I OZ 119/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie pełnomocnika skarżącej na wysokość wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu, potwierdzając stosowanie stawek z wyboru i odrzucając argument o zależności od wartości przedmiotu sprawy.
Sąd I instancji przyznał adwokatowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 590,40 zł za pomoc prawną w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne. Pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie, domagając się wyższego wynagrodzenia (3600 zł + VAT), argumentując, że powinno ono zależeć od wartości przedmiotu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podkreślając, że wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu powinno być ustalane według stawek dla pełnomocników z wyboru, a sprawa o świadczenie pielęgnacyjne nie ma wartości przedmiotu sprawy w rozumieniu cywilnoprawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie pełnomocnika skarżącej, adwokata M.B., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, które przyznało mu wynagrodzenie w kwocie 590,40 zł brutto za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach dotyczących kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz na wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 66/19, uznając, że różnicowanie wynagrodzenia pełnomocników z urzędu nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Pełnomocnik skarżącej domagał się zmiany postanowienia i przyznania mu wynagrodzenia w kwocie 3600 zł + VAT, twierdząc, że jego wynagrodzenie powinno być uzależnione od wartości przedmiotu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (w tym wyrok SK 53/22), pełnomocnikom z urzędu należy się wynagrodzenie według stawek nie niższych niż przewidziane dla pełnomocników z wyboru. NSA potwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował stawkę z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (480 zł + VAT), która jest wyższa niż stawka z rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. (240 zł). Sąd odrzucił argumentację pełnomocnika o zależności wynagrodzenia od wartości przedmiotu sprawy, wskazując, że roszczenie o świadczenie pielęgnacyjne, choć ma charakter pieniężny, stanowi zabezpieczenie z pomocy społecznej, a nie roszczenie cywilnoprawne, w przeciwieństwie do spraw o odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. W konsekwencji, NSA oddalił zażalenie jako niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu powinno być ustalane według stawek nie niższych niż przewidziane dla pełnomocników z wyboru, zgodnie z przepisami rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości, z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
NSA powołując się na wyroki TK (SK 66/19, SK 53/22) stwierdził, że różnicowanie wynagrodzenia pełnomocników z urzędu jest niekonstytucyjne. Sąd I instancji prawidłowo zastosował wyższą stawkę z rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie z wyboru.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_zażalenie
Przepisy (3)
Główne
rozporządzenie z 3 października 2016 r. § § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 2 pkt 1 i ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Podstawa do ustalenia wynagrodzenia adwokata z urzędu, jednakże sąd może pominąć stawki w nim zawarte na rzecz stawek z rozporządzenia o opłatach za czynności adwokatów z wyboru.
ppsa art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Pomocnicze
rozporządzenie z 22 października 2015 r. § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Pomocniczo stosowane przepisy dotyczące stawek wynagrodzenia dla adwokatów z wyboru, które powinny być stosowane przy ustalaniu wynagrodzenia adwokata z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu powinno być ustalane według stawek dla pełnomocników z wyboru. Sprawa o świadczenie pielęgnacyjne nie ma wartości przedmiotu sprawy w rozumieniu cywilnoprawnym.
Odrzucone argumenty
Wynagrodzenie pełnomocnika w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne powinno zależeć od wartości przedmiotu sprawy.
Godne uwagi sformułowania
różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia pomocniczo także przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r. dotyczące opłat za czynności radców prawnych świadczących pomoc prawną z wyboru strony roszczenie o świadczenie pielęgnacyjne, o ile samo świadczenie ma pieniężny charakter, o tyle stanowi zabezpieczenie przyznawane na koszt podatnika w ramach pomocy społecznej sensu largo, a nie jest roszczeniem cywilnoprawnym.
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości wynagrodzenia pełnomocników z urzędu w sprawach administracyjnosądowych, zwłaszcza w kontekście stosowania stawek z wyboru i braku zależności od wartości przedmiotu sprawy w sprawach świadczeń socjalnych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw administracyjnosądowych, gdzie przyznawana jest pomoc prawna z urzędu. Interpretacja wartości przedmiotu sprawy może być różna w zależności od specyfiki danego świadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla adwokatów świadczących pomoc prawną z urzędu – wysokości ich wynagrodzenia. Wyjaśnia również, dlaczego sprawy o świadczenia socjalne nie mają wartości przedmiotu sprawy.
“Ile naprawdę powinien zarobić adwokat z urzędu? NSA wyjaśnia, dlaczego stawki z wyboru są kluczowe.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OZ 119/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-03-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Rz 1009/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-07-04 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 18 § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn. Dz.U. 2023 poz 259 art. 250 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 1964 § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia pełnomocnika skarżącej adwokata M.B. na postanowienie zawarte w punkcie II (drugim) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1009/22 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.858.428.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia oddalić zażalenie Uzasadnienie Wyrokiem z 4 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1009/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie: I. oddalił skargę W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 28 kwietnia 2022 r. nr SKO.405.ŚR.858.428.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; II. przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adw. M.B. wynagrodzenie w kwocie 590 zł 40/100 tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia 480 zł i tytułem 23% podatku VAT 110 zł 40/100. W uzasadnieniu postanowienia zawartego w punkcie II (drugim) wyroku II SA/Rz 1009/22 (dalej postanowienie z 4 lipca 2023 r.) Sąd I instancji wskazał, że przyznał adw. M.B. 590,40 zł obejmujące, podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, zm. poz. 803, dalej ppsa) w zw. z § 4 ust.1 i 2 oraz § 21 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 18 ze zm., dalej rozporządzenie z 3 października 2016 r.). Sąd uwzględnił przy tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata i jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i obowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia (k. 319, 340v akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 4 lipca 2023 r. złożył pełnomocnik skarżącej adw. M.B. (dalej pełnomocnik), zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego zmianę przez przyznanie mu wynagrodzenia w kwocie 3600 zł + VAT w miejsce przyznanej kwoty 590,40 zł brutto. Zdaniem pełnomocnika, jego wynagrodzenie w tego rodzaju sprawie zależne jest od wartości przedmiotu sprawy, czyli wartości przedmiotu sporu (k. 349-352 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyznaczony adwokat [...] otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów [...] w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków (art. 250 § 1 ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności wyroku z 20.4.2023 r. SK 53/22, zgodnie z którym orzekając o wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi wyznaczonemu do zastępstwa procesowego z urzędu, winno się stosować stawki nie niższe niż przewidziane w rozporządzeniach regulujących stawki dla adwokatów i radców prawnych z wyboru. Analiza statusu adwokatów i radców prawnych oraz ich roli w postępowaniu, w którym występują jako podmioty powołane z urzędu i zobowiązane do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie ich wynagrodzenia przez obniżenie, w stosunku do wynagrodzenia, jakie otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia, na co wskazywał Trybunał już w - powoływanym przez Sąd I instancji i przez pełnomocnika - wyroku z 23.4.2020 r. SK 66/19. W ramach wykładni prokonstytucyjnej odnośnie do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla adwokata wyznaczonego stronie z urzędu należy - co do zasady - stosować pozostające w obiegu prawnym przepisy rozporządzenia z 3 października 2016 r., lecz pomocniczo także przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r. dotyczące opłat za czynności radców prawnych świadczących pomoc prawną z wyboru strony. Sąd może pominąć regulacje rozporządzenia z 3 października 2016 r. w tej części, która odnosi się do ustalenia stawek wynagrodzenia adwokata za świadczoną pomoc prawną z urzędu i zastąpić przewidziane jego treścią stawki stawkami wynagrodzenia, jakie prawodawca przewidział za takiego samego rodzaju pracę (pomoc prawną) świadczoną przez adwokata ustanowionego z wyboru (postanowienia NSA z: 30.1.2024 r. I OZ 10/24, cbosa; 20.12.2023 r. III FZ 550/23, Legalis 3031783; wyrok NSA z 22.4.2022 r. I OSK 1595/21, cbosa). W rezultacie, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości, że Sąd I instancji winien był przyznać adwokatowi skarżącej ustanowionemu z urzędu stawkę z rozporządzenia właściwego dla pełnomocników z wyboru - co też prawidłowo uczynił w zaskarżonym postanowieniu. Nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie pełnomocnika, że w tego rodzaju sprawie - o świadczenie pielęgnacyjne - wynagrodzenie pełnomocnika zależne jest od wartości przedmiotu sprawy. Mimo rozbieżności w orzecznictwie i piśmiennictwie, przyjmuje się powszechnie, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość (lub inne prawo rzeczowe), jak również roszczenia z tym związane są - co do zasady - roszczeniami z zakresu prawa cywilnego (E. Mzyk w: red. S. Kalus; G. Bieniek, M. Gdesz, S. Kalus, G. Matusik, S. Kalus, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 784-785, uw. 1, s. 786-787, uw. 1, s. 795, uw. 9). Odmiennie niż w przypadku chociażby spraw o odszkodowania dochodzone na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344), mające charakter cywilnoprawny, a przekazane przez przepisy szczególne do właściwości organów administracji publicznej (art. 2 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.), kontrolowanych przez sądy administracyjne, wynagrodzenie pełnomocnika w sprawach, których przedmiotem jest świadczenie pielęgnacyjne nie zależy od wartości przedmiotu sprawy. Odpowiednio zastosowanie znajduje w tym przypadku argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażona w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20.5.2010 r. I OPS 14/09, ONSAiWSA 2010/4/55, s. 26, w której stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Roszczenie o świadczenie pielęgnacyjne, o ile samo świadczenie ma pieniężny charakter, o tyle stanowi zabezpieczenie przyznawane na koszt podatnika w ramach pomocy społecznej sensu largo, a nie jest roszczeniem cywilnoprawnym. Skarżona decyzja administracyjna dotyczy zatem zabezpieczenia z pomocy społecznej, nie zaś świadczenia pieniężnego, które uzasadniałoby przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi zależnie od wartości przedmiotu sprawy - wysokości dochodzonego świadczenia. Podstawowa stawka przewidziana w rozporządzeniu z 3 października 2016 r. w tego rodzaju sprawie wynosi 240 zł (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c). Rozporządzenie z 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) przewiduje w analogicznych sprawach podstawową stawkę w wysokości 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i taka też stawka była należna skarżącemu pełnomocnikowi, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI