I OW 54/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny wskazał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1958 r. dotyczącej przejęcia gruntów rolnych.
Sprawa dotyczyła sporu kompetencyjnego między Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1958 r. dotyczącego przejęcia gruntów rolnych na własność Państwa. Po analizie przepisów przejściowych i zmian w strukturze administracji, NSA uznał, że właściwym organem jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, sprawujący nadzór nad Agencją Nieruchomości Rolnych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór kompetencyjny pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dotyczący wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Ł. z dnia [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa gruntów rolnych. Spór wynikał z faktu, że orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów, które uległy zmianom lub zostały uchylone, a struktury administracyjne odpowiedzialne za te sprawy uległy reorganizacji. NSA, analizując przepisy przejściowe i przepisy dotyczące gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, doszedł do wniosku, że właściwość rzeczową należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji, a w przypadku zmian strukturalnych, ustalić organ, na który przeszła właściwość. Wskazano, że Agencja Nieruchomości Rolnych jest właściwa do gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a organem wyższego stopnia w stosunku do Prezesa Agencji jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W związku z tym, NSA postanowił wskazać Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie przepisów o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Uzasadnienie
Właściwość rzeczową należy oceniać według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania decyzji, a w przypadku zmian strukturalnych, ustalić organ, na który przeszła właściwość. W sprawach dotyczących gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w tym decyzji o przejęciu, właściwa jest Agencja Nieruchomości Rolnych, a organem wyższego stopnia w stosunku do jej Prezesa jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (8)
Główne
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego art. 9
PPSA art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 39 ust 4, art. 44 ust 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 58 ust. 2
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw art. 2 ust. 2
k.p.a. art. 157 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest organem właściwym, ponieważ sprawuje nadzór nad Agencją Nieruchomości Rolnych, która jest właściwa do gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a tym samym jest organem wyższego stopnia w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości rolnych.
Odrzucone argumenty
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uważało się za niewłaściwe, wskazując na brak jasnych przepisów określających właściwość organów w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji wydanych na podstawie starych przepisów. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi początkowo sugerował, że kompetencje przeszły na starostę, a odwołania rozpatrywałyby kolegia odwoławcze, co zostało zakwestionowane.
Godne uwagi sformułowania
Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia.
Skład orzekający
Anna Lech
przewodniczący sprawozdawca
Anna Łukaszewska-Macioch
członek
Jacek Fronczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości organów w sprawach administracyjnych dotyczących nieruchomości rolnych, zwłaszcza gdy decyzje zostały wydane na podstawie przepisów, które uległy zmianom lub zostały uchylone, a organy wydające decyzje zostały zlikwidowane."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejmowania gruntów rolnych na własność Państwa na podstawie przepisów z lat 1958 i 1982, w kontekście zmian administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonego problemu ustalania właściwości organów w kontekście zmian legislacyjnych i reform administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kto jest właściwy? NSA rozstrzyga spór o przejęcie gruntów rolnych sprzed dekad.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 54/08 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2008-08-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-04-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Lech /przewodniczący sprawozdawca/ Anna Łukaszewska-Macioch Jacek Fronczyk Symbol z opisem 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 1958 nr 17 poz 71 art. 9 Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Dz.U. 1982 nr 11 poz 79 art. 39 ust 4, art. 44 ust 1 Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Dz.U. 1991 nr 7 poz 24 art. 58 ust. 2 Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dz.U. 1991 nr 107 poz 464 art. 2 ust. 2 Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie: sędzia del. WSA Jacek Fronczyk sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Ł. w sprawie przejęcia na własność Państwa gruntów położonych w gminie G. postanawia: wskazać Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2008 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wystąpiło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Ł. nr [...] z dnia [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa gruntów S. S. o powierzchni [...] ha pochodzących z majątku C. położonych w gminie G. pow. [...]. W uzasadnieniu wniosku, organ wskazał na następujący stan sprawy: orzeczeniem z dnia [...] Prezydium Rady Narodowej w Ł. utrzymało w mocy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w S., którym to orzeczeniem, na podstawie art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) przejęto na własność Państwa nieruchomość o obszarze [...] ha, położoną we wsi C., pow. S., a pochodzącą z byłego majątku C. i będącą własnością S. S.. Następca prawny S. S., również S. S., wnioskiem z dnia [...] skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Ł., wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Ł. z dnia [...]. Wojewoda Ł. przekazał ten wniosek do załatwienia według właściwości Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 65 § 1 w związku z art. 17 pkt 1 oraz 157 § 1 k.p.a. przekazał ten wniosek według właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.. W uzasadnieniu postanowienia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że obecnie żaden z przepisów nie określa do właściwości jakich organów należy kategoria spraw dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji wydanych na podstawie powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, wobec czego przyjął, iż kompetencje w zakresie orzekania w tej kategorii spraw w pierwszej instancji przeszłyby na starostę, a odwołania od decyzji starosty rozpatrywane byłyby przez samorządowe kolegia odwoławcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. badając przekazaną sprawę uznało, że zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do jego właściwości i nie podzieliło poglądu prezentowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Kolegium wskazało, że ustawa, na podstawie której zostało wydane kwestionowane orzeczenie została zmieniona ustawą z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz.U. nr 10, poz.56). W wyniku znowelizowania treści art. 9 ust.3 właściwym do orzekania o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa stały się terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami stopnia podstawowego. Podkreślono, że terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej i ogólnej przestały istnieć w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych . Kompetencje tych organów zostały przypisane nowo utworzonym organom gminy oraz organom administracji rządowej. Organem właściwym do przejęcia nieruchomości rolnych na rzecz Państwa w okresie od dnia 27 maja 1990r. do dnia 1 stycznia 1999 r. został rejonowy organ rządowej administracji ogólnej na podstawie art.5 pkt 7 ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 34, poz. 198 ze zm). Wcześniej jednak na podstawie art. 58 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. nr 107, poz. 464) zostały skreślone rozdziały 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958r. Reforma administracyjna przeprowadzona w 1998r. zmieniając szereg ustaw prawa materialnego ustawą z dnia 24 lipca 1998r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reforma ustrojową państwa (Dz.U. nr 106, poz. 668) nie wskazała organu właściwego w sprawach przejęcia nieruchomości rolnych w oparciu o ustawę z 1958r. W odpowiedzi na wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Minister Rolnictwa i rozwoju Wsi wskazał, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 291 ze zm.), przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy nowo utworzonych gmin oraz organy administracji rządowej. Z dniem 27 maja 1990r. organem właściwym do orzekania o przejęciu nieruchomości rolnych na rzecz Państwa stał się, na podstawie art. 5 pkt 7 ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 34, poz. 198), rejonowy organ rządowej administracji ogólnej. Powyższy przepis został skreślony przez art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126 ze zm.). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zauważył, że na podstawie art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464), skreślony został rozdział 1 i 2, w tym art. 9 (następnie oznaczony jako art. 16) ustawy z dnia 12 marca 1958r. Natomiast ani powołana ustawa, ani inny przepis prawa powszechnie obowiązującego, nie określają do właściwości jakich organów należy obecnie omawiana kategoria spraw. Wskazano, że zgodnie z art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), do właściwości starosty przechodzą, jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, zadania z zakresu administracji rządowej, określone w przepisach zadania urzędów rejonowej rządowej administracji ogólnej. Dlatego też, zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, należy przyjąć, że kompetencje do orzekania w omawianej kategorii spraw w pierwszej instancji przeszłyby obecnie na starostę, a odwołania od decyzji starosty byłyby rozpatrywane przez samorządowe kolegia odwoławcze. W myśl bowiem art. 17 pkt 1 K.p.a., organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w niniejszej sprawie brak jest przepisów szczególnych, które stanowiłyby o właściwości innych organów, w związku z czym organem właściwym do rozpoznania wskazanego na wstępie wniosku jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w .S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał miedzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S. i Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie z wniosku S. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w Ł. z dnia [...], nr [...]. Istota sprawy sprowadza się zatem do ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, jaki z organów jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Jakie organy są organami wyższego stopnia określa art. 17 k.p.a. Kryteria tam zamieszczone pozwalają na określenie kompetencji organu w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają wówczas, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane, a wątpliwości te wzmagają się w przypadku, gdy jednocześnie w prawie materialnym przestał istnieć rodzaj spraw, których dotyczyły te decyzje. W doktrynie i orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, CH Beck, Warszawa 1996, s. 732 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 3 września 1998 r. sygn. akt III RN 83/98, OSNAPiUS 1999, nr 9, poz. 293). Rozpoznawany w niniejszej sprawie spór o właściwość dotyczy ustalenia organu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w Ł. z dnia [...], nr [...]. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w S. z dnia [...], wydanych na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 17), którego ust. 3 utracił moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 10, poz. 56). Wskazać należy, że w dniu 1 lipca 1982 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Ustawa ta w art. 44 ust. 1 przewidywała przejęcie na własność Państwa gruntów rolnych odłogowanych na nieruchomościach opuszczonych przez właścicieli, natomiast w art. 39 ust. 4 - wydanie decyzji o pozbawieniu prawa użytkowania nieruchomości stanowiących własność Państwa lub nakazanie zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, a w przypadku odmowy przejęcia gruntów przez właściciela grunty te mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 39 ust. 6 tej ustawy. Przepis art. 45 ust. 1 tej ustawy upoważniał naczelnika gminy do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 39 ust. 6 i w art. 44 ust. 1 tej ustawy. Dokonując reformy administracji państwowej w 1990 r. w ustawie z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm., zwanej dalej ustawą kompetencyjną), sprawy określone w art. 39 ust. 4, a także w art. 45 ust. 1 (art. 39 ust. 6 i art. 44 ust. 1) ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zostały przekazane do organów gminy jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 3 pkt 14 ustawy kompetencyjnej. Przepisy art. 44 i art. 45 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały skreślone z dniem 1 stycznia 1992 r. ustawą z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 114, poz. 494). W tym dniu przestała zatem istnieć kompetencja organów gminy do wydawania decyzji w tych sprawach. Ogólne domniemanie właściwości tych organów z art. 1 ustawy kompetencyjnej z 1990 r. nie mogło dotyczyć tych spraw. Po pierwsze dlatego, że przestała istnieć w ogóle podstawa prawna do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach, także przez organy administracji rządowej. Po drugie zaś oczywistym jest, że przejmowanie nieruchomości na własność Państwa nie było i nie jest zadaniem własnym gminy - właściwość organów gminy (jednostek samorządu terytorialnego) mogła i może obejmować takie sprawy tylko jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Skoro z dniem 1 stycznia 1992 r. zostały skreślone art. 44 i art. 45 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, to tym samym wygasło z tym dniem zlecenie organom gminy właściwości w tych sprawach, o jakim była mowa w art. 3 pkt 14 ustawy kompetencyjnej z 1990 r. Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych została uchylona przez ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78) z dniem 25 marca 1995 r. Ustawa ta nie zawierała nowych regulacji pozwalających na przymusowe, nieodpłatne (w drodze decyzji administracyjnej) przejmowanie gruntów rolnych na własność Państwa z powodu ich opuszczenia, degradacji itp. W reformie administracji publicznej przeprowadzonej w 1999 i 2000 r., w drodze ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126), ustawodawca nie uregulował kwestii właściwości organów w sprawach weryfikacji decyzji ostatecznych wydanych przed 1 stycznia 1992 r. o przejęciu gruntów rolnych na własność Państwa na podstawie wymienionych wyżej ustaw z 1957 r. i 1982 r. Taki stan prawny w tym zakresie istnieje nadal. Jednakże w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1991 r., przewidziano w art. 58 ust. 2 możliwość przejęcia na własność Skarbu Państwa za odpłatnością nieruchomości rolnej, jeżeli z wnioskiem takim wystąpi właściciel tej nieruchomości, który ma ustalone prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia (a zachodzą przy tym pewne szczególne okoliczności, o których mowa w 28 ust. 7 pkt 1 tej ustawy). Decyzję w przedmiocie przejęcia nieruchomości i ustalenia odpłatności pierwotnie wydawał organ właściwy do sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, natomiast od 1 stycznia 1992 r. wskutek zmiany art. 58 ust. 2 (Dz. U. z 1991 r. Nr 107, poz. 464), rejonowy organ administracji rządowej, a od nowelizacji z 1992 r. tej ustawy (Dz. U. 1992 r. Nr 58, poz. 280) - z dniem 21 sierpnia 1992 r., Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa (następnie Agencja Nieruchomości Rolnych). Agencja ta została utworzona ustawą z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r. Według przepisów tej ustawy gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie należy do organów jednostek samorządu terytorialnego lecz do Agencji Nieruchomości Rolnych, w tym także, stosownie do art. 2 ust. 2 tej ustawy, nieruchomościami rolnymi przejmowanymi na własność Państwa na postawie decyzji administracyjnych. Skoro zatem w obecnym stanie prawnym w sprawach dotyczących gospodarowania nieruchomościami rolnymi będącymi mieniem Skarbu Państwa, w tym dotyczących decyzji o przejęciu nieruchomości rolnej przez Państwo, właściwa jest Agencja Nieruchomości Rolnych, to organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnych na własność Państwa, nawet, jeżeli wydane one zostały na podstawie poprzednio obowiązujących regulacji prawnych przez terenowe organy administracji rządowej - wcześniej przez terenowe organy administracji państwowej, należy poszukiwać przez ustalenie organu wyższego stopnia w stosunku do Agencji i jej Prezesa. Według art. 3 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 19 października 1991 r., nadzór nad Agencją sprawuje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zgodnie z art. 8 i 9 ust. 2 tej ustawy organem Agencji jest Prezes Agencji, który kieruje Agencją i reprezentuje ją na zewnątrz. Organem wyższego stopnia w stosunku do Agencji i jej Prezesa jest zatem, stosownie do art. 17 pkt 3 k.p.a., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jeżeli bowiem od dnia 1 stycznia 1992 r. nie istnieje w prawie materialnym kategoria spraw dotyczących przymusowego, nieodpłatnego przejmowania przez państwo, mocą decyzji administracyjnej, opuszczonych gospodarstw rolnych i nie istnieją już naczelnicy miast i gmin, a ustawodawca po tej dacie, także dokonując reformy administracyjnej na podstawie ustawy z 1998 r. nie określił organów właściwych do weryfikowania decyzji ostatecznych wydanych w tych nieistniejących już rodzajach spraw z zakresu administracji rządowej, to nie można domniemywać właściwości organów gminy, skoro nie została ona wprost ustalona przepisami prawa, a jest oczywiste, że sprawy dotyczące przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa nie należały i nie należą do zadań własnych gminy. W związku z powyższym błędny jest także pogląd, iż organem wyższego stopnia właściwym do prowadzenia postępowań weryfikacyjnych, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji, w przedmiotowych sprawach jest na podstawie art. 17 k.p.a. samorządowe kolegium odwoławcze, jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. Zasada, że samorządowe kolegia odwoławcze są organem wyższego stopnia także w sprawach decyzji z zakresu administracji rządowej, wprowadzona została dopiero z dniem 1 stycznia 1999 r. Jak wskazano wyżej w dacie tej, bo już od dnia 1 stycznia 1992 r., nie istniał omawiany rodzaj spraw, które dopóki istniały były sprawami z zakresu administracji rządowej i organy tej administracji były organami wyższego stopnia w tych sprawach. Nie można zatem mówić o domniemaniu kompetencji samorządowych kolegiów odwoławczych w tych sprawach z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 17 pkt 1 k.p.a., jako organów wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. W rozpoznawanej sprawie, wobec przedstawionych wyżej rozważań, organem właściwym do rozpoznania wniosku S. S. o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...], nr [...], właściwy jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Spory o właściwość oraz spory kompetencyjne rozstrzyga, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny w drodze postanowienia, stosując odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), postanowił, jak w sentencji.