I OW 5/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny wskazał Burmistrza Miasta i Gminy Pińczów jako organ właściwy do rozpoznania wniosku osoby bezdomnej o zasiłek stały i schronienie, opierając się na ostatnim miejscu zameldowania.
Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Miasta i Gminy Pińczów w sprawie przyznania zasiłku stałego i schronienia osobie bezdomnej. Burmistrz Pińczowa kwestionował swoją właściwość, wskazując na brak związków wnioskodawcy z gminą. NSA, powołując się na przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawy o pomocy społecznej, ustalił, że w przypadku osoby bezdomnej właściwość miejscową organu ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Ponieważ ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawcy była gmina Pińczów, NSA wskazał Burmistrza Pińczowa jako organ właściwy.
Sprawa dotyczyła wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza a Burmistrzem Miasta i Gminy Pińczów w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. D. w sprawie przyznania zasiłku stałego oraz udzielenia schronienia. Prezydent Dąbrowy Górniczej złożył wniosek do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując na spór kompetencyjny z Burmistrzem Pińczowa. Burmistrz Pińczowa argumentował, że osoba ubiegająca się o świadczenia nie zamieszkuje na terenie jego gminy od wielu lat i nie jest z nią w żaden sposób związana. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując wniosek, odwołał się do przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) oraz ustawy o pomocy społecznej (ups). Zgodnie z art. 4 ppsa, sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. W przypadku świadczeń z pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 ups). Jednakże, w przypadku osoby bezdomnej, właściwość miejscową organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ups). Sąd podkreślił, że definicja osoby bezdomnej obejmuje osoby niezamieszkujące w lokalu mieszkalnym i niezameldowane na pobyt stały, a także osoby niezamieszkujące w lokalu, mimo zameldowania na pobyt stały, jeśli nie ma możliwości zamieszkania w tym lokalu. W analizowanej sprawie, wywiad środowiskowy wykazał, że M. D. przebywa w schronisku dla osób bezdomnych, co jednoznacznie kwalifikuje go jako osobę bezdomną. Z systemu PESEL wynikało, że ostatnim miejscem zameldowania M. D. na pobyt stały był adres w gminie Pińczów. W związku z tym, NSA uznał, że to Burmistrz Miasta i Gminy Pińczów jest organem właściwym do rozpoznania sprawy, a argumenty o braku związków wnioskodawcy z gminą nie mają znaczenia w kontekście ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej. Sąd postanowił wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Pińczów jako organ właściwy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową organu gminy w sprawie przyznania zasiłku stałego osobie bezdomnej ustala się według ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, niezależnie od jej faktycznych związków z gminą.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który wprost stanowi, że dla osoby bezdomnej decydujące jest ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. Argumenty o braku faktycznych związków z gminą są w tym przypadku irrelewantne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (7)
Główne
ppsa art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
ppsa art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
kpa art. 22 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość.
ups art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy co do zasady ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
ups art. 101 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.
ups art. 6 § pkt 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Definicja osoby bezdomnej.
Pomocnicze
ppsa art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
W przypadku osoby bezdomnej, właściwość miejscową organu gminy ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 ups. Przebywanie w schronisku dla osób bezdomnych nie jest tożsame z zamieszkiwaniem w lokalu mieszkalnym i kwalifikuje osobę jako bezdomną. Brak faktycznych związków wnioskodawcy z gminą nie ma znaczenia przy ustalaniu właściwości miejscowej dla osoby bezdomnej, jeśli istnieje ostatnie miejsce zameldowania.
Odrzucone argumenty
Argument Burmistrza Miasta i Gminy Pińczów o braku związków wnioskodawcy z gminą i niezamieszkiwaniu na jej terenie od ponad czterdziestu lat.
Godne uwagi sformułowania
nie budzi wątpliwości, że przebywanie w schronisku dla osób bezdomnych nie jest tożsame z zamieszkiwaniem w lokalu mieszkalnym w przypadku osoby bezdomnej jedyną istotną okolicznością jest ostatni adres jej zameldowania na pobyt stały
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
sprawozdawca
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów w sprawach pomocy społecznej dla osób bezdomnych, interpretacja definicji osoby bezdomnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby bezdomnej i jej ostatniego miejsca zameldowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla samorządów i obywateli – ustalania właściwości organów w sprawach pomocy społecznej dla osób bezdomnych. Choć nie jest to przypadek medialny, ma istotne znaczenie proceduralne i społeczne.
“Gdzie szukać pomocy? NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie zasiłku dla osoby bezdomnej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 5/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-03-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jakub Zieliński Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6321 Zasiłki stałe 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Burmistrz Miasta i Gminy Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza a Burmistrzem Miasta i Gminy Pińczów w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. D. w sprawie przyznania zasiłku stałego oraz udzielenie schronienia postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Pińczów jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie Pismem z 31 grudnia 2024 r. Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza (dalej: "wnioskodawca"), złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Miasta i Gminy Pińczów w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. D. w sprawie przyznania zasiłku stałego oraz udzielenie schronienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że osoba ubiegająca się o świadczenia jest osobą bezdomną, a zatem organem właściwym w sprawie jest gmina ostatniego miejsca zameldowania wymienionego na pobyt stały. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Pińczów wskazał, że M. D. od czterdziestu lat nie zamieszkuje na terenie gminy Pińczów, z którą nie jest w żaden sposób związany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Zawisła sprawa administracyjna dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Właściwość miejscowa organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy co do zasady ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast stosownie do jego ust. 2 , w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 ups. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że M. D. jest osobą bezdomną. Wynika to jednoznacznie z przeprowadzonego 14 października 2024 r. wywiadu środowiskowego – zgodnie z którym wymieniony przebywa obecnie w schronisku dla osób bezdomnych w miejscowości K. Nie budzi wątpliwości, że przebywanie w schronisku dla osób bezdomnych nie jest tożsame z zamieszkiwaniem w lokalu mieszkalnym w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups, albowiem tego rodzaju pomieszczenie nie służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych a pobyt w nim, nawet jeżeli w niektórych okolicznościach przedłużający się, ma jedynie charakter tymczasowy i interwencyjny. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2 ups i właściwość miejscową organu należy ustalić według miejsca ostatniego zameldowania M. D. na pobyt stały. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z systemu PESEL wynika, że adresem zameldowania wymienionego na pobyt stały jest [...], gmina Pińczów, a zatem to organ tej gminy jest właściwy w sprawie. Dodatkowo można jeszcze zauważyć, że wskazywany przez Burmistrza Miasta i Gminy Pińczów brak związków zainteresowanego z gminą Pińczów oraz fakt niezamieszkiwania w tej gminie od ponad czterdziestu lat nie mają znaczenia w sprawie. W przypadku osoby bezdomnej jedyną istotną okolicznością jest ostatni adres jej zameldowania na pobyt stały. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa w zw. z art. 4 ppsa postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI