I OW 62/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA wskazał Prezydenta Miasta Bytomia jako organ właściwy do ponoszenia wydatków na rzecz małoletniego umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej, uznając jego miejsce zamieszkania za Bytom.
Spór o właściwość między Prezydentem Miasta Bytomia a Starostą Powiatu Krapkowickiego dotyczył ustalenia organu odpowiedzialnego za wydatki na małoletniego D. P., umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Prezydent Bytomia wskazywał na Starostę Krapkowickiego, powołując się na miejsce zameldowania matki. Starosta twierdził, że nie jest właściwy, gdyż dziecko nie przebywało z matką. NSA, analizując przepisy dotyczące miejsca zamieszkania dziecka i pieczy zastępczej, uznał, że miejscem zamieszkania małoletniego przed umieszczeniem w pieczy było Bytom, gdzie przebywał z pełnoletnim bratem, sprawującym nad nim faktyczną pieczę. W związku z tym, NSA wskazał Prezydenta Miasta Bytomia jako organ właściwy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bytomia a Starostą Powiatu Krapkowickiego w kwestii ustalenia organu odpowiedzialnego za ponoszenie wydatków na rzecz małoletniego D. P., który został umieszczony w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Prezydent Miasta Bytomia wystąpił z wnioskiem o wskazanie organu właściwego, sugerując, że powinien nim być Starosta Powiatu Krapkowickiego, opierając się na miejscu zameldowania matki dziecka. Argumentował, że w sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania matki, właściwy jest powiat miejsca jej zameldowania na pobyt stały. Starosta Powiatu Krapkowickiego nie zgodził się z tym stanowiskiem, wskazując, że przy ustalaniu właściwości należy brać pod uwagę stan faktyczny przed pierwszym umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej. Powołując się na Kodeks cywilny, stwierdził, że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców, a ponieważ matka mieszkała w R., Powiat Krapkowicki nie był właściwy. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz Kodeksu cywilnego, ustalił, że w sytuacji, gdy nie można ustalić miejsca zamieszkania dziecka według miejsca zamieszkania rodziców (bo dziecko u nich nie przebywa), a dziecko przebywało z pełnoletnim bratem, który sprawował nad nim faktyczną pieczę, to miejsce zamieszkania dziecka należy ustalić na podstawie art. 27 k.c. jako miejsce zamieszkania opiekuna. W tym przypadku, małoletni D. P. od grudnia 2020 r. mieszkał z pełnoletnim bratem M. K. w Bytomiu, gdzie koncentrowały się jego czynności życiowe i gdzie został umieszczony w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Sąd uznał, że wspólne zamieszkiwanie z bratem i sprawowanie przez niego faktycznej pieczy oznacza, że miejscem zamieszkania małoletniego było Bytom. W konsekwencji, NSA postanowił wskazać Prezydenta Miasta Bytomia jako organ właściwy do ponoszenia wydatków na rzecz małoletniego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, które nie przebywa stale u żadnego z rodziców, ale pod faktyczną pieczą pełnoletniego rodzeństwa, jest miejscowość, w której koncentrują się jego czynności życiowe i w której przebywa z zamiarem stałego pobytu, co należy ustalić na podstawie art. 27 k.c. jako miejsce zamieszkania opiekuna.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 26 § 1 i 2 k.c. oraz art. 27 k.c., wskazując, że w sytuacji braku stałego pobytu u rodziców, a pod opieką rodzeństwa, należy ustalić miejsce zamieszkania dziecka tam, gdzie faktycznie koncentrują się jego czynności życiowe i gdzie przebywa z zamiarem stałego pobytu, co jest równoznaczne z miejscem zamieszkania opiekuna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozstrzygania sporów o właściwość.
p.p.s.a. art. 15 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wydania postanowienia.
ustawa art. 191 § 1-3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Określa właściwość powiatu do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej.
k.c. art. 25
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definicja miejsca zamieszkania osoby fizycznej.
k.c. art. 26 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Miejsce zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską.
k.c. art. 26 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Określenie miejsca zamieszkania dziecka przez sąd opiekuńczy.
k.c. art. 27
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Miejsce zamieszkania osoby pozostającej pod opieką.
Pomocnicze
ustawa art. 4
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Definicja pieczy zastępczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie miejsca zamieszkania małoletniego na podstawie faktycznego pobytu z pełnoletnim bratem sprawującym pieczę, zgodnie z art. 27 k.c., w sytuacji gdy nie przebywa on stale u rodziców. Zastosowanie art. 191 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, który wskazuje na powiat miejsca zamieszkania dziecka przed pierwszym umieszczeniem w pieczy.
Odrzucone argumenty
Właściwość Starosty Powiatu Krapkowickiego oparta na miejscu zameldowania matki, bez uwzględnienia faktycznego miejsca zamieszkania i pobytu dziecka. Argumentacja oparta wyłącznie na art. 26 § 1 k.c. bez uwzględnienia sytuacji faktycznej dziecka i możliwości zastosowania art. 27 k.c.
Godne uwagi sformułowania
miejsce zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny, tj. przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wewnętrzny, tj. wola, zamiar stałego pobytu wspólne zamieszkiwanie małoletniego ze swoim pełnoletnim bratem i w konsekwencji tego sprawowanie przez pełnoletniego brata faktycznej i bezpośredniej pieczy nad małoletnim należy uznać za ustaleniem dla małoletniego miejsca jego zamieszkania u swojego pełnoletniego brata, zgodnie z art. 27 k.c.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
członek
Marian Wolanin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie miejsca zamieszkania dziecka w kontekście pieczy zastępczej i właściwości organów administracji publicznej, zwłaszcza w sytuacjach nietypowych, gdy dziecko nie przebywa z rodzicami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów lub indywidualnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ustalenia odpowiedzialności finansowej za dziecko w pieczy zastępczej, co jest ważnym zagadnieniem społecznym i prawnym, choć sama interpretacja przepisów jest standardowa.
“Kto płaci za dziecko w pieczy? NSA rozstrzyga spór o właściwość między miastem a powiatem.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 62/22 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2022-10-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-05-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jolanta Rudnicka Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6324 Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Starosta Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 447 art.191 ust 1-3 Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j. Dz.U. 2022 poz 1360 art.27 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Bytomia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bytomia a Starostą Powiatu Krapkowickiego w sprawie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na rzecz małoletniego D. P. umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Bytomia jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie Wnioskiem z 12 maja 2022 r. Prezydent Miasta Bytomia wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Starostą Powiatu Krapkowickiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na rzecz małoletniego D. P. umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej, wskazując Starostę Powiatu Krapkowickiego jako organ właściwy w sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] maja 2021 r. udzielono zabezpieczenia na czas toczącego się postępowania w przedmiocie wydania zarządzeń opiekuńczych wobec małoletniego D. P. (sygn. akt [...]) poprzez umieszczenie go w pieczy instytucjonalnej. Małoletni został umieszczony w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej nr [...] w B. dopiero w dniu 13 października 2021 r. w wyniku podjętej interwencji. Do placówki tej został przeniesiony z mieszkania w B. przy ul. [...], gdzie od grudnia 2020 r. mieszkał razem z pełnoletnim bratem M. K. Lokal ten został wynajęty przez ich matkę J. K., która nie interesuje się dziećmi i mieszka z konkubentem w R. Jest ona zameldowana w J., ul. [...] na terenie Powiatu Krapkowickiego. W ocenie wnioskodawcy, z uwagi na brak możliwości ustalenia miejsca zamieszkania matki małoletniego, organem właściwym do ponoszenia wydatków na rzecz małoletniego umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jest powiat miejsca zameldowania na pobyt stały matki, a więc organem tym jest Starosta Powiatu Krapkowickiego. W odpowiedzi na powyższy wniosek, Starosta Powiatu Krapkowickiego wskazał, że przy ustaleniu powiatu obowiązanego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, należy uwzględnić stan faktyczny, który miał miejsce przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Powołując się na art. 26 § 1 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców, organ stwierdził, że miejscem zamieszkania małoletniego przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej jest miejsce zamieszkania jego matki, tj. miejscowość R., zatem Powiat Krapkowicki nie jest właściwy w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie powstał negatywny spór o właściwość, bowiem żaden z organów nie uznaje się właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniego D. P. umieszczonego w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Właściwość w zakresie obowiązku ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej określa art. 191 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2022 r. poz. 447, dalej: "ustawa"). W pierwszej kolejności ponosi je powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Dopiero, jeśli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, zastosowanie znajduje zasada określona w ust. 2, zgodnie z którą właściwy jest powiat ostatniego miejsca zameldowania dziecka na pobyt stały. W ostatniej kolejności właściwy jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej. Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny, tj. przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wewnętrzny, tj. wola, zamiar stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Z kolei miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców lub tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (art. 26 § 1 k.c.). W sytuacji, gdy władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego ono stale przebywa. Jeżeli natomiast dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (art. 26 § 2 k.c.). Zgodnie natomiast z art. 27 k.c., miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W przedmiotowej sprawie nie można ustalić miejsca zamieszkania małoletniego D. P. na podstawie art. 26 k.c., tj. według miejsca zamieszkania jego rodziców, bowiem u żadnego z nich nie przebywa. Małoletni od grudnia 2020 r. mieszkał razem ze swoim pełnoletnim bratem M. K. w mieszkaniu w B. Tam przez określony czas chodził do szkoły i tam koncentrowały się jego czynności życiowe. Również tam przebywa obecnie, został bowiem umieszczony w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej nr [...] w B. W piśmie z 7 grudnia 2021 r. Dyrektor tej placówki wskazała, że małoletni uczęszcza do Szkoły Specjalnej nr [...] w B., gdzie nauka nie sprawa mu większych problemów. Podkreśliła, że jakakolwiek zmiana środowiska wychowawczego w obecnej sytuacji małoletniego jest niewskazana i może mieć dla niego negatywny skutek. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wspólne zamieszkiwanie małoletniego ze swoim pełnoletnim bratem i w konsekwencji tego sprawowanie przez pełnoletniego brata faktycznej i bezpośredniej pieczy nad małoletnim należy uznać za ustaleniem dla małoletniego miejsca jego zamieszkania u swojego pełnoletniego brata, zgodnie z art. 27 k.c. Przed umieszczeniem małoletniego po raz pierwszy w pieczy zastępczej, wraz ze swoim bratem faktycznie przebywał w B. z zamiarem stałego pobytu. Skoro więc małoletni nie przebywał stale u żadnego z rodziców, lecz u swojego brata, który faktycznie się nim opiekował, to należy przyjąć, że miejscem jego zamieszkania było miejsce stałego pobytu u swojego brata. Z tych przyczyn należy przyjąć, że miejscem zamieszkania małoletniego D. P. przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej było miasto B., dlatego na podstawie art. 191 ust. 1 ustawy, zobowiązanym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest Prezydent Miasta Bytomia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI