I OW 61/25

I OW 61/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Jolanta Rudnicka /sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Wójt Gminy~Burmistrz Miasta i Gminy~Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza C. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem C., Burmistrzem Gminy D., Wójtem Gminy L. i Burmistrzem T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G.S. w sprawie wydania decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej i ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy D. jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Pismem z 19 marca 2025 r. Burmistrz C. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem C., Burmistrzem Gminy D., Wójtem Gminy L. i Burmistrzem T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G.S.D (dalej także: "zainteresowana") w sprawie wydania decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej i ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w sprawie o sygn. akt I OW 179/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy D. a Wójtem Gminy L. w tym samym przedmiocie – wskazując jednocześnie, że organem właściwym w sprawie jest organ niepozostający w sporze, tj. Burmistrz C. – ze względu na miejsce zamieszkania zainteresowanej. W ocenie wnioskodawcy od czasu wydania postanowienia w powyższej sprawie zmienił się stan faktyczny i obecnie zainteresowana nie zamieszkuje na obszarze gminy C., co wyklucza właściwość wnioskodawcy w sprawie.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy L. podniósł, że nie ma żadnych przesłanek aby wnioskować, że centrum życiowe G.S. znajduje się w gminie L.
Burmistrz T. wskazał, że w jego ocenie miejsce zamieszkania zainteresowanej znajduje się w gminie D.
Burmistrz Gminy D. wywiódł, że od 2009 r. zainteresowana nie przebywa na terenie gminy D. jak również nie podejmuje na jej obszarze jakiejkolwiek aktywności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.
Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że postanowieniem z 8 stycznia 2025r. sygn. akt I OW 179/25 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy D. a Wójtem Gminy L. w sprawie dotyczącej wskazania organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu G.S. do domu pomocy społecznej oraz ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Z uwagi na brak tożsamości podmiotowej w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej z powodu powyższego postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty. We wskazanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym w sprawie nie jest żaden z organów pozostających w sporze, ale Burmistrz C. – z uwagi na miejsce zamieszkania zainteresowanej, które – jak przyjął NSA – znajdowało się wówczas u siostry, w miejscowości K., gmina C. Ze znajdującej się obecnie w aktach sprawy notatki urzędowej z 18 lutego 2025 r. – powstałej już po wydaniu powyższego postanowienia – wynika, że zainteresowana od połowy stycznia 2025 r. nie przebywa we wskazanej miejscowości, co więcej, wynika z niej, że przebywa ona naprzemiennie u siostry w K., u drugiej siostry w T. oraz u brata w M. – gdzie wszystkie te miejscowości znajdują się w obszarze działania innych organów. W opisanej sytuacji należy uznać, że zainteresowana nie ma stałego miejsca zamieszkania w żadnej z powyższych miejscowości.
Tym samym w realiach rozpoznawanej sprawy ustalenie właściwości miejscowej organu na podstawie art. 101 ups nie jest możliwe. Wobec braku możliwości ustalenia właściwości miejscowej na podstawie art. 101 ups, należy odwołać się do zasad ogólnych, określonych w przepisach kpa, odwołanie do których znajduje się w art. 14 ups. Stosownie zatem do art. 21 § 1 pkt 3 kpa, właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się: według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron, jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Jeżeli natomiast nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie (§ 2).
Jak wykazano powyżej, w realiach sprawy, gdzie zainteresowana naprzemiennie i czasowo zamieszkuje u trójki swojego rodzeństwa, w różnych gminach, nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej organu na podstawie miejsca zamieszkania jak również ostatniego miejsca zamieszkania. Z tego samego powodu, z uwagi na częste zmiany miejsca pobytu zainteresowanej, odpada również możliwość ustalenia właściwości w ten sposób. Zastosowanie znajduje zatem art. 21 § 2 kpa, gdyż akt sprawy można ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, że wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej z 1 listopada 2023 r. został złożony do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania nastąpiło zatem na obszarze gminy D. i to organ tej gminy, stosownie do art. 14 ups w zw. z art. 21 § 2 kpa jest właściwy w sprawie.
Z tych względów na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa w zw. z art. 4 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.