I OZ 141/24

I OZ 141/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2269/19 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2023-08-30
I OZ 357/24 - Postanowienie NSA z 2024-07-26
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 194 par. 1 pkt 8 w zw. z art. 194 par. 2 w zw. z art. 67 par. 5 w zw. z art. 70 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X.Y. Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2269/19 w sprawie ze skargi X.Y. Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 23 sierpnia 2019 r. nr DO-II.4610.88.2019.PO w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2269/19 (dalej postanowienie z 21 listopada 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie X.Y. S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej X.Y. S.A. lub skarżąca) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2269/19 (dalej postanowienie z 30 sierpnia 2023 r.) umarzające postępowanie sądowe w sprawie ze skargi X.Y. S.A. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 23 sierpnia 2019 r. nr DO-II.4610.88. 2019.PO w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowienie z 30 sierpnia 2023 r. zostało prawidłowo i skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej 6 listopada 2023 r. Tym samym termin do wniesienia zażalenia przypadał na okres od 7 listopada 2023 r. do 13 listopada 2023 r. Na postanowienie z 30 sierpnia 2023 r. skarżąca pismem z 9 października 2023 r., [oddanym w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego dnia 10 października 2023 r. - uw. NSA; k. 107-115v akt sądowych] wniosła zażalenie do Naczelnego Sąd Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Powołując art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. 1705, dalej ppsa) Sąd I instancji wskazał, że zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. W niniejszej sprawie siedmiodniowy termin otwarty do wniesienia zażalenia przypadał na okres od 7 listopada 2023 r. do 13 listopada 2023 r. włącznie, a zażalenie wniesiono 10 października 2023 r. (data stempla pocztowego) - przed otwarciem się terminu do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, odrzucił zażalenie (k. 121-122 akt sądowych).
Zażalenie złożyła skarżąca, reprezentowana przez adw. L.B., powołując art. 194 § 1 pkt 8 ppsa, zaskarżając postanowienie z 21 listopada 2023 r. w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd I instancji pismem z 16 sierpnia 2021 r. został powiadomiony o: ustanowieniu przez X.Y. S.A. pełnomocnika w sprawie; adresie do doręczeń. Mimo tego doręczył [odpis] postanowieni[a] z 30 sierpnia 2023 r. na nieprawidłowy adres korespondencyjny, bezpośrednio do X.Y. S.A. Centrala w Warszawie, z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, a następnie dokonał ponownego doręczenia [odpisu] postanowieni[a] z 30 sierpnia 2023 r., tym razem na prawidłowy adres korespondencyjny do rąk pełnomocnika, które zostało przez niego odebrane dnia 6 listopada 2023 r.
Skarżąca wskazała, że skuteczne ustanowienie pełnomocnika obliguje organ administracji publicznej do podejmowania czynności z jego udziałem oraz dokonywania doręczeń według zasady określonej w art. "40 § 2 kpa" [winno być "67 § 5 ppsa" - uw. NSA].
Skarżąca odwołała się do utrwalonej linii orzecznictwa, zgodnie z którą uchybienia organu w zakresie prawidłowości doręczenia rozstrzygnięcia nie mogą szkodzić stronie, która taki dokument otrzymała, w szczególności pozbawiać strony wniesienia odwołania (w tej kwestii powołano wyroki WSA w Bydgoszczy z: 27.4. 2022 r. II SA/Bd 1459/21; 29.6.2021 r. II SA/Bd 245/21; wyrok NSA z 26.8.2021 r. II OSK 18/21). Powołując wyrok NSA z 23.10.2018 r. II OSK 1004/17 i wyrok WSA w Warszawie z 23.4.2021 r. VII SA/Wa 2392/20, wskazano, że przepisy dotyczące doręczeń mają przede wszystkim charakter gwarancyjny dla strony postępowania, nie zaś dla organu i nie można przepisów tych interpretować na niekorzyść strony.
Sąd I instancji całkowicie pominął fakt nieprawidłowego doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie i uznał, że strona winna pozostać bezczynna wobec takiego doręczenia i oczekiwać prawidłowo zaadresowanej przesyłki. Zareagowanie strony na doręczone postanowienie i wniesienie w takiej sytuacji zażalenia nie może działać na jej niekorzyść. Strona nie może być obarczona ryzykiem odrzucenia później złożonego zażalenia na tej podstawie, że treść postanowienia była już znana wcześniej na skutek nieprawidłowego doręczenia (k. 131-132v akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia (art. 194 § 2 ppsa). Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ppsa).
Wniesienie dnia 10 października 2023 r. zażalenia na postanowienie z 30 sierpnia 2023 r., nieprawidłowo doręczone dnia 29 września 2023 r. z naruszeniem art. 67 § 5 ppsa (k. 82-83, 93, 96-97, 98, 100-100v, 105 akt sądowych) nie mogło prowadzić do uznania, że zażalenie to było przedwczesne i winno być odrzucone.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego i piśmiennictwie na tle kodeksu postępowania cywilnego trafnie przyjmuje się, że terminy do wnoszenia środków zaskarżania zaliczane są powszechnie do grupy terminów maksymalnych, co skutkuje tym, że czynność prawna musi być dokonana przed ich upływem pod rygorem nieskuteczności. W tej materii ustawodawca polski przyjął model austriacki (podobnie jak w procedurze administracyjnej). Jeśli strona dowiedziała się o treści postanowienia przed jego oficjalnym doręczeniem i przed takim oficjalnym doręczeniem wniosła od tego postanowienia zażalenie, to takie wniesienie zażalenia jest skuteczne (odpowiednio - uzasadnienie uchwały SN z 2.12. 2003 r. III CZP 90/03, OSNC 2005/2/21; uchwały SN z 13.5.1993 r. III CZP 60/93, OSNC 1993/12/233, akceptowanej przez J. Gudowskiego w PS 1996/4/75; uchwała SN z 5.5.1988 r. III CZP 29/88, OSNC 1989/10/151 z glosą B. Bladowskiego, OSP 1989/5/114; uchwała SN z 2.5.1973 r. III CZP 7/73 - OSNC 1973/11/196; uchwała SN z 4.10.1990 r. III CZP 51/90, OSP 1991/5/111; uchwała SN z 30.5.1996 r. III CZP 53/96, OSNC 1996/10/129, akceptowana przez J. Gudowskiego, PS 2000/6/129; orzeczenia SN z: 23.8.1934 r. C I 1071/34, Zb. Urz. 1935, poz. 42; 31.5.1935 r. C I 2958/34, Zb. Urz. 1935, poz. 467). W uzasadnieniu uchwały III CZP 29/88 Sąd Najwyższy wprost wskazał: "Także przepisy kpc o uchybieniu i przywróceniu terminu (art. 167 i nast. kpc) wiążą bezskuteczność czynności procesowej jedynie z podjęciem jej po upływie terminu, nie przewidują natomiast negatywnych skutków w razie podjęcia czynności procesowej zanim jeszcze termin rozpoczął bieg. Do takich samych wniosków prowadzi wykładnia gramatyczna mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 394 § 2 i art. 795 § 2 kpc. Przepisy te stanowią, że tygodniowy termin do wniesienia zażalenia biegnie dla dłużnika od daty doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Przepisy te wskazują tylko termin ad quem, po którego upływie dłużnik traci prawo do wniesienia zażalenia. Przepisy te nie ograniczają natomiast dłużnika w taki sposób, aby po wydaniu i ogłoszeniu postanowienia, a przed rozpoczęciem biegu terminu do jego zaskarżenia dłużnik nie mógł wnieść zażalenia. Skoro zaskarżenie orzeczenia po jego wydaniu jest dopuszczalne i skoro powołane przepisy kpc wiążą ujemne skutki co do możliwości zaskarżenia orzeczenia jedynie z upływem biegu terminu do jego zaskarżenia, nie wiążą natomiast ujemnych skutków co do możliwości zaskarżenia orzeczenia, gdy nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu do jego zaskarżenia, udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały.". Pogląd ten jest w pełni aktualny w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. W doktrynie wskazuje się, że "Art. 194 [ppsa] jest odpowiednikiem art. 394 kpc. Niemniej jednak wprowadzono do niego istotne zmiany" (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W.Pr. 2004 - wyd. pierwsze, uw. 1). Zmiany te nie podważają zasady, że terminy do wnoszenia środków zaskarżania w ppsa zaliczane są do grupy terminów maksymalnych. Skarżąca wniosła zażalenie w terminie otwartym od dnia wydania postanowienia z 30 sierpnia 2023 r., a przed upływem terminu maksymalnego, biegnącego od dnia od 7 listopada 2023 r. do 13 listopada 2023 r. włącznie (k. 116-119 akt sądowych).
Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby (art. 70 § 1 ppsa). Skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego skierowania pisma do adresata na adres, o którym sąd został powiadomiony przed wysłaniem pisma (in casu - na adres do doręczeń wskazany przez prawidłowo ustanowionego pełnomocnika - art. 67 § 5 ppsa).
W rozpoznawanej sprawie korespondencja zawierająca odpis postanowienia z 30 sierpnia 2023 r. została z przyczyn leżących po stronie Sądu I instancji błędnie skierowana na adres: ul. [...], [...] Warszawa. Uwadze Sądu I instancji umknął fakt, że pismem z 16 sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej spółki prawidłowo poinformowała Sąd o zmianie adresu do doręczeń na: [...], [...] Poznań i to na ten adres Sąd winien był doręczyć odpis postanowienia z 30 sierpnia 2023 r. Zarządzeniem z 24 sierpnia 2021 r. I SA/Wa 2269/19 Sędzia Sprawozdawca zarządziła: dołączenie do akt sprawy pisma z k. 82; odnotowanie ustanowienia przez skarżącą pełnomocnika w osobie dw. L.B. (adres w ww. piśmie) i uwzględnienie pełnomocnika w dalszej korespondencji (k. 82-83; 93 akt sądowych; art. 67 § 5 ppsa). Skoro strona dowiedziała się o treści postanowienia przed jego oficjalnym doręczeniem i przed takim oficjalnym doręczeniem wniosła od tego postanowienia zażalenie, to takie wniesienie zażalenia jest skuteczne jako mieszczące się w okresie po wydaniu postanowienia z 30 sierpnia 2023 r. a przed upływem terminu maksymalnego. Strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji błędu Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § w zw. z art. 197 § 2 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie w całości, jako naruszające art. 194 § 1 pkt 8 i § 2, art. 178 i w zw. z art. 197 § 2 ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpozna merytorycznie zażalenie wniesione dnia 10 października 2023 r.