I OW 34/05

I OW 34/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Włoskiewicz
Małgorzata Borowiec
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593
art. 101
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
art. 27
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Tezy
Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm./. W ust. 1 przywołanego przepisu ustanowiono podstawową regułę w tym względzie, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Art. 27 tego kodeksu stanowi jednoznacznie, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w B.-B. a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w T. w sprawie wszczęcia i kontynuowania postępowania w przedmiocie skierowania całkowicie ubezwłasnowolnionego Zbigniewa S. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta B.-B. jako organ właściwy w sprawie umieszczenia Zbigniewa S. w domu pomocy społecznej.
Uzasadnienie
We wniosku z 22 czerwca 2004 r. Prezydent Miasta B.-B., reprezentowany przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy skierowania całkowicie ubezwłasnowolnionego Zbigniewa S. do domu pomocy społecznej.
Na wstępie stwierdził, że opiekun prawny Zbigniewa S., jego siostra - Barbara K. mieszka co prawda w B.-B., niemniej nie kwestionując tego faktu, wnioskodawca poczynił następujące ustalenia:
1/ Miejscem stałego zamieszkania i zameldowania Zbigniewa S. są T. Aktualnie przebywa on czasowo w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym "N." w Z., gm. U.
2/ Opiekun prawny złożyła wniosek w 1966 r. o umieszczenie Zbigniewa S. w domu pomocy społecznej z uwagi na Jego chorobę i brak możliwości zapewnienia choremu całodobowej opieki w miejscu zamieszkania /inne miejsce zamieszkania brata i opiekuna prawnego/.
3/ Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T., ul. B. 57 po reformie administracyjnej będąc Miastem na prawach powiatu i równocześnie będąc właściwy ze względu na miejsce stałego pobytu Z. S. prowadził postępowanie w tej sprawie i w dniu 20.01.2000 r. wydał decyzję (...) o zakwalifikowaniu ww. do Domu Pomocy Społecznej w R., ul. P.-J. 3.
4/ W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. znowelizowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących min. kierowania i ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, wprowadzonych ustawą z dnia 13.11.2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, MOPS w T. uchylił przywołaną wyżej decyzję (...) z dnia 26.01.2004 r. i poinformował opiekuna prawnego, iż z urzędu rozpocznie postępowanie celem wydania nowej decyzji w sprawie zakwalifikowania Z. S. do domu pomocy społecznej.
4/ Do tut. MOPS 5 października 2004 r. wpłynęło postanowienie z dnia 27.09.2004 r. PCPR w B.-B., które przekazało postanowienie MOPS w T. o przekazaniu tut. MOPS powyższej sprawy do załatwienie zgodnie z właściwością.
W następstwie ww. okoliczności klient aktualnie przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w Z. 251, gmina U., a pobyt jego ma charakter okresowy. Przypadek klienta zasługuje na kompleksowe rozpoznanie i orzeczenie o skierowaniu do domu pomocy społecznej na pobyt stały przez właściwą gminę, która docelowo ponosi koszty skierowania do domu pomocy społecznej w nowym ładzie prawnym. Wprawdzie art. 27 Kc sugeruje, iż sprawę rozpatrywać ma tut. MOPS, niemniej jednak całokształt okoliczności wskazuje, że klienta powinien kierować MOPS w T., który od 1999 roku prowadził jego sprawę przy niezmienionych przepisach kodeksu cywilnego w tej sprawie. Naszym zdaniem działania MOPS-u w T. spowodowały, iż sprawa Z. S. uległa znacznemu wydłużeniu i konsekwencje tego postępowania dotykają go bezpośrednio.
Prezydent Miasta T., reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej podtrzymał swoje stanowisko, że nie jest organem właściwym w sprawie i wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta B.-B. jako organu właściwego do rozpoznania sprawy skierowania całkowicie ubezwłasnowolnionego Zbigniewa S. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu dodał, że przekazanie sprawy według właściwości nastąpiło stosownie do art. 19 i 65 par. 1 Kpa.
W dodatkowym piśmie procesowym z 17 maja 2005 r. Prezydent Miasta B.-B. podniósł, iż ani uchylony art. 37 par. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. obowiązujący aż do 30.04.2004 r., ani art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm./ nie odsyłają wprost do zapisów ustawy kodeks cywilny. Formułują jedynie zasadę, iż właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym miejsce zamieszkania definiuje art. 25 Kc. W niniejszym wypadku osobą ubiegającą się o pomoc jest ubezwłasnowolniony, który jest podmiotem decyzji administracyjnej, a nie jego opiekun prawny. Za takim rozumieniem ww. zasady przemawia także art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004 r., który stanowi, że świadczenia z pomocy społecznej są udzielane aa wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zatem ze stosownym wnioskiem dla osoby ubiegającej się o świadczenie może wystąpić, a w przypadku osoby ubezwłasnowolnionej musi opiekun prawny, który działa jednakże na rzecz i w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej, w niniejszym wypadku zameldowanej w T. W tym stanie rzeczy wnioskodawca podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wnosi i wywodzi jak we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ust. 1 przywołanego przepisu ustanowiono podstawową regułę w tym względzie, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. Art. 27 tego kodeksu stanowi jednoznacznie, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W tym jednoznacznym stanie prawnym okoliczności podniesione przez wnioskodawcę we wniosku o rozpoznanie spory kompetencyjnego i w kolejnym piśmie procesowym nie mają nie mają absolutnie żadnego znaczenia.
Z tych względów należało wskazać Prezydenta Miasta B.-B. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy skierowania całkowicie ubezwłasnowolnionego Zbigniewa S. do domu pomocy społecznej, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 par. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.