I OW 40/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór kompetencyjny między burmistrzami, wskazując organ właściwy do rozpatrzenia spraw dotyczących uchylenia decyzji o świadczeniach wychowawczych i rodzinnych.
Sprawa dotyczyła sporu o właściwość między dwoma burmistrzami w przedmiocie uchylenia decyzji przyznających świadczenia wychowawcze i rodzinne. H. D. zmieniła miejsce zamieszkania po okresie pobierania świadczeń. NSA, analizując przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uznał, że organem właściwym do rozpatrzenia spraw dotyczących świadczeń przyznanych w przeszłości jest organ, który te świadczenia pierwotnie przyznał, niezależnie od późniejszej zmiany miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania spraw H. D. dotyczących uchylenia decyzji przyznających świadczenia wychowawcze i rodzinne. H. D. zmieniła miejsce zamieszkania po okresie pobierania świadczeń. NSA, opierając się na przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym na zmianach wprowadzonych w 2021 i 2019 roku, stwierdził, że organem właściwym do rozpatrzenia spraw dotyczących świadczeń przyznanych w przeszłości jest organ, który te świadczenia pierwotnie przyznał. Sąd podkreślił, że późniejsza zmiana miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, która nastąpiła po okresie pobierania świadczeń, nie ma wpływu na właściwość miejscową organu do rozstrzygania w przedmiocie uchylenia tych decyzji lub ustalenia świadczeń nienależnie pobranych. W przypadku świadczeń rodzinnych, NSA wskazał, że organem właściwym jest Burmistrz Miasta [...]. W przypadku świadczenia wychowawczego, sąd również uznał, że właściwy jest Burmistrz Miasta [...], który pierwotnie przyznał świadczenie, mimo późniejszej zmiany miejsca zamieszkania przez H. D. Sąd powołał się na wykładnię funkcjonalną i celowościową przepisów, wskazując na potrzebę zapewnienia ciągłości postępowania i uniknięcia przerw w świadczeniach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organem właściwym do rozpatrzenia spraw dotyczących świadczeń przyznanych w przeszłości jest organ, który te świadczenia pierwotnie przyznał, niezależnie od późniejszej zmiany miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy.
Uzasadnienie
Sąd zinterpretował przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wskazując, że właściwość miejscowa organu do rozstrzygania o przyznanych świadczeniach jest związana z miejscem zamieszkania w okresie relewantnym dla przyznania świadczenia, a późniejsza zmiana miejsca zamieszkania nie wpływa na tę właściwość w przypadku spraw dotyczących świadczeń już pobranych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 22 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.r. art. 25 § 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.p.p.w.d. art. 20 § 4
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Pomocnicze
Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 9
Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw art. 17 § 1
Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw art. 20 § 1
Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw art. 20 § 2
u.p.p.w.d. art. 2 § pkt 11
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organem właściwym do rozpatrzenia spraw dotyczących świadczeń przyznanych w przeszłości jest organ, który te świadczenia pierwotnie przyznał, niezależnie od późniejszej zmiany miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. Przepisy przejściowe ustawy zmieniającej ustawę o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stosuje się do spraw dotyczących okresów sprzed 1 stycznia 2022 r.
Godne uwagi sformułowania
organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji pojęcie organ właściwy użyte w art. 3 pkt 11 u.ś.r. należy interpretować z uwzględnieniem wykładni funkcjonalnej i celowościowej, a także systemowej miejsce zamieszkania [...] należy rozumieć miejsce, w którym ta osoba zamieszkuje lub zamieszkiwała - w okresie relewantnym dla rozstrzygnięcia
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja właściwości miejscowej organów w sprawach świadczeń rodzinnych i wychowawczych po zmianie miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, zwłaszcza po okresie pobierania świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych i wychowawczych oraz ich interpretacji w kontekście zmiany miejsca zamieszkania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalenia właściwości organu w przypadku świadczeń socjalnych po zmianie miejsca zamieszkania, co jest częstym zagadnieniem w administracji.
“Kto odpowiada za świadczenia po przeprowadzce? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 40/23 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-10-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/ Monika Nowicka Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Burmistrz Miasta Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...] w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania spraw H. D. dotyczących uchylenia decyzji przyznających H. D. świadczenia wychowawcze oraz zasiłki rodzinne na A. D. i M. D. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie Burmistrz Miasta [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta [...] poprzez wskazanie Burmistrza Miasta [...] jako organu właściwego do rozpatrzenia spraw H. D. : 1) o uchylenie decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] przyznającej H. D. świadczenie wychowawcze na A. D. i M. D. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r., 2) o uchylenie decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] przyznającej H. D. zasiłek rodzinny na A. D. i M. D. na okres od dnia [...] listopada 2015 r. do [...] października 2016 r., 3) o uchylenie decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...] przyznającej H. D. zasiłek rodzinny na A. D. i M. D. na okres od dnia [...] listopada 2016 r. do [...] października 2017 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu [...] września 2021 r. H. D. przekazała do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] oświadczenie, że zmieniła miejsce zamieszkania od [...] października 2021 r. na [...] w Gminie [...]. Natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. Wojewoda Lubelski poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], że w sprawie R. D. przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie w okresach od [...] maja 2016 r. do [...] sierpnia 2018 r. oraz od [...] października 2018 r. do [...] czerwca 2021 r. W tej sytuacji Burmistrz Miasta [...], zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2022 r. przekazał akta postępowań w przedmiocie przyznania H. D. zasiłku rodzinnego i świadczenia wychowawczego do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], jako organowi właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania "w celu przeprowadzenia postępowania w sprawie uchylenia, ewentualnie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń, żądania zwrotu". W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta [...] wniósł o rozstrzygnięcie tego sporu poprzez wskazanie Burmistrza Miasta [...] jako organu właściwego do rozpatrzenia spraw wskazanych w petitum wniosku Burmistrza Miasta [...]. Oświadczono również, że Burmistrz Miasta [...] nie jest w posiadaniu innych akt sprawy, niż te, które zostały już dołączone do wniosku. Odnosząc się do treści wniosku wskazano, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] otrzymał pismem z dnia [...] grudnia 2022 roku informację, że przepisy o koordynacji i systemów zabezpieczenia społecznego w sprawach z wniosku H. D. będą miały zastosowanie w okresach od [...] maja 2016 r. do [...] sierpnia 2018 r. oraz od [...] października 2018 r. do [...] czerwca 2021 r. Wskazano, że w tych okresach, były realizowane decyzje Burmistrza Miasta na podstawie których matka małoletnich dzieci A. i M. nabyła prawo do świadczeń. Po powzięciu informacji o zmianie adresu zamieszkania H. D. na [...], [...], wszystkie akta sprawy zostały przekazane według właściwości do Burmistrza Miasta [...] na zasadzie art. 65 § 1 k.p.a. Burmistrz Miasta [...] poinformował Burmistrza [...]a o piśmie dotyczącym koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wskazał również, że z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania nie jest już właściwy do uchylenia lub też wydawania decyzji w sprawie ewentualnego ustalenia świadczeń pobranych nienależnie. Z uwagi na jednoznaczne i niebudzące wątpliwości interpretacyjnych brzmienie art. 25 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, po otrzymaniu przez Burmistrza Miasta [...] informacji o zmianie adresu zamieszkania H. D., podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia przez Burmistrza Miasta byłoby naruszeniem przepisów o właściwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 1634 - dalej jako: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. Stosownie natomiast do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2023, poz. 775 - dalej jako: k.p.a., spory o właściwość rozstrzygają między organami jednostek samorządu terytorialnego wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu - sąd administracyjny. W niniejszej sprawie wniosek dotyczy Burmistrza Miasta [...] (województwo lubelskie, powiat lubartowski) dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie oraz Burmistrza Miasta [...] (województwo lubelskie, powiat radzyński) dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej - § 1 pkt 3 lit. a i c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. z 2003, nr 198, poz. 1925). I.W kwestii żądania wniosku dotyczącego wskazania organu właściwego do wydania decyzji w trybie art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023, poz. 390 – dalej jako: "u.ś.r.") należy wskazać, że przepis ten stanowi, że w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenia rodzinne, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji oraz jest właściwy do jej uchylenia, zmiany oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Ustęp 5 został dodany do art. 25 u.ś.r. z dniem 13 lipca 2021 r. na mocy ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny (Dz.U. z 2021, poz. 1162). W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wskazano, że w celu usprawnienia procedur - przyznawania i realizacji - świadczeń rodzinnych i świadczeń z funduszu alimentacyjnego, projekt zakłada wprowadzenie szczególnej regulacji wskazującej tryb postępowania organów właściwych w przypadku zmiany miejsca zamieszkania osoby, która złożyła wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych lub świadczeń z funduszu alimentacyjnego, oraz osoby, której - zostały już przyznane i są wypłacane - świadczenia rodzinne lub świadczenia z funduszu alimentacyjnego, lecz nie nastąpiła jego wypłata. W przypadku gdy informacja o zmianie miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne lub świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostanie powzięta przez organ właściwy na etapie rozpatrywania wniosku o dane świadczenie, wniosek z dokumentami zostanie przekazany, zgodnie z właściwością, do organu właściwego dla nowego miejsca zamieszkania. W przypadku zaś powzięcia, w trakcie trwania okresu zasiłkowego/świadczeniowego, informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano już świadczenia rodzinne lub świadczenia z funduszu alimentacyjnego, które to świadczenia są na bieżąco wypłacane w kolejnych miesiącach danego okresu zasiłkowego/świadczeniowego, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji oraz jest właściwy do jej uchylenia, zmiany oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli odpowiednio uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Powyższe rozwiązania miały służyć wyeliminowaniu pojawiających się wątpliwości co do sposobu postępowania w przypadku zmiany miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się lub otrzymującej ww. świadczenia, ujednolicić i uprościć sposób postępowania organów właściwych. W szczególności zmierzano do wyeliminowania procedury uchylania decyzji przez dotychczasowy organ właściwy i przekazywania osobie ubiegającej się jej wniosku i dokumentów w celu ich ponownego złożenia już w nowym organie właściwym, co (...) mogło powodować przerwy w ciągłości prawa do świadczeń, które przysługiwały danej osobie, lecz osoba mogła je utracić z powodu zbyt późnego złożenia wniosku w organie właściwym ze względu na nowe miejsce zamieszkania (por. uzasadnienie projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny, Projekt Sejmu RP IX kadencji, druk nr 1015). W badanej sprawie nie ma wątpliwości, co do tego, że do zmiany miejsca zamieszkania H. D. doszło [...] października 2021 r., a więc już po upływie okresu pobierania świadczeń rodzinnych, co następowało w okresach od [...] listopada 2015 do [...] października 2016 r. oraz od [...] listopada 2016 r. do [...] października 2017 r.). Na temat powiązania właściwości miejscowej organu właściwego z miejscem zamieszkania osoby w kontekście właściwości do rozstrzygania o przyznanych świadczeniach w sytuacji, gdy dochodzi do zmiany miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy po okresie ich pobierania, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że pojęcie organ właściwy użyte w art. 3 pkt 11 u.ś.r. należy interpretować z uwzględnieniem wykładni funkcjonalnej i celowościowej, a także systemowej. Przez miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne wskazane w art. 3 pkt 11 u.ś.r. należy rozumieć miejsce, w którym ta osoba zamieszkuje lub zamieszkiwała - w okresie relewantnym dla rozstrzygnięcia - w przedmiocie przyznania danego świadczenia rodzinnego (por wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. I OSK 1002/20). Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że organem właściwym w sprawach dotyczących zasiłku rodzinnego wypłaconego w okresie od [...] listopada 2015 r. do [...] października 2017 r. będzie Burmistrz Miasta [...], który wydał decyzje owe świadczenia przyznające. Późniejsza zmiana miejsca zamieszkania przez skarżącą (kilka lat po skonsumowaniu świadczeń) dla oceny jego właściwości nie ma więc znaczenia. II. W kwestii świadczenia wychowawczego i uchylenia decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] przyznającej H. D. świadczenie wychowawcze na A. D. i M. D. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. sprawa jest bardziej złożona. Zgodnie z art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1981 ze zm. - dalej jako "ustawa zmieniająca"), od [...] stycznia 2022 r. postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi oraz świadczenie to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznym. Na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy zmieniającej w sprawach świadczenia wychowawczego, które nie jest realizowane w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w których wnioski o ustalenie prawa do tych świadczeń zostały złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednocześnie, z przepisów intertemporalnych zawartych w ustawie zmieniającej wynika, że odwołania, zażalenia, ponaglenia, skargi na bezczynność dotyczące wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych przez wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i wojewodów rozstrzygnięć w sprawie ustalenia prawa odpowiednio do świadczenia wychowawczego są rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 20 ust. 1 ustawy zmieniającej), tak jak i sprawy o nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze (art. 20 ust. 2 cyt. ustawy). Tym samym, należy uznać, że dla ustawodawcy istotne było, jaki organ rozpatrywał sprawę, która jest w pewien sposób kontynuowana po [...] grudnia 2021 r. Zwraca to uwagę zwłaszcza w przypadku spraw o nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze, które w rezultacie będą wszczynane po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Sejm RP IX Kadencji, druk nr 1530), "Rozwiązania proponowane w ramach ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (dalej nazywana ‘Ustawą Zmieniającą’) w żadnym stopniu nie ingerują w podstawy funkcjonowania świadczenia wychowawczego, nie ograniczają ani nie zmieniają kręgu osób uprawnionych lub wysokości przyznawanego świadczenia. Ich celem jest wyłącznie optymalizacja procesu obsługi świadczenia, przez wykorzystanie coraz bardziej powszechnych narzędzi, jakimi są systemy informatyczne, oraz położenie nacisku na bezgotówkowe formy wypłaty świadczenia wychowawczego, a także dążenie do zmniejszenia kosztów związanych z przyznawaniem i przekazaniem uprawnionym środków pieniężnych przez oparcie się o Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...). Dodatkowo przyjęcie wprowadzonych zmian pozwoli na istotne odciążenie samorządu terytorialnego (...)".W uzasadnieniu wskazano również, że "Przewiduje się, że ZUS będzie właściwy w zakresie rozpatrzenia wniosków o świadczenie wychowawcze składanych od dnia [...] stycznia 2022 r. i od tej daty ZUS będzie prowadził postępowania i rozstrzygał, co do istoty. W związku z tym wprowadzono regulacje przejściowe dotyczące spraw sprzed dnia [...] stycznia 2022 r., wskazując, że przewiduje się, że sprawy dotyczące prawa do świadczenia wychowawczego i dodatku wychowawczego za okresy sprzed dnia [...] stycznia 2022 r. nadal będą realizowane, do zakończenia postępowania, przez dotychczasowe organy. Organy te miały również kontynuować wypłacanie świadczeń wychowawczych i dodatków wychowawczych przyznanych przed dniem [...] stycznia 2022 r. do końca okresu, na jaki zostały przyznane, tj. do dnia [...] maja 2022 r." Niniejszy wniosek dotyczy okresu świadczeniowego od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. Znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy dotychczasowe (w brzmieniu przed [...] stycznia 2022 r.) stanowiły, że w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenie wychowawcze, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję lub informację o przyznanym świadczeniu wychowawczym wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania osoby, której przyznano świadczenie wychowawcze w celu ich dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania osoby, której przyznano świadczenie wychowawcze, realizuje przyznane świadczenie wychowawcze bez konieczności wydawania kolejnej decyzji lub informacji oraz jest właściwy do uchylenia, zmiany prawa do świadczenia wychowawczego, w tym ustalonego decyzją, oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego (art. 20 ust. 4 u.p.p.w.d.). Ustęp 4 został dodany do art. 20 u.p.p.w.d. z dniem 1 lipca 2019 r. na mocy ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019, poz. 924). W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wskazano, że w celu usprawnienia procedur - przyznawania i realizacji - świadczenia wychowawczego, projekt zakłada także wprowadzenie szczególnej regulacji wskazującej tryb postępowania gminnych organów właściwych w przypadku zmiany miejsca zamieszkania osoby, która złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego, oraz osoby, której zostało przyznane świadczenie wychowawcze, lecz nie nastąpiła jego wypłata. W przypadku powzięcia, w trakcie trwania okresu świadczeniowego, informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano już świadczenie wychowawcze, które to świadczenie jest na bieżąco wypłacane w kolejnych miesiącach danego okresu świadczeniowego, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję/rozstrzygnięcie wraz z aktami sprawy (tj. wniosek wraz z załącznikami) organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania, w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję/rozstrzygnięcie bez konieczności wydawania kolejnej decyzji/rozstrzygnięcia oraz jest właściwy do uchylenia/zmiany prawa do świadczenia oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli odpowiednio uległa zmianie sytuacja rodzinna rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Powyższe rozwiązania miały służyć wyeliminowaniu pojawiających się wątpliwości, co do sposobu postępowania w przypadku zmiany miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się lub otrzymującej ww. świadczenia, ujednolicić i uprościć sposób postępowania organów właściwych. Wskazywano w szczególności, że nie będzie potrzeby stosowania budzącej wówczas wątpliwości procedury uchylania decyzji przez dotychczasowy organ właściwy i przekazywania osobie ubiegającej się jej wniosku i dokumentów w celu ich ponownego złożenia już w nowym organie właściwym, co niejednokrotnie było kwestionowane przez organy odwoławcze i sądy administracyjne, a także mogło powodować przerwy w ciągłości prawa do świadczeń, które przysługiwały danej osobie, lecz osoba mogła je utracić z powodu zbyt późnego złożenia wniosku w nowym organie właściwym (por. uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw, Projekt Sejmu RP VIII kadencji, druk nr 3383). W badanej sprawie nie ma wątpliwości, co do tego, że do zmiany miejsca zamieszkania H. D. doszło [...] października 2021 r., a więc już po upływie okresu pobierania świadczenia wychowawczego przyznanego na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. Nie ma wątpliwości, że przed [...] stycznia 2022 r. ustawodawca, analogicznie jak w przypadku ustawy o świadczeniach rodzinnych, wiązał właściwość miejscową organu właściwego do przyznania świadczenia wychowawczego z miejscem zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze. Analogicznie zatem, w kontekście właściwości do rozstrzygania o przyznanym już świadczeniu wychowawczym, w sytuacji, gdy doszło do zmiany miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy po okresie jego pobierania, pojęcie organ właściwy użyte w art. 2 pkt 11 u.p.p.w.d.. należało interpretować z uwzględnieniem wykładni funkcjonalnej i celowościowej, a także systemowej. Przez miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze wskazane w art. 2 pkt 11 u.p.p.w.d. należało rozumieć miejsce, w którym ta osoba zamieszkuje lub zamieszkiwała - w okresie relewantnym dla rozstrzygnięcia - w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego za dany okres. Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że organem właściwym w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] przyznającej H. D. świadczenie wychowawcze na A. D. i M. D. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r., będzie Burmistrz Miasta [...], który wydał decyzję świadczenie to przyznającą. Późniejsza zmiana miejsca zamieszkania przez skarżącą (kilka lat po skonsumowaniu świadczenia) dla oceny jego właściwości nie ma znaczenia. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI