywilny. Komentarz T. IV Spadki, Wolters Kluwer 2015, s. 345-346, uw. 2, 3, 5 do art. 1027). B.S. zmarła jako wdowa w N., przeto w szóstej grupie spadkobierców ustawowych jest gmina (art. 935 zd. 1 kc). Do wskazania, że do dziedziczenia ustawowego w ostatniej kolejności dochodzi gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Gmina na Skarb Państwa nie mogą odrzucić spadku (E. Skowrońska-Bocian i J. Wierciński - op. cit., s. 104-105, uw. 3, 8 do art. 935), w przeciwieństwie do części osób wymienionych w piśmie z 20 września 2024 r. (k. 345-346 akt sądowych), zatem nie zachodzi niebezpieczeństwo, że nie uda się ustalić w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku spadkobierców B.S.
Wskazanie przez pełnomocnika skarżących w piśmie procesowym z 20 września 2024 r. następców prawnych B.S., wobec braku prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B.S., nie mogło skutkować podjęciem postępowania sądowoadministracyjnego.
Wskazanie szeregu osób, w tym takich, które odrzuciły spadek, dokonane we wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, nie wyczerpuje w sposób właściwy i pełny dyspozycji art. 128 § 1 pkt 1 ppsa. Pełnomocnik wskazał jako następców prawnych po zmarłej B.S. wszystkich znanych mu obecnych i dotychczasowych uczestników postępowania spadkowego po B.S., toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie (sygn. akt I Ns 122/22), szczegółowo wymienionych w punkcie 1 lit. a-o wniosku o podęcie postępowania. Pełnomocnik wskazał kilkanaście osób, będących jedynie uczestnikami postępowania spadkowego, podnosząc jednocześnie że postępowanie spadkowe jest rozwojowe z uwagi na fakt odrzucania spadków przez poszczególnych następców prawnych. Pełnomocnik wskazał zatem uczestników postępowania spadkowego, nie zaś wszystkich spadkobierców (art. 1027 kc). Okoliczności te mogą jedynie sugerować, kto może być spadkobiercą zmarłej; nie wyklucza to jednak, że spadkobiercami mogą być tylko niektóre z tych osób, a przede wszystkim także inne osoby - w tym np. gmina. Sąd trafnie nie podjął postępowania zawieszonego po śmierci strony, wobec braku prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Sąd administracyjny nie może zastępować sądu powszechnego w ustalaniu spadkobierców.
Zaskarżone postanowienie nie narusza art. 153 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 193 i art. 141 § 4 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 grudnia 2024 r. I OZ 751/24 nie przesądził, że "w niniejszej sprawie nastąpiło zgłoszenie i wskazanie następców prawnych zmarłej B.S." (s. 3 uzasadnienia zażalenia - k. 426 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "w realiach niniejszej sprawy, sekwencja zdarzeń mająca znaczenie procesowe wskazuje, iż umorzenie przez Sąd I instancji zawieszonego postępowania było co najmniej przedwczesne.
Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z dnia 20 września 2019 r. z uwagi na śmierć skarżącej B.S.. Pismem z dnia 17 lipca 2020 r. (k. 123) pełnomocnik skarżących poinformował Sąd, że przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie pod sygn. I Ns 851/19 toczy się postępowanie spadkowe po B.S.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, w dniu 11 września 2024 r., po raz kolejny wezwano pełnomocnika skarżących do wskazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy postępowanie spadkowe po zmarłej B.S. zostało zakończone oraz do wskazania adresów następców prawnych i przedłożenia dokumentów wskazujących stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenia dziedziczenia. Ww. wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 16 września 2024 r. (zpo k.353). Postanowieniem z dnia 25 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 130 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył zawieszone postępowanie. W tym samym dniu, tj. 25 września 2024 r. (data prezentaty) do Sądu wpłynęły nadane w urzędzie pocztowym w dniu 20 września 2024 r. dwa pisma stanowiące odpowiedź na wezwanie z 11 września 2024 r. W pierwszym z pism (k. 343) pełnomocnik skarżących wskazał, że postępowanie spadkowe po B.S. nie zostało dotychczas zakończone. W drugim zaś piśmie zatytułowanym "wniosek pełnomocnika skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania" (k. 345) pełnomocnik podał, iż zgłasza i wskazuje jako następców prawnych po zmarłej B.S. wszystkich znanych mu obecnych i dotychczasowych uczestników postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po B.S. (sygn. akt I Ns 122/22, wcześniej I Ns 851/19) w osobach wymienionych w treści pisma. Wyjaśnił ponadto, że postępowanie spadkowe po zmarłej B.S. w dalszym ciągu toczy się, a jego przebieg warunkowany jest faktem odrzucania spadków przez poszczególnych następców prawnych i koniecznością upływu terminów ustawowych na złożenie oświadczeń spadkowych przez kolejnych.
Wnosił w związku z tym o podjęcie postępowania - zawieszonego postanowieniem z 20 września 2019 r. - z udziałem zgłoszonych i wskazanych następców prawnych zmarłej B.S. [...] Z przedstawionej wyżej sekwencji zdarzeń wynika, że pełnomocnik skarżących wykonał w terminie wezwanie Sądu z dnia 11 września 2024 r. Siedmiodniowy termin, o którym mowa w wezwaniu upływ bowiem w dniu 23 września 2024 r., natomiast pisma - jak wskazano wyżej - zostały nadane w dniu 20 września 2024 r. Zaskarżone postanowienie zostało zaś wydane 25 września 2024 r., a zatem 5 dni po wykonaniu przez pełnomocnika wezwania z dnia 11 września 2024 r. Przy czym z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Sąd podjął próbę ustalenia, czy upłynął już termin wskazany w wezwaniu, natomiast zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania wpłynęło do Sądu dopiero w dniu 27 września 2024 r. (a zatem dwa dni po wydaniu zaskarżonego postanowienia).
Powyższe okoliczności są w rozpatrywanym przypadku o tyle istotne, że art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek podjęcia z urzędu zawieszonego - z uwagi na śmierć strony - postępowania, gdy ustanie przyczyna zawieszenia - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego (...). W niniejszej sprawie zgłoszenie i wskazanie następców prawnych nastąpiło zaś po pierwsze - jak podano wyżej, w terminie otwartym, określonym w wezwaniu Sądu, a po drugie - przed upływem 5 lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu niniejszego postępowania (z dniem 20 września 2024 r. upływało bowiem 5 lat od zawieszenia postępowania). W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że Sąd I instancji wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem art. 130 § 1 pkt 3 w zw. z art. 128 § 1 pkt 1 oraz w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Umorzył bowiem postępowanie przed rozważeniem przesłanek do jego podjęcia wskazanych w piśmie skarżących z dnia 20 września 2024 r. [...] Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki dokona oceny treści wniosku skarżących z dnia 20 września 2024 r. i - w zależności od wyników tej oceny - wyda stosowne rozstrzygniecie, dając temu wyraz w uzasadnieniu." (k. 390-392v akt sądowych). Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie nakazał Sądowi I instancji podjęcia postępowania w sprawie, a jedynie uznał, że umorzenie zawieszonego postępowania było co najmniej przedwczesne i nakazał dokonanie oceny treści wniosku skarżących z 20 września 2024 r. i - w zależności od wyników tej oceny - wydanie stosownego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu.
Sąd I instancji w postanowieniu z 31 grudnia 2024 r, dokonał prawidłowych ustaleń, trafnej oceny treści wniosku z 20 września 2024 r., prawidłowo przedstawiając akt subsumcji w zaskarżonym postanowieniu. Nie narusza to prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Do faktów powszechnie znanych należy to, ża Sądy szwajcarskie na podstawie Kodeksu cywilnego szwajcarskiego poszukują spadkobierców stron w drodze ogłoszeń prasowych w Polsce.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI