I OW 73/20

III SA/Łd 639/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art. 119 pkt 3 w. zw. z art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 58  i art. 59 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 19 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "V" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 lipca 2023 roku nr KO.484.121.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 lipca 2023 r. nr KO.484.121.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpoznaniu zażalenia V. sp. z o.o. siedzibą w T. na postanowienie Starosty Tomaszowskiego z 6 czerwca 2023 r. nr WK.5410.8.1353.2022.MF odmawiające przywrócenia terminu na złożenie zawiadomienia o zbyciu pojazdu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 58 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Decyzją z 25 stycznia 2023 r. znak: WK.5410.8.1353.2022.MF organ I instancji, nałożył na skarżącą spółkę, będącą właścicielem pojazdu marki Skoda Fabia nr rej. [...], karę pieniężną w wysokości 200,00 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Spółki od ww. decyzji, Kolegium decyzją z 17 kwietnia 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało, że konieczne jest najpierw - w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 1327, dalej jako ustawa COVID-19), zawiadomienie przez organ strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie terminu 30 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pierwszeństwo winno mieć otwarcie stronie terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), dalej: ustawa lub u.p.r.d.,
Następnie zawiadomieniem z 26 kwietnia 2023 r. organ I instancji poinformował spółkę o uchybieniu terminu zawiadomienia o zbyciu ww. pojazdu i wyznaczeniu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia, celem uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy zobowiązanego. Zawiadomienie doręczono stronie 4 maja 2023 r.,
1 czerwca 2023 r. spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu ww. marki. W obszernym uzasadnieniu wniosku wskazano przebieg dotychczasowego postępowania przedstawiając zarzuty w zakresie postępowania dotyczącego nałożenia kary administracyjnej za brak zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, a także w zakresie argumentów przemawiających za przywróceniem terminu do złożenia zawiadomienia.
Postanowieniem z 6 czerwca 2023 r. organ I instancji odmówił spółce przywrócenia wnioskowanego terminu. Organ wskazał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że strona uchybiła terminowi do zgłoszenia zbycia pojazdu bez swojej winy. Zatem, brak uprawdopodobnienia przez stronę wystąpienia okoliczności uniemożliwiających jej dopełnienie wskazanego obowiązku, ma decydujący wpływ na podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia.
W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i podniosła, że należycie uprawdopodobniła okoliczności skutkujące przywróceniem terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu oraz umorzenia postępowania w sprawie, względnie o "wydanie decyzji" o odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na spółkę.
Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy powyższe postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z brzmienia art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19 wynika, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Nie przewiduje on innych przesłanek przywrócenia terminu niż przewidziane w przepisach k.p.a. Wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pomimo, że z przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego przepisu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie na podstawie przepisów k.p.a. Przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie funkcjonuje zatem samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten normuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a.
Organ odwołał się do treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a.
W ocenie Kolegium podniesione przez skarżącego argumenty nie uprawdopodobniły, że uchybienie terminu w złożeniu zawiadomienia o zbyciu pojazdu nastąpiło bez winy wnoszącego. Kolegium podniosło, że brak wykształcenia prawniczego, nie jest przeszkodą w koniczności znajomości przepisów prawa. Tym bardziej, że jako przedsiębiorca prowadzący działalność od 18.06.2018 r. (data rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym nr [...]), której przedmiotem jest m. in. sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek oraz pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (kod PKD 45.11.Z oraz 45.19.Z), powinien wiedzieć, jakie z tą działalnością wiążą się obowiązki wynikające z przepisów prawa i konsekwencje prawne związane z ich nieprzestrzeganiem. Prowadzenie takiej działalności gospodarczej wpisane jest bowiem wymaganie posiadania niezbędnej wiedzy fachowej, obejmującej nie tylko czysto formalne kwalifikacje, ale także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej oraz ustalone zwyczajowo standardy wymagań. Profesjonalizm przedsiębiorcy powinien przejawiać się w postępowaniu zgodnym z obowiązującymi przepisami (w szczególności dotyczącymi prowadzonej działalności), z regułami fachowej wiedzy oraz sumienności. Kolegium zaznaczyło, że interpretacje przepisów prawnych autorów artykułów internetowych/prasowych nie są źródłem prawa i jako takie nie mogą stanowić wykładni tych przepisów. Organ wyjaśnił, że podnoszony przez skarżącego argument braku obsługi interesantów przez organ I instancji w tamtym okresie nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowy.
Zdaniem Kolegium nie można było przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy.
Podobnie, w ocenie organu, nie można było uznać, że zmiany przepisów prawa są przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.. Za niezasadne uznał organ inne okoliczności podniesione przez skarżącego, a mianowicie, nieuzyskanie przez Spółkę żadnej korzyści finansowej, złożenia zawiadomienia z własnej inicjatywy, czy też fakt przekroczenia terminu zgłoszenia tylko o 3 dni.
W skardze V. sp. z o.o. z siedzibą w T. zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie przez SKO obiter dictum postanowienia NSA z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 73/20, z którego wynika, że ustawa Prawo o ruchu drogowym nie określa sposobu obliczania terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., a wobec wysokiej represyjności powołanych przepisów, termin do wykonania powołanego obowiązku należy interpretować na korzyść podmiotów zobowiązanych, to jest przyjmując że nie wlicza się do niego sobót ani dni świątecznych. Należy zważyć, że wyrok ten wyznacza zarazem utartą linię orzeczniczą w zakresie sposobu obliczania terminu określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d służącego wykonaniu obowiązku ustanowionego w art. 140mb pkt 2 P.r.d., co z kolei znalazło swoje potwierdzenie w szeregu innych rozstrzygnięć NSA (m.in postanowienie NSA z 29 kwietnia 2021 r. o sygn. II GW 8/21; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 72/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 71/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 70/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 75/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 97/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 79/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 91/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 90/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 75/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. o sygn. I OW 76/20);
2. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy COVID-19 poprzez brak przywrócenia terminu 30 dni na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, mimo że skarżący spełnił wszystkie przesłanki implikujące przywrócenie tego terminu, w szczególności uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy;
3. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy COVID-19 poprzez rażące i bezprawne przekroczenie granic uznania administracyjnego;
4. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 15 zzzzzn2 ust. 1-3 ustawy COVID-19 poprzez zdecydowanie zawężającą wykładnię regulacji związanych z przywróceniem terminu;
5. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy i naruszenia zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji, a w szczególności: brak podjęcia przez organy najdalej idącej inicjatywy i wnikliwości w badaniu zaistniałego stanu faktycznego;
6. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organy postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej;
7. art. 12 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego rozpoznania sprawy przez organ, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie obiektywnych dowodów i przytoczonych okoliczności uprawdopodobniających i potwierdzających zasadność stanowiska strony, czego przejawem był brak ocenienia winy skarżącego według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności proceduralnej (zgłoszenia zbycia) oraz brak uwzględnienia przez organ wszystkich istotnych okoliczności, które zaistniały w sprawie (o których szerzej w dalszej części uzasadnienia),
8. art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady równości wobec pracy, nierówne traktowanie skarżącego w porównaniu z podmiotami, znajdującymi się w podobnej sytuacji;
9. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, a następnie dokonanie jego niewyczerpującej analizy, bez uwzględnienia zarzutów i wniosków strony, co doprowadziło do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i uznania przez organ, iż skoro skarżący naruszył obowiązek zawiadomienia w przewidzianym terminie o zbyciu pojazdu to istnieje bezwzględna konieczność nałożenia kary pieniężnej,
10. art. 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasady informowania, a także nieprawidłową interpretację zasady "ingorantia iuris nocet" w prawie administracyjnym.
Spółka wniosła o uchylenie postanowienia I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w wysokości 597 zł jako sumę pobranego wpisu od skargi (100 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
W dalszej części skargi strona uzasadniła przytoczone wcześniej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 25 lipca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Tomaszowskiego z 6 czerwca 2023 r. nr WK.5410.8.1353.2022.MF w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu V. sp. z o.o. na zawiadomienie o zbyciu pojazdu Skoda Fabia nr rej. [...] - wydane na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 k.p.a. w związku z art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19").
Na wstępie należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez organy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za prawidłowe.
Z brzmienia art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 wynika szczególny tryb przywracania terminów uregulowanych w tej ustawie. Jest on dodatkową ochroną prawną w przypadku ich niedochowania zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii (por. wyroki: WSA w Gdańsku z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 659/21; WSA w Łodzi z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 715/21, WSA w Kielcach z 14 października 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 366/21; WSA w Rzeszowie z 5 października 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1032/21, publ. CBOSA). Stan epidemii w związku z zakażeniami tym wirusem został ogłoszony na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 20 marca 2020 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia ona obszarze RP stanu epidemii – Dz. U. z 2020 r. poz. 340) natomiast został odwołany 16 maja 2022 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).
Z przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn² ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad i przesłanek organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o tryb z kodeksu postępowania administracyjnego. Do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu znajdą więc zastosowanie postanowienia art. 58 k.p.a., ale z modyfikacjami przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn² ustawy zmieniającej jako lex specialis. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu materialnego odbywa się z zastosowaniem przesłanki określonej w art. 58 § 1 k.p.a., której art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn² ustawy COVID-19 nie modyfikuje.
Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uchybienie przez stronę ustawowemu terminowi oraz brak zawinienia strony w uchybieniu terminu. Instytucja przywrócenia terminu stwarza bowiem możliwość skutecznego dokonania przez stronę czynności procesowej w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Założeniem konstrukcyjnym tejże instytucji procesowej jest zatem przyjęcie, że ma ona zastosowanie jedynie w takim przypadku, w którym nastąpiło uchybienie terminu do dokonania danej czynności procesowej, tj. w sytuacji, gdy termin procesowy rozpoczął swój bieg i uwzględniając jego długość w określonym dniu swój bieg również zakończył.
Zdaniem sądu, organ słusznie uznał, że w niniejszej sprawie nastąpiło uchybienie terminu do dokonania zgłoszenia zbycia przedmiotowego pojazdu.
Z prawidłowo poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, niekwestionowanych także przez stronę skarżącą wynika, że 5.02.2021 r. V. Sp. z o.o. sprzedała pojazd marki Skoda Fabia Combi, nr rej. [...]. Tym samym zgodnie z dyspozycją art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) w związku z art. 57 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego do dnia 04.03.2021 r. strona miała obowiązek zawiadomić starostę o zbyciu ww. pojazdu. Nie jest także kwestionowane, że strona dopełniła obowiązku w dniu 15.03.2021 r., przekraczając tym samym ustawowy termin na dokonanie ww. czynności o 3 dni, co strona skarżąca wprost przyznała w zażaleniu wskazując, że błędnie przyjęła termin obowiązkowego zgłoszenia zbycia pojazdu ze względu na dynamiczne zmiany przepisu. W ocenie sądu, obecnie prezentowane w zarzutach skargi stanowisko strony, wsparte orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I OW 73/20, zmierzające do wykazania wykonania obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu w zakreślonym terminie nie jest prawidłowe i stanowi jedynie wyraz przyjętej obrony, która nie mogła odnieść oczekiwanego przez stronę skutku. Stanowisko NSA wyrażone we wskazanym przez stronę postanowieniu z 1 grudnia 2020 r., zgodnie z którym "ustawa Prawo o ruchu drogowym automatycznie nie określa sposobu obliczania terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1, w związku z czym wobec wysokiej represyjności powołanych przepisów, termin do wykonania powołanego obowiązku należy interpretować na korzyść podmiotów zobowiązanych, to jest przyjmując, że nie wlicza się do niego sobót ani dni świątecznych" jest stanowiskiem odosobnionym i poglądu tego sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę nie podziela.
W ocenie sądu, o ile należy zgodzić się z tezą, że w ustawie Prawo o ruchu drogowym nie określono sposobu obliczania terminów, to zgodnie z zasadą ogólną terminy obliczamy według dni kalendarzowych, a nie roboczych. Gdyby wolą ustawodawcy było określenie sposobu obliczenia terminu według dni roboczych, to dałby temu wyraz w treści przepisu. Zdaniem sądu należy przyjąć zatem, że sformułowanie określone art. 76 ust. 2 ustawy o ruchu drogowym "w terminie nieprzekraczającym 30 dni" należy rozumieć jako ciąg kolejno następujących po sobie 30 dni. Wyrażenie ustawowe w tej materii jest bowiem jasne i nie budzi wątpliwości, że chodzi o kolejno po sobie następujące dni (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2015 r., I OSK 2150/15, Lex numer 1985809).
Wskazać także należy, że stanowisko skarżącej, iż dopełniła zgłoszenia zbycia pojazdu w zakreślonym 30-dniowym terminie jest o tyle bezzasadne, iż skoro strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, to tym samym przyznaje, że termin ten jest uchybiony, co zresztą przyznaje w zażaleniu. Wniosek o przywrócenie terminu jest aktualny tylko wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminu i wskazuje na przyczyny w jej ocenie usprawiedliwiające to uchybienie, co też strona w dalszej części wniosku uczyniła.
Przechodząc do oceny spełnienia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu, wskazać należy, że zarówno organ I, jak i II instancji trafnie uznały, że skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia braku winy w niedochowaniu terminu do zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu.
Oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że rzeczywiście zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przytoczony przepis określa zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego oraz przesłankę przywrócenia terminu, tj. uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w niedopełnieniu określonej czynności procesowej w wyznaczonym terminie. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, co oznacza, że musi uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 284).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że odwołanie się
w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, iż przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. Istniejący stan epidemii i związane z nim obostrzenia nie mogą bezwzględnie usprawiedliwiać i sam przez się tłumaczyć w każdym przypadku naruszenia obowiązujących przepisów (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, wyrok WSA w Gliwicach z 30 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 453/22, wyrok WSA w Kielcach z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 574/21; dostępne w na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).).
Dla uprawdopodobnienia braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., wymagane jest, aby zaistniała przeszkoda nie była możliwa do przezwyciężenia.
W świetle tego przepisu, tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa, wyklucza możliwość przywrócenia terminu (por wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20; dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie, ocena Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim w przedmiocie wniosku strony jest prawidłowa. Organ II instancji słusznie uznał, że skarżąca nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, a wskazane przez nią przyczyny niezachowania terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu nie były niezawinione i od niej niezależne. Zarzuty skargi i wskazana na ich poparcie argumentacja stanowią w istocie powtórzenie wątpliwości zgłoszonych przez stronę w zażaleniu, do których organ w sposób trafny i wyczerpujący odniósł się w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Skarżąca nie wykazała, że podejmowała jakiekolwiek próby dokonania zawiadomienia o zbyciu pojazdu osobiście, poprzez pocztę elektroniczną, za pośrednictwem operatora pocztowego Poczty Polskiej, firmy kurierskiej czy też jeszcze innych osób lub podmiotów.
W ocenie sądu, organ II instancji trafnie stwierdził, że brak wykształcenia prawniczego, nie jest przeszkodą w koniczności znajomości przepisów prawa.
Z prawidłowo poczynionych przez organy ustaleń faktycznych wynika, że strona skarżąca jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, której przedmiotem jest m. in. sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek oraz pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (kod PKD 45.11.Z oraz 45.19.Z). Tym samym zwłaszcza jako przedsiębiorca powinna wiedzieć, jakie z tą działalnością wiążą się obowiązki wynikające z przepisów prawa i konsekwencje prawne związane z ich nieprzestrzeganiem. Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem organu, że w prowadzenie takiej działalności gospodarczej wpisane jest wymaganie posiadania niezbędnej wiedzy fachowej, obejmującej nie tylko czysto formalne kwalifikacje, ale także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej oraz ustalone zwyczajowo standardy wymagań. Profesjonalizm przedsiębiorcy powinien przejawiać się w postępowaniu zgodnym z obowiązującymi przepisami (w szczególności dotyczącymi prowadzonej działalności), z regułami fachowej wiedzy oraz sumienności. Od profesjonalisty wymaga się zwiększonego zaangażowania, zapobiegliwości, rzetelności i dokładności w zakresie prowadzonej działalności. Ponadto jak słusznie wyjaśnił organ II instancji, interpretacje przepisów prawnych autorów artykułów internetowych/prasowych nie są źródłem prawa i jako takie nie mogą stanowić wykładni tych przepisów. Znamienny jest przy tym fakt, że osoba reprezentująca skarżącą już w dniu 24.03.2021 r., a zatem w bliskim czasie od uchybionego terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu będącego przedmiotem sprawy zarejestrowała kolejny pojazd marki Peugeot 208 o nr rej. [...], nr VIN: [...], zachowując 30-dniowy termin ustawowy. W dniu 15.03.2021 r. dokonała ona z kolei zgłoszenia zbycia pojazdu marki Seat Arona o nr rejestracyjnym [...] oraz w licznych innych przypadkach potwierdzonych raportem wygenerowanym z CEPiK. W tych okolicznościach należało zgodzić się z organami, że trudno jest uznać, iż skarżąca miała problem z ustaleniem prawidłowego i obowiązującego w tym okresie terminu na dokonanie zgłoszenia nabycia, czy też zbycia pojazdu. Skarżąca w swoich pismach w sposób prawidłowy wskazuje zarówno na przepis stanowiący podstawę obowiązku w zakresie konieczności zawiadomienia o nabyciu i zbyciu pojazdu, jak również wynikający z niego termin do dokonania tej czynności, ale także na obowiązujące przepisy w zakresie wydłużenia terminu na zgłoszenie nabycia i zbycia pojazdu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (z 30 do 60 dni) i w sposób właściwy dokonując ich interpretacji, na etapie złożenia zażalenia nie miała wątpliwości, iż doszło do uchybienia terminu do dokonania czynności. Wskazać przy tym również należy, że na ocenę zasadności wniosku o przywrócenie terminu nie może mieć wpływu okoliczność, że czynność dokonano tylko z trzydniowym uchybieniem. Ustawodawca nie uzależnia bowiem możliwości przywrócenia terminu od okoliczności obejmującej większą lub mniejszą liczbę dni, o które przekroczono termin (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2017 r., II FSK 2003/15).
W ocenie sądu, podnoszony przez stronę argument braku obsługi interesantów również nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem nie znajdował on oparcia w zgromadzonym materiale dowodowy. Jak wynika z prawidłowych poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, niekwestionowanych również przez skarżącą, B.R., działając jako przedstawiciel spółki w zbliżonym okresie dokonywał rejestracji pojazdów, zgłoszeń zbyć oraz nabyć pojazdów z zachowaniem ustawowego terminu.
Jak trafnie wskazał organ II instancji, okolicznością uzasadniającą przywrócenie uchybionego terminu nie mogła stanowić argumentacja, iż powyższe okoliczności spowodowane były nagłą i niespodziewaną, globalną pandemią wirusa Covid-19. Przede wszystkim, jak słusznie wyjaśnił organ II instancji, analizowany okres dotyczy miesiąca lutego 2021 r. (zbycie pojazdu 5.02.2021 r.). Tym samym niewątpliwie nie można uznać, iż był to początkowy okres pandemii, albowiem jak celnie wskazał organ, obowiązywał on już prawie od roku. Odnośnie zaś do podnoszonych przez autora skargi obaw, iż działająca za spółkę osoba, będąc niezaszczepioną, za wszelką cenę starała się unikać kontaktów z osobami postronnymi, celem zminimalizowania ryzyka zakażenia się i narażenia najbliższych (dzieci, rodziców), organ II instancji zasadnie wskazał, że skarżąca mogła skorzystać z innych form prawnych dokonania przedmiotowego zgłoszenia, np. drogą listowną, lub poprzez skorzystanie z instytucji pełnomocnika. Organ II instancji słusznie wyjaśnił przy tym, iż w imieniu spółki takiego zgłoszenia mogła dokonać również inna osoba uprawniona do jej reprezentowania lub upoważniona przez osobę wnioskującą.
Z akt sprawy wynika także, iż pismem z dnia 16 grudnia 2022 r., organ I instancji zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku zawiadomienia organu w terminie 30 dni o zbyciu pojazdu marki Skoda Fabia nr rej. [...]. Zawiadomienie zostało doręczone spółce 22 grudnia 2022 r. Tym samym zarzut strony opierający się na twierdzeniu, że strona skarżąca nie posiadała wiedzy w przedmiocie wszczęcia wobec spółki postępowania wyjaśniającego jest nieuzasadniony.
W powyższych okolicznościach sprawy organ II instancji, dokonując oceny wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminu, w sposób prawidłowy uznał, że przedstawione przez stronę skarżącą okoliczności nie dają podstaw do jego uwzględnienia. Skarżącą nie mógł w tym zakresie zastąpić organ administracyjny. Nie jest on bowiem upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (por. wyrok NSA z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 810/18; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, strona powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna i nieprzezwyciężalna. Tymczasem argumentacji takiej skarżąca nie przedstawiła.
W związku z powyższym należało podzielić stanowisko orzekającego organu, że niedochowanie przez skarżącą terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu nie nastąpiło wskutek przeszkody niemożliwej do usunięcia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, lecz było wynikiem niedołożenia przez nią należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej należycie o swoje interesy, tj. z użyciem miernika wymaganej staranności. O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej, co w okolicznościach niniejszej sprawy, jak trafnie przyjął organ w zaskarżonym postanowieniu, nie miało miejsca.
Z powyższych względów zarzuty naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a. 80 k.p.a., art. 87 k.p.a., art. 77 i 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uznać należało za niezasadne. Skarżącej nie udało się bowiem podważyć stanowiska SKO w Piotrkowie Trybunalskim o braku uprawdopodobnienia przez nią winy w uchybieniu terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Podkreślić należy, że sąd nie mógł odnieść się do podnoszonych przez stronę zarzutów, które dotyczyły wymierzenia skarżącej decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r. kary pieniężnej. Zarzuty w tym zakresie nie mogły bowiem zostać rozpoznane w niniejszym postępowaniu, ponieważ dotyczyło ono innego przedmiotu, tj. wniosku o przywrócenie terminu do dokonania zgłoszenia zbycia pojazdu. Wyjaśnić należy, że w rozstrzygnięciu, którego przedmiotem jest stwierdzenie uchybienia terminu do dokonania czynności, nie bada się innych okoliczności aniżeli te, które pozwalają ustalić, czy czynność ta zostało dokonana w terminie, czy też nie. Uprawdopodobnienie braku winy w dokonaniu czynności z uchybieniem terminu jest przedmiotem oceny organu w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i następuje w odrębnym akcie administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2019 r., II FSK 225/18, Lex numer 2761940).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
d.cz.