I OW 73/12

I OW 73/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-04-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Wiesław Morys /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy L. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. P. o udzielenie pomocy finansowej postanawia : wskazać Prezydenta K. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.
Uzasadnienie
Wójt Gminy L. pismem z dnia [...] marca 2012 r. wystąpił na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta K. dotyczącego przyznania pomocy finansowej Panu P. P.
W uzasadnieniu wniosku podał, iż Pan P. P. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o udzielenie pomocy finansowej. Wniosek ten został przekazany pismem z [...] marca 2012 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Jak wynika z akt administracyjnych P. P. przebywa w K. od 2002 r., gdzie się kształci na Uniwersytecie J. Jest osobą niepełnosprawną, posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności, na podstawie którego otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, poza tym nie osiąga żadnych dochodów, nie przyznano mu stypendium socjalnego, ani zapomogi z uczelni, na której studiuje. Zameldowany jest na pobyt stały w miejscowości R. nr [...], natomiast od dnia [...] lutego 2012 r. do dnia [...] maja 2012 r. jest zameldowany na pobyt czasowy w akademiku przy ul. [...] w K. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Wójt Gminy L. stwierdził, iż miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej zameldowania. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, iż centrum życiowym Pana P. P. jest miasto K. Za stwierdzeniem tym przemawia fakt, iż tamże przebywa on od roku 2002 r. i korzysta z opieki zdrowotnej na tym terenie. Wskazał, iż wedle poglądów judykatury o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności osoby fizycznej, a tak jest w rozpoznawanej sprawie. Pan P. P. nie jest związany z miejscowością, w której jest zameldowany, nie zamierza tam również wracać oraz nie wiąże z nią swojej przyszłości zawodowej. Fakty te zostały potwierdzone przezeń w oświadczeniu oraz w oświadczeniu matki J. P. złożonych w celu skorzystania z pomocy społecznej.
Odpowiadając na wniosek Prezydent Miasta K. postulował wskazanie Wójta Gminy L. jako organu właściwego w tej sprawie. Podał, iż zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W jego ocenie zgromadzony w sprawie materiał nie przekonuje do zajęcia stanowiska, iż Pan P. P. ma zamiar związać się z K. na stałe i to miasto uczynić swym centrum życiowym. Złożone w dniu [...] lutego 2012 r. oświadczenie potwierdza jedynie, iż z powodu konfliktów rodzinnych nie zamierza wrócić do R. O braku sprecyzowania planów życiowych może świadczyć niepodejmowanie pracy zarobkowej w trakcie studiów oraz kontynuacja nauki na czwartym kierunku. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego stwierdził, iż przerwa w faktycznym przebywaniu w miejscu zamieszkania, nawet długotrwała np. związana z podjęciem studiów, nie pozbawia danej osoby miejsca zamieszkania, jeżeli nie towarzyszy jej odpowiedni zamiar.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 P.p.s.a. - sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art.15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiono spór pomiędzy Prezydentem Miasta K. i Wójtem Gminy L, i to spór negatywny, bowiem żaden z nich nie uważa się za organ właściwy do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Nie jest to spór kompetencyjny, gdyż jego podmiotami nie są organy samorządowe z jednej strony oraz organy administracji rządowej z drugiej. W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na przepis art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., wedle którego sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4, w razie braku dla obu organów wspólnego organu, który co do zasady byłby kompetentny do rozstrzygania tego rodzaju sporów. Oba organy występujące w sprawie podlegają różnym samorządowym kolegiom odwoławczym.
Przedmiotem postępowania administracyjnego jest żądanie przyznania świadczenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Wedle brzmienia jej art. 101 ust. 1, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Instytucja ta nie jest uregulowana w tej ustawie, ani w przepisach prawa administracyjnego, przeto dla jej wyłożenia sięgnąć należy do przepisów z zakresu prawa cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle w/w przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki zwykle nie nastręcza trudności, o tyle o zamiarze stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 13 października 2010 r., sygn. akt I OW 116/10, dostępnym w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pierwsza przesłanka w niniejszej sprawie jest bezsporna, bo Pan P. P. przebywa w K. od 10 lat. Występowanie drugiej wymaga rozważenia w oparciu o zebrane dowody i wskazane powyżej stanowisko judykatury. Bez wątpienia centrum aktywności życiowej dla P. P. od 10 lat stanowi miasto K., w mieście tym stale przebywa, korzysta z opieki medycznej i nic nie wskazuje, iż ma zamiar z niego się wyprowadzić. Z oświadczenia wnioskodawcy jednoznacznie wynika, iż nie zamierza powrócić do miejscowości R., w której jest zameldowany na pobyt stały. Przyczyna tego stanu rzeczy jest dla niniejszych rozważań obojętna. Do oceny zamiaru stałego pobytu nie jest wymagane, wbrew twierdzeniu Prezydenta Miasta K., jednoznaczne zadeklarowanie się strony w tym przedmiocie, a wystarczy wystąpienie okoliczności pozwalających stwierdzić, iż określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej.
Trzeba przy tym dodać, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdzie zastosowania stanowisko zaprezentowane m.in. w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1978 r., sygn. IV CR 242/78, zgodnie z którym przerwa w faktycznym przebywaniu w miejscu zamieszkania powodowana podjęciem studiów nie pozbawia danej osoby miejsca zamieszkania. Dotyczy ono bowiem typowej sytuacji, gdy ktoś wyjeżdża na studia, po czym ma zamiar wrócić do miejsca zamieszkania i podjąć pracę, a przede wszystkim gdy podejmuje jedne studia i kończy je w normalnym trybie. Pan P. P. po ukończeniu pierwszych i kolejnych studiów nie wrócił jednak do miejscowości, gdzie jest zameldowany, a nadto z jego oświadczenia wynika, iż w ogóle nie zamierza tam wracać. Kontynuuje naukę na czwartym kierunku studiów i nie jest wiadomym, czy kiedykolwiek zamierza skończyć naukę. Utrwalone orzecznictwo wskazujące na czasowość przebywania w akademikach, bursach, hotelach i podobnych miejscach, zatem niełączące z przebywaniem w nich zamiaru stałego pobytu, nie ma zastosowania wówczas, gdy przebywanie tamże nosi cechy trwałości, jak w niniejszej sprawie. Wszak nie miejsce pobytu, ale bardziej zamiar, zwłaszcza gdy wynika z długiego okresu zamieszkiwania, decydują o miejscu zamieszkania. Skoro zatem wnioskodawca przebywa w K. z zamiarem stałego pobytu, organ tego miasta będzie właściwy w sprawie żądanej pomocy. Zatem w rozpoznawanej sprawie należy zastosować regulację art. 101 ust. 1 cytowanej ustawy, i wskazać jako właściwy organ Prezydenta Miasta K.
Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.