I OW 79/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Torunia a Prezydentem Miasta Kielce w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej. M. B. złożył wniosek w Kielcach, jednak sprawa była przekazywana między ośrodkami pomocy społecznej w Kielcach, Chełmży i Toruniu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazały się przepisy art. 101 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności dodany w 2021 roku art. 101 ust. 2a. Przepis ten stanowi, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej, właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w takiej placówce. Sąd ustalił, że M. B. przebywał w Domu Pomocy Społecznej w S. od lipca do września 2022 r., a przed tym okresem jego miejscem zamieszkania był Toruń. Pobyt w DPS w S. uznano za krótkotrwały i nie powodujący zmiany miejsca zamieszkania. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Prezydenta Miasta Torunia jako organ właściwy do rozpoznania wniosku M. B., zgodnie z art. 101 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie właściwości miejscowej gminy w sprawach skierowania do domu pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście pobytu w placówkach całodobowych na zasadach komercyjnych oraz interpretacja pojęcia 'miejsce zamieszkania'.
Dotyczy specyficznej sytuacji uregulowanej przez art. 101 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej.
Zagadnienia prawne (3)
Jaka gmina jest właściwa miejscowo do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej, gdy osoba przebywała wcześniej w innej placówce całodobowej na podstawie umowy cywilnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w placówce całodobowej na podstawie umowy cywilnej, zgodnie z art. 101 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 101 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, który ma pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami ustalania właściwości miejscowej. Kluczowe jest ustalenie miejsca zamieszkania osoby przed podjęciem pobytu w placówce całodobowej na zasadach komercyjnych, a nie miejsce aktualnego pobytu czy ostatnie miejsce zameldowania.
Jak należy interpretować pojęcie 'miejsce zamieszkania' na potrzeby ustalenia właściwości miejscowej gminy w sprawach pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Miejsce zamieszkania to miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, gdzie koncentruje swoje osobiste i majątkowe interesy, co nie jest tożsame z samym zameldowaniem.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa i definicji z Kodeksu cywilnego, podkreślając, że o miejscu zamieszkania decyduje faktyczne przebywanie i centrum życiowych spraw, a nie tylko formalne zameldowanie.
Czy pobyt w domu pomocy społecznej przez okres krótszy niż trzy miesiące może być uznany za zmianę miejsca zamieszkania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, krótki, kilkumiesięczny pobyt w placówce nie może być uznany za zmianę miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pobyt M. B. w DPS w S. trwał niecałe 3 miesiące, co jest okresem krótkotrwałym i nie stanowi podstawy do uznania zmiany miejsca zamieszkania.
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 101 § ust. 2a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej, właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny rozstrzyga spory o właściwość.
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych w zakresie sporów o właściwość.
Pomocnicze
u.p.s. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
u.p.s. art. 101 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
u.p.s. art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa postępowanie w sprawie świadczeń z pomocy społecznej.
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Właściwość NSA w sprawach sporów o właściwość.
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Definicja miejsca zamieszkania.
K.p.a. art. 65 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przekazanie sprawy według właściwości.
K.p.a. art. 22 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 101 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym właściwa jest gmina miejsca zamieszkania osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w placówce całodobowej na podstawie umowy cywilnej. • Pobyt M. B. w DPS w S. był krótkotrwały i nie stanowił zmiany miejsca zamieszkania. • Miejsce zamieszkania należy ustalać według centrum życiowych interesów, a nie tylko zameldowania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Prezydenta Miasta Kielce wskazująca na właściwość gminy miejsca aktualnego pobytu lub ostatniego miejsca zameldowania. • Argumentacja Prezydenta Miasta Kielce, że pobyt w DPS w S. nie był krótkotrwały.
Godne uwagi sformułowania
Ratio legis wprowadzonych rozwiązań sprowadza się do rozłożenia ciężaru ponoszenia kosztów świadczeń na gminy będące dotychczasowym miejscem zamieszkania świadczeniobiorców • Przez miejsce zamieszkania – w świetle ogólnej definicji zawartej w art. 25 ustawy Kodeks cywilny – należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. • Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej gminy w sprawach skierowania do domu pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście pobytu w placówkach całodobowych na zasadach komercyjnych oraz interpretacja pojęcia 'miejsce zamieszkania'."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uregulowanej przez art. 101 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla samorządów i obywateli – ustalenia właściwego organu w sprawach pomocy społecznej, co ma bezpośrednie przełożenie na dostęp do świadczeń.
“Kto zapłaci za dom pomocy społecznej? NSA rozstrzyga spór między miastami.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.