I OW 97/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór o właściwość, wskazując Burmistrza Miasta K. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie schronienia osobie bezdomnej, zgodnie z ostatnim miejscem stałego zameldowania.
Burmistrz Miasta K. wystąpił do NSA o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem m.st. Warszawy w sprawie wniosku o przyznanie schronienia osobie bezdomnej. Zainteresowana, ostatnio zameldowana na pobyt stały w K., koncentrowała swoje interesy życiowe w Warszawie. NSA, powołując się na art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, wskazał Burmistrza Miasta K. jako organ właściwy, opierając się na ostatnim miejscu stałego zameldowania osoby bezdomnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta K. a Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie schronienia. Wniosek złożyła osoba bezdomna, która ostatnio była zameldowana na pobyt stały w K., a swoje interesy życiowe koncentrowała w Warszawie. Burmistrz K. uznał się za niewłaściwego, wskazując na Warszawę, podczas gdy Prezydent m.st. Warszawy również uznał się za niewłaściwego, wskazując na K. NSA, analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 101 ust. 1, 2 i 3, stwierdził, że w przypadku osoby bezdomnej właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Ponieważ zainteresowana była ostatnio zameldowana na pobyt stały w K. (wymeldowanie w 2011 r.), a nie posiadała prawa do lokalu mieszkalnego, NSA wskazał Burmistrza Miasta K. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku. Sąd uznał również, że sytuacja zainteresowanej, choć poważna, nie odbiegała na tyle od innych przypadków bezdomności, aby zastosować przepis o przypadkach szczególnie uzasadnionych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową gminy ustala się według ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 101 ust. 2 u.p.s. stanowi lex specialis w stosunku do art. 101 ust. 1, nakazując ustalenie właściwości na podstawie ostatniego miejsca stałego zameldowania osoby bezdomnej, nawet jeśli koncentruje ona swoje interesy życiowe gdzie indziej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (5)
Główne
u.p.s. art. 101 § ust. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Ustala właściwość miejscową gminy do przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Ust. 1 określa zasadę miejsca zamieszkania, ust. 2 – zasady dla osób bezdomnych (ostatnie miejsce stałego zameldowania), a ust. 3 – zasady dla przypadków szczególnie uzasadnionych lub niecierpiących zwłoki.
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa kompetencje NSA do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego oraz między tymi organami a organami administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wskazuje na właściwość NSA do rozstrzygania sporów o właściwość.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy sposobu rozstrzygania sporów o właściwość przez NSA.
u.p.s. art. 6 § pkt 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Definiuje pojęcie osoby bezdomnej na potrzeby ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwość miejscową gminy dla osoby bezdomnej ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Zainteresowana była ostatnio zameldowana na pobyt stały w K., co czyni Burmistrza Miasta K. organem właściwym.
Odrzucone argumenty
Argument o koncentracji interesów życiowych w Warszawie jako podstawie do ustalenia właściwości Prezydenta m.st. Warszawy. Argument o istnieniu przypadku szczególnie uzasadnionego (art. 101 ust. 3 u.p.s.).
Godne uwagi sformułowania
rozstrzygnięcie sporu o właściwość osoba bezdomna w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały przypadek szczególnie uzasadniony
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący sprawozdawca
Marian Wolanin
członek
Iwona Bogucka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej gminy w sprawach świadczeń z pomocy społecznej dla osób bezdomnych, zwłaszcza w kontekście rozbieżności między miejscem ostatniego zameldowania a miejscem koncentracji interesów życiowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej i może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach nieobjętych tą ustawą lub gdy stan faktyczny znacząco odbiega od opisanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla samorządów i osób potrzebujących pomocy społecznej, ale jej rozstrzygnięcie opiera się na standardowej interpretacji przepisów.
“Gdzie szukać schronienia? NSA rozstrzyga spór o właściwość między K. a Warszawą.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 97/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-09-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-06-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Iwona Bogucka Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/ Marian Wolanin Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1283 art. 6 pkt 8, art. 101 ust. 1, 2 i 3 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Marian Wolanin NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta K. a Prezydentem m.st. Warszawy przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie schronienia postanawia wskazać Burmistrza Miasta K. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie PISMEM Z 4 CZERWCA 2025 R. BURMISTRZ MIASTA K. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM M.ST. WARSZAWY W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU A. R., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O PRZYZNANIE SCHRONIENIA. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że 10 lutego 2025 r. zainteresowana wniosła do Prezydenta m.st. Warszawy o przydzielenie miejsca w schronisku dla osób bezdomnych. Zainteresowana nie ma stałego meldunku, od listopada 2024 r. zamieszkuje u znajomych, ale musi się wyprowadzić. Nie pracuje i została wyrejestrowana z urzędu pracy z możliwością ponownej rejestracji dopiero w październiku 2025 r. Ostatnio była zameldowana na pobyt stały w K. W toku postępowania ustalono, że zainteresowana jest współwłaścicielką w 1/3 nieruchomości położonej w K. zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym mieszka matka zainteresowanej wraz z drugą córką i jej rodziną. Matka nie wyraziła sprzeciwu, aby zainteresowana zamieszkała z nimi, przy czym zainteresowana nie wyraża woli powrotu. W ocenie wnioskodawcy K., w którym zainteresowana miała ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały od ponad 20 lat nie stanowi miejsca zamieszkania zainteresowanej, która swoje interesy życiowe skoncentrowała w Warszawie. Zdaniem wnioskodawcy w sprawie może zachodzić również przypadek szczególnie uzasadniony z uwagi na brak schronienia w okresie zimowym. W odpowiedzi na wniosek Prezydent m.st. Warszawy wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta K. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że w sprawie nie ma wątpliwości co do statusu zainteresowanej jako osoby bezdomnej, gdyż zainteresowana jedynie tymczasowo zamieszkuje u znajomych. W ocenie Prezydenta oznacza to, że fakt długotrwałego skoncentrowania interesów życiowych w Warszawie pozostaje bez wpływu na właściwość miejscową organów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta K., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem m.st. Warszawy. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o przyznanie schronienia. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie właściwość organu, który powinien rozpoznać wniosek zainteresowanej, należy wyznaczyć na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. Zainteresowana jest bowiem osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. W myśl tego przepisu za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak wynika z akt postępowania, zainteresowana zamieszkiwała w mieszkaniu osoby, którą się opiekowała, i które musiała opuścić w związku ze śmiercią podopiecznego. W momencie złożenia wniosku nie posiadała ona prawa do lokalu mieszkalnego, a schronienia tymczasowo na zasadzie grzecznościowej udzielali jej znajomi. Jednocześnie, jak ustaliły organy, ostatnim miejscem zamieszkania na pobyt stały było miasto K., a wymeldowanie z tego adresu nastąpiło w 2011 r. Oznacza to, że zainteresowana jako osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym oraz niezameldowana na pobyt stały spełnia przesłanki zastosowania art. 101 ust. 2 u.p.s., który to przepis szczególny wyłącza możliwość ustalenia właściwości miejscowej organu na podstawie ogólnego przepisu art. 101 ust. 1 u.p.s. W świetle powyższych wywodów organem, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanej jest Burmistrz Miasta K., jako organ gminy ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanej na pobyt stały. Jednocześnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uznania, że sytuacja w której znalazła się zainteresowana, jakkolwiek poważna z uwagi na stan bezdomności i stan zdrowia zainteresowanej, nie odbiega w istotny sposób od sytuacji innych osób dotkniętych kryzysem bezdomności. Tym samym w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI