I OZ 140/22

I OZ 140/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Sygn. powiązane
II SA/Łd 808/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-06-08
I OSK 1656/22 - Wyrok NSA z 2023-11-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 808/21 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 24 marca 2020 r. nr [...] w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 5 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego nałożenia opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 808/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku R. P., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 24 marca 2020 r. nr [...].
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że R. P. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 5 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego nałożenia opłaty adiacenckiej. W treści skargi został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpatrzenia przez WSA skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zwrócił uwagę, że wniosek ten dotyczył decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 24 marca 2020 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sieradza z dnia 4 lutego 2020 r., ustalającej opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w Sieradzu przy ul. [...], oznaczonej nr działki [...] (obręb [...]), o powierzchni [...]m2, w związku z wybudowaniem drogi.
Sąd wyjaśnił, że w świetle treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może - na wniosek strony skarżącej - wstrzymać wykonanie nie tylko zaskarżonego aktu lub czynności, ale również wszystkich aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z powyższego wynika, że w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania aktu wydanego w m.in. we wznowionym postępowaniu, wniosek ten może również dotyczyć decyzji wydanych w zwykłym toku instancji.
W dalszej kolejności zwrócono uwagę, że decyzja, której dotyczy wniosek, wydana w dniu 24 marca 2020 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu niewątpliwie należy do aktów administracyjnych, które podlegają wykonaniu.
Jednakże Sąd uznał, że w uzasadnieniu wniosku skarżący nie wskazał konkretnych dowodów, faktów czy okoliczności, które pozwalałyby ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki, określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., które warunkują wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący, poza złożeniem wniosku, nie przedstawił żadnej argumentacji uzasadniającej wniosek, nie zobrazował w żaden sposób swojej sytuacji majątkowej i finansowej, co uniemożliwia jakąkolwiek merytoryczną ocenę okoliczności, które mogłyby przemawiać za udzieleniem ochrony tymczasowej. Brak argumentacji na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skłania do wskazania, że świadczenie pieniężne jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym.
W ocenie Sądu, powyższe przesądza o braku możliwości oceny, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Brak wskazania jakichkolwiek okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie pozwala stwierdzić, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. P., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść ww. postanowienia, a mianowicie:
a) art. 61 § 3 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że wykonanie decyzji nie spowoduje znacznej szkody po stronie skarżącego;
b) art. 49 § 1 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie i zaniechanie wezwania skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji poprzez jego uzasadnienie i przedstawienie dowodów w sytuacji, gdy skarżący składając wniosek działał bez pełnomocnika i nie znał wymogów w tym zakresie wynikających z orzecznictwa, a w aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na sytuację finansową skarżącego.
Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Ponadto pełnomocnik R. P. wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, oświadczając że nie zostały one uiszczone w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Nie oznacza to jednak – w przypadku spełnienia przesłanek – wydania automatycznie decyzji pozytywnej dla wnioskujących, gdyż pozostawiono to uznaniu sądu. Sąd orzeka więc opierając się na analizie argumentacji przedstawionej przez stronę.
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można uznać, że zaistniały przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008 r., str. 219). Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Wnioskujący musi dokładnie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 201/05 z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt II OZ 917/14, z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 2276/17, z dnia 27 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 1057/21 oraz z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2898/20; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też nie spełnia takich wymagań wniosek, który ogranicza się do samego żądania wstrzymania aktu bez odwołania się do okoliczności faktycznych danej sprawy i sytuacji konkretnego wnioskodawcy.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a., gdyż w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 24 marca 2020 r. Brak uzasadnienia wniosku poprzez odwołanie się do okoliczności faktycznych danej sprawy i sytuacji skarżącego uniemożliwiał ocenę zasadności ubiegania się o udzielenie stronie skarżącej ochrony tymczasowej. W tej sytuacji zasadnie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania decyzji.
Ponadto wyjaśnić należy, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, nie obligował Sądu I instancji do wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych tego wniosku w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. przez ewentualne uzupełnienie tego wniosku. Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach, ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak takiego uzasadnienia nie może być uznany za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność i nie podlega uzupełnieniu przez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie zasadności tego wniosku przez wykazanie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Niedostateczne uzasadnienie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2013 r. sygn. akt I OZ 848/13, z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt I OZ 744/14, z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt I FZ 74/14, z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt I FZ 482/14, z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GZ 255/17, z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt II GZ 769/17, z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt II GZ 169/20 oraz z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt I OZ 175/21).
Z tego powodu zarzuty naruszenia art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz art. 49 § 1 P.p.s.a. należało uznać za niezasadne.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.