III FZ 180/24

III FZ 180/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 253, art. 249a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 9 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 250/22 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr SKO.EA/418/100/2021 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 25.01.2024 r. o sygn. I SPP/Kr 250/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi M. B. (dalej: skarżący), na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 31.01.2022r., nr SKO.EA/418/100/2021, wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 249a w związku z art. 258 § 4 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie.
2.1. Postanowieniem z 10.02.2023 r., referendarz sądowy WSA w Krakowie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie wyznaczyła dla niego adwokata z urzędu w osobie adw. M. P.
Następnie wyrokiem z 20.04.2023 r., sygn. I SA/Kr 1241/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę skarżącego. Po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem, pełnomocnik skarżącego sporządził w 30.08.2023 r. (data prezentaty sądowej) opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis opinii został doręczony skarżącemu w 25.09.2023 r.
W dniu 2.10.2023 r. skarżący złożył do WSA w Krakowie pismo, w którym m.in. wskazał, że składa: "wniosek o umocowanie wyznaczenia drugiego, czyli kolejnego pełnomocnika nadanego z urzędu, czy kolejnych, jeżeli zrezygnuje z prowadzenia tej sprawy (...)". Do wniosku skarżący załączył odpis pisma z 2.10.2023 r., skierowanego do Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie, w którym zawarł wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do zaskarżenia wyroku WSA w Krakowie z 20.04.2023 r.
Zarządzeniem sędziego z 23.11.2023 r. skarżący został poinformowany, że przyznane mu prawo pomocy jest skuteczne w całym toku postępowania, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Sąd nie ma możliwości nakazania pełnomocnikowi podjęcia działań, jeżeli pełnomocnik ten nie znajduje ku temu podstaw prawnych. Organem umocowanym do ewentualnej zmiany pełnomocnika ustanowionego z urzędu jest właściwy organ samorządu zawodowego.
W kolejnym piśmie skierowanym do Sądu z 22.12.2023 r. skarżący zaznaczył, że prowadzący pełnomocnicy, nadani z urzędu przez WSA w Krakowie i wyznaczeni przez ORA w Krakowie, podnoszą argumentację, że byli przydzieleni tylko do sprawy toczącej się przed WSA w Krakowie i że ich pełnomocnictwo na tym etapie wygasa, ponieważ są przydzieleni do określonej sprawy i reprezentowania przed tym sądem, przed którym toczy się postępowanie.
2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym postanowieniem umorzył postępowanie z wniosku o przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący we wniosku wyraził niezadowolenie ze sposobu reprezentowania go przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika i żądał, aby w miejsce pełnomocnika, którego aktywność nie odpowiada skarżącemu, Sąd zagwarantował mu pełnomocnika, który wniesie skargę kasacyjną. Z uwagi na powyższe Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący, kierując swoje żądanie do Sądu, domaga się przyznania prawa pomocy, przez ustanowienie innego, kolejnego pełnomocnika.
W tych okolicznościach WSA w Krakowie wyjaśnił, że skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata zostało już przyznane. Skarżący nie może skutecznie domagać się od Sądu przyznania kolejnego prawa pomocy, ponieważ jego prawo w tym zakresie zostało zrealizowane prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego WSA w Krakowie z 10.02.2023 r., I SPP/Kr 250/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - działając na podstawie art. art. 249a w związku z art. 258 § 4 p.p.s.a. - uznał dalsze postepowanie w sprawie za zbędne.
3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
3.1. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie, zaskarżając je w całości. Wniósł o zamianę zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie mu pełnomocnika z urzędu, który sporządzi skargę kasacyjną.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie tej nie jest kwestionowane, że skarżącemu przyznano prawomocnie prawo pomocy m.in. w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W aktach sprawy widnieje informacja, że wyznaczony adwokat podejmował czynności w sprawie w imieniu skarżącego, w tym m.in. sporządził opinię prawną w przedmiocie zasadności sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji przyjąć trzeba, że czynności podejmowane przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika stanowiły wykonanie wydanego w tej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Sama odmowa sporządzenia skargi kasacyjnej nie podlega natomiast kontroli sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 253 p.p.s.a., o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych. Brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania ustanowienia kolejnego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnił jej oczekiwań.
W rozpoznawanej sprawie, jak wyżej wspomniano, dla skarżącego ustanowiono z urzędu adwokata, który w przewidzianym terminie sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jeżeli skarżący miał wątpliwości co do zasadności i prawidłowości sporządzonej przez pełnomocnika opinii mógł wystąpić do odpowiedniego organu samorządu zawodowego o dokonanie kontroli zasadności takowego działania, ewentualnie o zmianę wyznaczonego pełnomocnika. To organ samorządu zawodowego jest wyłącznym adresatem skarg strony na relacje z pełnomocnikiem. Strona nie może jednak skutecznie domagać się od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało zrealizowane prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego WSA w Krakowie z 10.02.2023 r.
Zgodnie natomiast z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała zgodnie z art. 251 p.p.s.a. Ponadto prawo pomocy może być stronie cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 p.p.s.a.). Jeżeli nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tych przepisach, to strona z przyznanego jej prawa pomocy może korzystać na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane. Zasadnie WSA w Krakowie na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 4 p.p.s.a. umorzył zatem postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy.
4.2. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.
Sędzia NSA Stanisław Bogucki