I OW 71/13

I OW 71/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Joanna Banasiewicz
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 25
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 4, art. 15 § 1 pkt. 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia WSA del. Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta J. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta J. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P.P. w sprawie wydania decyzji kierującej do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta J. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta W., poprzez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji kierującej do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku podano, że P.P. pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w M. przy ul. [...] lub we W. przy ul. [....]. Z podania wynika, że wprawdzie jest on zameldowany na terenie J. przy ul. [...] lecz przebywa i zamieszkuje we W. przy ul. [...]. Powyższe potwierdza przeprowadzony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. wywiad środowiskowy. Z akt sprawy wynika ponadto, że w J. wnioskodawca zamieszkiwał wspólnie z rodzicami, którzy z powodu jego choroby sprawowali nad nim opiekę. Obecnie nie posiada on rodziny w J., a po śmierci rodziców zamieszkał początkowo u siostry w S., a następnie we W. u drugiej siostry. Przyczyną zmiany miejsca zamieszkania była choroba oraz potrzeba zapewnienia mu stałej opieki ze strony innych osób.
Prezydent Miasta J. wskazał ponadto, że w podaniu z dnia [...] lutego 2013 r. siostra wnioskodawcy - I.N. oświadczyła, że mieszkanie w J. przy ul. [...] otrzymała wraz z siostrą w spadku po rodzicach. Jest ono obecnie wynajmowane, a brat nie może w nim zamieszkać, ponieważ nie stać go na jego utrzymanie, jak również nie ma w J. nikogo, kto nadzorowałby jego leczenie i zażywanie leków, dlatego mieszka u niej we W.. Z kolei w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2013 r. P.P. podał, że siostry zamierzają sprzedać mieszkanie w J..
Ze zgromadzonej dokumentacji medycznej wynika, że P.P. cierpi na schizofrenię paranoidalną i korzysta z opieki lekarskiej specjalisty psychiatry w [...] Centrum Zdrowia Psychicznego [...]. Legitymuje się on orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy trwale i otrzymuje rentę socjalną. Pracuje również zawodowo. Jest zatrudniony na stanowisku wykonawcy usług czystościowych w Agencji Ochrony i Mienia. Pracę świadczy we W..
Zdaniem Prezydenta Miasta J. powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że głównym ośrodkiem, w którym koncentrują się czynności życiowe P.P. jest W., zaś z J. nie łączą go żadne inne okoliczności poza, niemającym znaczenia w tej sprawie, faktem zameldowania. Stosownie natomiast do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), gminą właściwą do rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, jest gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Zgodnie zaś z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zameldowanie na pobyt stały nie wystarczy zatem do przyjęcia faktu zamieszkiwania w rozumieniu powołanego przepisu.
W ocenie wnioskodawcy, skoro miejscem zamieszkania P.P., w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, jest W., a nie J., gdzie posiada on jedynie zameldowanie, to do rozpatrzenia wniosku o skierowanie go do domu pomocy społecznej właściwy jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W..
Prezydent Miasta W. w odpowiedzi na wniosek wskazał, że analiza akt sprawy nie pozwala na przyjęcie, że zostały spełnione łącznie przesłanki z art. 25 Kodeksu cywilnego, pozwalające na uznanie W. za centrum życiowe P.P.. Wprawdzie osoba ta przebywa we W. od 2012 r., jednakże sytuacja ta jest przejściowa i ma związek ze śmiercią jego rodziców, a nie swobodną wolą. Zarówno podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w styczniu 2013 r. oraz podczas składania podania w dniu [...] stycznia 2013 r., P.P. wskazał, że czuje się zagubiony we W. i chce wrócić do rodzinnych stron. Wobec tego poprosił o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w J. lub M., ponieważ jest związany od dzieciństwa z tymi okolicami.
W związku z powyższym, nie sposób podzielić stanowiska prezentowanego przez wnioskodawcę, iż P.P. ma zamiar dalszego pobytu we W. w sytuacji, gdy chce wrócić do rodzinnego miasta, tym bardziej że jego siostra również podała, że pobyt brata we W. jest jedynie przejściowy i spowodowany brakiem należytej opieki w dotychczasowym miejscu zamieszkania.
Prezydent Miasta W. wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku P.P. jest Prezydent Miasta J..
P.P. w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2013 r. poinformował, że w lutym 2013 r. został wymeldowany ze stałego miejsca zamieszkania w J. przy ul. [...]. Obecnie zamieszkuje przy ul. [...] we W.. Od maja 2013 r. zmieniła się również jego sytuacja finansowa, bowiem z dniem [...] maja 2013 r. wypowiedziana została mu umowa o pracę, w związku z czym jedynym dochodem strony jest renta socjalna w wysokości 590 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Przez spór kompetencyjny (o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta J., reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. a Prezydentem Miasta W., reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku P.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Wskazać należy, że skierowanie do domu pomocy społecznej jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a zatem w tej właśnie ustawie należy poszukiwać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia niniejszej sprawy.
Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje określenia "miejsce zamieszkania", odwołać się należy do rozumienia tego określenia, wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Określenie to zawiera zatem dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: przebywanie osoby w danej miejscowości (czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego przebywania (czynnik wewnętrzny). Jak podkreśla się przy tym w orzecznictwie, wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08). Z kolei art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, stanowi, że decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Oba wskazane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej ściśle korespondują ze sobą i wynika z nich, że właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I OW 201/12).
Dla ustalenia prezydenta miasta, a tym samym ośrodka pomocy społecznej, właściwego do rozpoznania wniosku P.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej, koniecznym jest zatem ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, w rozumieniu cytowanych przepisów.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że P.P. pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o umieszczenie go w Domu Pomocy Społecznej w M. przy ul. [...] lub we W. przy ul. [...]. We wniosku wskazał, że przebywa i zamieszkuje we W. przy ul. [...] i tam też pracuje. Powyższe potwierdza również przeprowadzony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. wywiad środowiskowy. Z akt sprawy wynika ponadto, że w J. wnioskodawca zamieszkiwał wspólnie z rodzicami, którzy z powodu jego choroby sprawowali nad nim opiekę. Obecnie nie posiada on w J. żadnej rodziny, a po śmierci rodziców zamieszkał początkowo u siostry w S., a następnie we W. u drugiej siostry. Przyczyną zmiany miejsca zamieszkania była choroba oraz potrzeba zapewnienia mu stałej opieki ze strony innych osób. W chwili obecnej P.P. nadal przebywa we W., gdzie korzysta z opieki medycznej, w tym specjalistycznej. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2013 r. P.P. poinformował ponadto, że w miesiącu lutym 2013 r. wymeldowany został ze stałego miejsca zamieszkania przy ul. [...] w J. i mieszka nadal we W. przy ul.[...]. Wnioskodawca wskazał również, że z dniem [...] maja 2013 r. rozwiązana została z nim umowa o pracę.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności świadczą o tym, że na dzień złożenia wniosku przez P.P., jego centrum życiowych interesów koncentrowało się, i jest tak nadal, we W. i tam ma zamiar dalej przebywać. Podkreślić należy, że wnioskodawca nie ma już na terenie J. żadnej rodziny, ani miejsca zamieszkania. Powyższe przesądza o tym, że stosownie do art. 25 Kodeksu cywilnego za miejsce zamieszkania P.P. należy uznać W..
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy, miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest W., to organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta W..
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.