I OW 34/22

I OW 34/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer
Monika Nowicka
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Odrzucono wnioski
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art.22 § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art.58 § 1 pkt 1w zw z art. 64 § 3 art 15 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosków Nadleśniczego Nadleśnictwa C. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz Zarządu Województwa Mazowieckiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Nadleśniczym Nadleśnictwa C. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe a Zarządem Województwa Mazowieckiego w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania odwołania S.S. z dnia 13 marca 2022 r. w sprawie odmowy szacowania przez dzierżawcę obwodu łowieckiego – Koło łowieckie nr [..] "Ś." w O. postanawia: 1. na podstawie art. 111 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I OW 34/22 oraz I OW 41/22 i prowadzić dalej pod sygn. akt I OW 34/22, 2. odrzucić wnioski.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 marca 2022 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa C. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Zarządem Województwa Mazowieckiego w zakresie rozpatrzenia odwołania S.S. w sprawie odmowy szacowania szkody przez dzierżawcę obwodu łowieckiego nr [..] "Ś.", wskazując, że szkoda powstała na terenie ogrodzonym, a teren ogrodzony jest wyłączony z obwodu łowieckiego, co oznacza, że postępowanie odszkodowawcze za powstałe szkody prowadzić powinien zarząd województwa.
W odpowiedzi na wniosek Zarząd Województwa Mazowieckiego stwierdził, że ogrodzony teren uprawy rolnej (uprawy sadowniczej) nie należy do kategorii terenów wyłączanych z obwodu łowieckiego na podstawie art. 26 ust. 4 Prawa łowieckiego, zatem w przedmiotowej sprawie właściwym organem jest Nadleśniczy Nadleśnictwa C., który powinien dokonać oględzin lub szacowania ostatecznego szkody w uprawie rolnej wyrządzonej przez dziki. Jednocześnie organ ten zaznaczył, że wnioskodawca złożył identyczne odwołania od odmowy szacowania przez dzierżawcę obwodu łowieckiego uszkodzonej uprawy rolnej na działkach nr [..] i [..] zarówno do Nadleśniczego Nadleśnictwa C., jak i do Zarządu Województwa Mazowieckiego. Oba organy wystąpiły z wnioskami o rozstrzygniecie sporu. Z tego względu w ocenie Zarządu Województwa Mazowieckiego zachodzą podstawy do połączenia spraw o sygn. akt I OW 34/22 i I OW 41/22.
Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2022 r. Zarząd Województwa Mazowieckiego wystąpił z wnioskiem o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Nadleśniczym Nadleśnictwa C. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w zakresie rozpatrzenia odwołania S.S. z dnia 13 marca 2022 r. domagając się wskazania Nadleśniczego Nadleśnictwa C. jako organu właściwego w sprawie z uwagi na fakt, że podmiotem właściwym do szacowania szkód wyrządzonych w uprawach rolnych, nawet jeżeli są ogrodzone, jest dzierżawca obwodu łowieckiego, a nadto działki wnioskodawcy nie zostały wyłączone z obwodu łowieckiego w obowiązującej uchwale Sejmiku Województwa Mazowieckiego nr 207/06 z dnia 9 października 2006 r. w sprawie "Podziału województwa mazowieckiego na obwody łowieckie".
W odpowiedzi na wniosek Nadleśniczy Nadleśnictwa C. stwierdził, że wnioskodawca złożył wniosek w sprawie szacowania szkody zarówno do Urzędu Marszałkowskiego na wypadek uznania, że obszar sadu nie wchodzi w skład obwodu łowieckiego oraz do Nadleśnictwa C., na wypadek gdyby uznać, że obszar sadu wchodzi w skład obwodu łowieckiego, a w obu sprawach zostały złożone wnioski o rozstrzygnięcie sporu, w związku z czym Nadleśniczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w swoim wniosku o rozstrzygnięcie sporu, podkreślając, że teren ogrodzonej uprawy sadowniczej podlega wyłączeniu z obwodu terenu łowieckiego oraz że do wyłączenia powierzchni z obwodu łowieckiego nie jest niezbędna także uchwała.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawy z wniosków Nadleśniczego Nadleśnictwa C. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz Zarządu Województwa Mazowieckiego pozostają ze sobą w związku bowiem dotyczą wskazania organu właściwego do rozpoznania odwołania S.S. z dnia 13 marca 2022 r. w sprawie odmowy szacowania przez dzierżawcę obwodu łowieckiego Koło łowieckie nr [..] "Ś." w O. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – dalej: p.p.s.a., zarządził połączenie tych spraw w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a., "Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej". Przez spór kompetencyjny (spór o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny) (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2004 r., FW 1/04), przy czym chodzi o sprawę z zakresu administracji publicznej, załatwianą przez organ administracji (por. A. Kabat, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 91). Jest to sprawa rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej (chociaż nie tylko w tej formie).
Z treści art. 4 p.p.s.a. i zawartego w nim odesłania do odrębnych ustaw, do których należy zaliczyć kodeks postępowania administracyjnego, wynika, że spory, które powstają pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej mają charakter sporów kompetencyjnych, natomiast pozostałe spory pomiędzy organami administracji publicznej są sporami o właściwość. O ile wszystkie spory kompetencyjne rozstrzygane są przez Naczelny Sąd Administracyjny, to w przypadku sporów o właściwość Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 22 § 1 pkt 2-4 k.p.a., w razie braku wspólnego dla nich organu wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Spór pomiędzy Nadleśniczym Nadleśnictwa C. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz Zarządem Województwa Mazowieckiego nie ma charakteru sporu kompetencyjnego. O ile bowiem Zarząd Województwa Małopolskiego jest niewątpliwie organem jednostki samorządu terytorialnego (z art. 15 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2094) wynika, że organami samorządu województwa są sejmik województwa i zarząd województwa), to Nadleśniczy Nadleśnictwa C. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe nie jest ani organem jednostki samorządu terytorialnego (nie jest żadnym z organów jednostek samorządowych w myśl ustaw samorządowych, tj. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r., poz. 559), ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1526), ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, ani w rozumieniu k.p.a.) ani organem centralnej bądź terenowej administracji rządowej. Brak statusu nadleśniczego jako centralnego organu administracji rządowej jest oczywisty. Nadleśniczy nie jest również organem terenowej administracji rządowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2022 r., poz. 135), ani w rozumieniu innych ustaw. Należy do organów tzw. administracji leśnej, która nie ma charakteru ani administracji samorządowej ani administracji rządowej stanowiąc system specyficzny (por. B. Wierzbowski, Prawo leśne [w:] Prawo rolne, red. A. Stelmachowski, Warszawa 2003, s. 456).
W związku z powyższym spór pomiędzy Nadleśniczym Nadleśnictwa C. Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz Zarządem Województwa Mazowieckiego należy kwalifikować jako spór o właściwość mając na uwadze treść art. 22 § 1 pkt 8 k.p.a., który do sporów o właściwość zalicza spory pomiędzy "organami administracji publicznej innymi niż wymienione w pkt 1-4, 6 i 7". Zgodnie z art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. do organów administracji publicznej zaliczane są również organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 k.p.a., tj. takie podmioty, które są powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco". Niewątpliwie nadleśniczy jest takim podmiotem, skoro na podstawie art. 46e ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1173) "Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód ustala wysokość odszkodowania, w drodze decyzji (...)".
Dla rozstrzygnięcia sporu o właściwość, o jakim mowa w art. 22 § 1 pkt 8 k.p.a. nie jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z tym przepisem tego rodzaju spory o właściwość "między organami administracji publicznej innymi niż wymienione w pkt 1-4, 6 i 7" rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu - minister właściwy do spraw administracji publicznej. Oznacza to, że obydwa wnioski o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegały odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a.