I OZ 1145/16

Naczelny Sąd Administracyjny2016-10-28
NSAnieruchomościWysokansa
wywłaszczenienieruchomościodszkodowaniekoszty postępowaniawpis stosunkowyprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSAWSA

NSA uchylił postanowienie WSA o kosztach postępowania, uznając, że w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości należy stosować wpis stosunkowy.

Województwo Mazowieckie wniosło zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie dotyczące kosztów postępowania, domagając się wyższej kwoty niż zasądzona. Skarżący argumentował, że w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, gdzie przedmiotem jest konkretna kwota pieniężna, należy stosować wpis stosunkowy, a nie stałą opłatę. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do tego stanowiska, uchylając zaskarżone postanowienie i wskazując na konieczność ponownego orzeczenia o kosztach z uwzględnieniem właściwej wykładni.

Sprawa dotyczyła zażalenia Województwa Mazowieckiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które zasądziło od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Województwa kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Województwo zarzuciło naruszenie przepisów dotyczących opłat za czynności radców prawnych, twierdząc, że w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (wartość 18 943 zł) należało zastosować wpis stosunkowy, a nie stałą stawkę, i domagało się zasądzenia 2600 zł. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne. Powołując się na własną uchwałę (I OPS 1/16), NSA wyjaśnił, że w sprawach, gdzie przedmiotem jest skonkretyzowana kwota pieniężna, jak ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, pobiera się wpis stosunkowy. Sąd podkreślił, że decyzja o ustaleniu odszkodowania ma odrębny byt od decyzji o wywłaszczeniu i bezpośrednio wiąże się z należnościami pieniężnymi. W związku z tym, Sąd pierwszej instancji winien był uwzględnić stawki właściwe dla należności pieniężnych przy orzekaniu o kosztach. NSA uchylił zaskarżone postanowienie i nakazał ponowne orzeczenie o kosztach, z uwzględnieniem przedstawionej wykładni.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

W sprawach, w których przedmiotem jest ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, należy pobrać wpis stosunkowy, o którym mowa w art. 231 p.p.s.a., ustalony na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia.

Uzasadnienie

NSA oparł się na uchwale I OPS 1/16, wskazując, że decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości jest sprawą dotyczącą należności pieniężnej, co uzasadnia stosowanie wpisu stosunkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 231

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zasady pobierania wpisu stosunkowego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy kosztów zastępstwa procesowego.

p.p.s.a. art. 216

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wartości przedmiotu zaskarżenia.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia zażalenia.

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia zażalenia.

Rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych raz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 14 § ust. 2 pkt 1 lit. a)

Dotyczy stawek opłat za czynności radców prawnych.

Rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych raz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 6 § pkt 5

Dotyczy stawek opłat za czynności radców prawnych.

Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 21

Dotyczy stawek opłat za czynności radców prawnych.

u.g.n. art. 129 § ust. 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podstawa wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

W sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, gdzie przedmiotem jest skonkretyzowana kwota pieniężna, należy stosować wpis stosunkowy, a nie stałą opłatę. Koszty postępowania w takich sprawach powinny być obliczane z uwzględnieniem stawek właściwych dla należności pieniężnych.

Godne uwagi sformułowania

przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna dotycząca ustalenia wysokości odszkodowania jeżeli zaskarżony akt (czynność) przyznaje lub odbiera (ogranicza) uprawnienie bądź też nakłada lub zdejmuje (ogranicza) obowiązek, których przedmiotem jest skonkretyzowana w tym akcie (czynności) kwota pieniężna, to przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu art. 231 i art. 216 p.p.s.a. Wywłaszczenie nie jest zatem przedmiotem takiej sprawy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, ale ustalenie odszkodowania.

Skład orzekający

Irena Kamińska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości wpisu sądowego i kosztów postępowania w sprawach dotyczących odszkodowań za wywłaszczenie nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, gdzie kwota jest skonkretyzowana.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowego postępowań administracyjnych – kosztów sądowych i wpisów. Wyjaśnia, jak należy traktować sprawy o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości z perspektywy opłat sądowych, co jest istotne dla praktyków.

Wysokość wpisu w sprawach o wywłaszczenie: NSA wyjaśnia, jak liczyć koszty!

Dane finansowe

WPS: 18 943 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OZ 1145/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-09-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Irena Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 3554/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-06-02
Skarżony organ
Minister Infrastruktury~Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 28 października 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Województwa Mazowieckiego na postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2016 r. o sygn. akt IV SA/Wa 3554/15 zasądzające od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Województwa Mazowieckiego kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi Województwa Mazowieckiego na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 14 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
W punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2016 r. o sygn. akt IV SA/Wa 3554/15 zasądzono od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Województwa Mazowieckiego kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi Województwa Mazowieckiego na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 14 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu wskazał, że o kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowanie – 200 zł wpis i 240 koszty zastępstwa procesowego.
Zażalenie na to postanowienie wniosło Województwo Mazowieckie. Zarzuciła naruszenie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 5 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych raz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) w związku z § 21 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i orzeczenie o kosztach – niezbędnych wydatkach – w wysokości 240 złotych, w sytuacji gdy przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna dotycząca ustalenia wysokości odszkodowania w wysokości 18 943 zł za wywłaszczoną nieruchomość. Wobec tego Województwo wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego Województwa kwotę 2600 złotych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie zaskarżoną decyzją z dnia 14 września 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia 13 lipca 2015 r. ustalającą odszkodowanie w wysokości 18 943 zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa Mazowieckiego nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, [...], a także o zobowiązaniu Zarządu Województwa Mazowieckiego do złożenia ustalonego odszkodowania do depozytu sądowego na okres 10 lat.
Kwestia objęta niniejszą sprawą jest przedmiotem uchwały NSA z dnia 3 października 2016 r. o sygn. akt I OPS 1/16. Zgodnie z jej sentencją od skargi na decyzję o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości wydanej na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) pobiera się wpis stosunkowy, o którym mowa w art. 231 p.p.s.a. Teza ta ma odniesienie także do analizowanej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił we wskazanej uchwale, że jeżeli zaskarżony akt (czynność) przyznaje lub odbiera (ogranicza) uprawnienie bądź też nakłada lub zdejmuje (ogranicza) obowiązek, których przedmiotem jest skonkretyzowana w tym akcie (czynności) kwota pieniężna, to przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu art. 231 i art. 216 p.p.s.a. Zatem strona powinna wówczas uiścić od pisma wszczynającego postępowanie w danej instancji wpis stosunkowy ustalony na podstawie wcześniej oznaczonej w tym piśmie wartości przedmiotu zaskarżenia. NSA zaznaczył też, że "w sprawie, w której przedmiotem jest wyłącznie odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, choć znajduje ona podstawę w stosunku publicznoprawnym, rozstrzyga się wyłącznie o uprawnieniu właściciela nieruchomości do żądania naprawienia szkody. Wywłaszczenie nie jest zatem przedmiotem takiej sprawy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, ale ustalenie odszkodowania. Badanie zgodności wywłaszczenia z prawem, może być przedmiotem odrębnych postępowań. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale należność pieniężna w przedstawionym wyżej rozumieniu przepisów art. 216 i art. 231 p.p.s.a., bowiem skarżący może kwestionować tylko ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu. Decyzja ta kończy odrębne postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć oczywiście dla jej wydania konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie. Uznać zatem należy, że decyzja o ustaleniu odszkodowania posiada odrębny byt, jest formalnie i materialnie odrębną sprawą od sprawy w przedmiocie wywłaszczenia i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Decyzja taka kreuje jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Z takiej decyzji można wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej".
Z taką sytuacją ma się do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż jak wskazano przedmiotem decyzji jest suma pieniężna związana z odszkodowaniem za nieruchomość. W rezultacie Województwo Mazowieckie ma rację, że zwrot kosztów postępowania przez Sąd pierwszej instancji winien uwzględniać stawki jak dla należności pieniężnych. Wobec lakoniczności uzasadnienia rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje powodów, dla odmiennej oceny dokonanej przez WSA w Warszawie. Stąd ponownie orzekając o kosztach postępowania sądowego w sprawie Sąd pierwszej instancji uwzględni przedstawioną wykładnię, zaś swoje rozstrzygnięcie uzasadni w stopniu wyczerpującym.
Mając na uwadze powyższe, zarzuty podniesione w zażaleniu były nieusprawiedliwione, zaś zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Stąd zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI