I OW 43/05

I OW 43/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Włoskiewicz
Małgorzata Stahl
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593
art. 101 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Tezy
Podstawą prawną dla ustalenia właściwości miejscowej w przypadku spraw z zakresu pomocy społecznej dla osób bezdomnych jest przepis art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm./.
Stanowi on, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. w sprawie przyznania zasiłku stałego dla Jerzego R. - postanawia wskazać Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. jako organ właściwy do rozpoznania tej sprawy.
Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wystąpił z wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku /który przekazał wniosek do Naczelnego Sądu Administracyjnego/, o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tym organem a dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., który z organów jest właściwy do udzielenia pomocy bezdomnemu Jerzemu R. w postaci zasiłku stałego.
W uzasadnieniu wnioskodawca kwestionuje zasadność przekazania przez MOPR w B. do załatwienia sprawy pomocy bezdomnemu z powołaniem się na przepis art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 539 ze zm./, który przewiduje właściwość miejscową gminy ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej. Zdaniem dyrektora MOPS w W. istnieje wyjątek od zasady wyrażonej w art. 101 ust. 2, przewidziany w ust. 3 i 4, zgodnie z którymi to przepisami zasiłek stały winien być przyznany przez gminę właściwą według miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach nie cierpiących zwłoki.
Przypadek taki zachodzi w tej sprawie, bowiem Jerzy R. od ponad 20 lat przebywa na Ś., nie jest znany Ośrodkowi Pomocy w W., a z uwagi na jego sytuację materialną - brak środków - sprawa ma charakter nie cierpiący zwłoki. Sytuacja osobista klienta wskazuje na właściwość Ośrodka w B., głównie ze względu na bezpośredni z nim kontakt, sporządzenie wywiadu i wywiadów sprawdzających, pracę socjalną i kontrolę wywiązywania się ze zobowiązań. Tych czynności nie może podejmować MOPS w W. odległy około 600 km. Wnioskodawca zapewnił o podjęciu decyzji o refundacji środków na rzecz Ośrodka w B. na podstawie art. 101 ust. 2 i 7 ustawy o pomocy społecznej, a ponadto zakwestionował wydanie postanowienia przez MOPR w B. z dnia 22 lipca 2004 r. na podstawie art. 65 par. 1 Kpa, przekazującego sprawę według właściwości do Ośrodka w W., gdy postępowanie w tej sprawie zakończyło się już wydaniem decyzji przyznającej świadczenie.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor MOPR w B. wniósł o uznanie za właściwy w tej sprawie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy. Zdaniem strony przeciwnej sporu nie zachodzi przypadek opisany w art. 101 ust. 3, gdyż w każdym przypadku bezdomnego zachodzi trudna sytuacja materialna i gdyby przyjąć ten argument do zastosowania to przepis ten straciłby sens i pozostał martwym. Przepis art. 101 ust. 3 ma zastosowanie absolutnie wyjątkowo, a więc w przypadku trudności w ustaleniu ostatniego miejsca zameldowania osoby uprawnionej. W tej sprawie miejsce zameldowania zostało ustalone, a więc art. 101 ust. 2 ma zastosowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Badając dopuszczalność wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Sąd stwierdził, iż nie zachodzi przesłanka wyłączająca wystąpienie z wnioskiem, bądź powodująca jego oddalenie. Istotą sporu o właściwość jest to, że dwa organy mają rozbieżne stanowiska w kwestii swojej właściwości. Spór polega więc na powstaniu takiej sytuacji prawnej, w której każdy z pozostających w sporze organów uważa się za niewłaściwy /spór negatywny/. Do rozstrzygnięcia sporów o właściwość w myśl art. 4 w zw. z art. 15 par. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Właściwość ta z racji unormowania z art. 22 par. 1 w zw. z art. 1 pkt 1-2 Kpa odnosi się do spraw rozstrzyganych przez organy administracji publicznej /i ewent. inne organy/ powołane do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, a więc można wówczas uruchomić postępowanie sądowe gdy zachodzi rozbieżność poglądów na kwestie właściwości organów w tych sprawach.
Taka sytuacja - wbrew stanowisku wnioskodawcy - zachodzi w tej sprawie, bowiem zarówno dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., jak i dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. uznają się za niewłaściwe do wydania decyzji w sprawie zasiłku stałego dla bezdomnego Jerzego R.
Okoliczność, iż wcześniej dyrektor MOPR w B. wydawał w tej sprawie decyzję przyznając świadczenie, wobec uchylenia w dniu 28 lipca 2004 r. decyzji przyznającej zasiłek stały, nie ma znaczenia skoro po uchyleniu tej decyzji pozostał do rozpatrzenia wniosek Jerzego R. z dnia 19 maja 2004 r., a dyrektor MOPR w B. uznał się za organ niewłaściwy w tej sprawie. W sprawie wszczętej wnioskiem jednostki samorządu terytorialnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Naczelny Sąd Administracyjny jest związany przedmiotem sporu, nie może więc oceniać legalności wydanych uprzednio decyzji. Jedynie właściwym w tej sprawie, jako organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 1 Kpa, jest właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które postępowanie takie władne jest wszcząć z urzędu lub na wniosek strony.
Rozpatrując powstały spór negatywny o właściwość Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż podstawą prawną dla ustalenia właściwości miejscowej w przypadku spraw z zakresu pomocy społecznej dla osób bezdomnych jest przepis art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm./. Stanowi on, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania.
Jerzy R. ostatnio zameldowany był w mieście W. Jak wynika z akt, będąc osoba bezdomną przebywał w Bytomiu w noclegowni przy ul. K. 26.
W lipcu 2004 r. w związku z zamiarem powrotu do W. decyzją dyrektora MOPR w B. z dnia 26 lipca 2004 r. otrzymał zasiłek celowy w kwocie 80 zł na pokrycie kosztów przejazdu do W. Od tego dnia zaprzestał korzystania z noclegowni w B., co potwierdza pismo kierownika noclegowni w dnia 3 sierpnia 2004 r.
W tej sytuacji skoro strona nie przebywa w B., a w każdym razie miejsce jej pobytu w tym mieście nie jest znane - jedyną podstawę do ustalenia właściwości miejscowej organu stanowi ostatnie znane miejsce zameldowania na pobyt stały.
Z powyższych względów w oparciu o przepis art. 4 i art. 15 par. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.