I OW 32/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór kompetencyjny, wskazując Wójta Gminy K. jako właściwego do wydania decyzji o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej, opierając się na jej faktycznym miejscu zamieszkania z zamiarem stałego pobytu.
Sprawa dotyczyła sporu o właściwość między Wójtem Gminy K. a Wójtem Gminy B. w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o umieszczenie siostry wnioskodawczyni w domu pomocy społecznej. Wójt Gminy K. wskazywał na tymczasowy pobyt siostry w jego gminie w celach rekonwalescencyjnych, podczas gdy Wójt Gminy B. twierdził, że siostra na stałe opuściła swoje dotychczasowe miejsce zamieszkania i przebywa w gminie K. NSA, odwołując się do definicji miejsca zamieszkania z Kodeksu cywilnego, uznał, że faktyczny pobyt z zamiarem stałego pobytu decyduje o właściwości, i wskazał Wójta Gminy K. jako organ właściwy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Wójtem Gminy B. w sprawie ustalenia organu właściwego do wydania decyzji dotyczącej umieszczenia siostry wnioskodawczyni w domu pomocy społecznej. Wójt Gminy K. wystąpił z wnioskiem, argumentując, że siostra przebywała tymczasowo na terenie jego gminy w celach rekonwalescencyjnych i nie wiąże przyszłości z tą miejscowością, a jej stałe miejsce zamieszkania jest w gminie B. Wójt Gminy B. w odpowiedzi wniósł o wskazanie go jako organu niewłaściwego, podnosząc, że siostra zainteresowanej od 3 lipca 2024 r. przebywa w gminie K. z zamiarem stałego pobytu, co potwierdzają jej oświadczenia oraz oświadczenia jej męża i siostry. NSA, odwołując się do art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 25 Kodeksu cywilnego, podkreślił, że właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Sąd uznał, że okoliczności wskazują na to, iż siostra zainteresowanej dokonała wyboru miejsca pobytu na czas nieoznaczony w gminie K., co czyni Wójta Gminy K. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, które zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jest miejscowością, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują miejsca zamieszkania, dlatego należy stosować definicję z Kodeksu cywilnego. Kluczowe są faktyczny pobyt z zamiarem stałego pobytu, a nie obowiązek meldunkowy czy posiadanie majątku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (5)
Główne
u.p.s. art. 101 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
p.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji NSA w zakresie rozstrzygania sporów o właściwość.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 15 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczny pobyt osoby z zamiarem stałego pobytu decyduje o właściwości miejscowej gminy. Brak obowiązku meldunkowego nie wyklucza uznania danej miejscowości za miejsce zamieszkania.
Odrzucone argumenty
Tymczasowy pobyt w celu rekonwalescencji lub z powodu konfliktu rodzinnego nie może być uznany za miejsce zamieszkania z zamiarem stałego pobytu.
Godne uwagi sformułowania
O miejscu zamieszkania decyduje fakt fizycznego pobytu, przy czym nie musi być to pobyt ciągły, oraz określony zamiar osoby fizycznej co do charakteru tego pobytu. O miejscu zamieszkania nie świadczy jednocześnie dopełnienie bądź niedopełnienie obowiązku meldunkowego.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
sprawozdawca
Marek Stojanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście definicji miejsca zamieszkania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporu o właściwość między organami JST w przedmiocie umieszczenia w DPS. Interpretacja miejsca zamieszkania jest ogólna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalenia właściwości organu administracji, co jest istotne dla prawników procesowych i pracowników samorządowych. Wyjaśnia kluczowe pojęcie miejsca zamieszkania w kontekście świadczeń socjalnych.
“Gdzie mieszka osoba potrzebująca pomocy? NSA rozstrzyga spór o właściwość między gminami.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 32/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-06-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Jolanta Rudnicka /sprawozdawca/ Marek Stojanowski Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Wójt Gminy Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1283 art. 101 ust. 1 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Dz.U. 2024 poz 1061 art. 25 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Wójtem Gminy B. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W. M. w sprawie wydania decyzji dotyczącej umieszczenia siostry M. N. w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy K. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie PISMEM Z 13 LUTEGO 2025 R. WÓJT GMINY K. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY B. W SPRAWIE WSKAZANIE ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU W. M., DALEJ: ZAINTERESOWANA, W SPRAWIE WYDANIA DECYZJI DOTYCZĄCEJ UMIESZCZENIA JEJ SIOSTRY, M. N., W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że siostra zainteresowanej została interwencyjnie przewieziona z jej stałego miejsca zamieszkania do domu zainteresowanej ze względu na konflikt rodzinny. Zaznaczył, że przebywanie siostry zainteresowanej na terenie gminy K. miało miejsce wyłącznie w czasie jej rekonwalescencji zdrowotnej i dotyczyło podjęcia dalszego leczenia oraz rozwikłania sytuacji rodzinnej. Pobyt jej miał charakter tymczasowy, a siostra zainteresowanej zameldowana jest na pobyt stały w miejscowości G., gmina B., posiada własny majątek i nie wiąże przyszłości z gminą K. Wskazał, że z relacji zainteresowanej wynika, że nie ma ona możliwości przyjęcia siostry na stałe. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy B. wniósł o wskazanie wnioskodawcy jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że aktualnym miejscem zamieszkania siostry zainteresowanej jest A., gmina K., pod którym przebywa ona z zamiarem stałego pobytu od 3 lipca 2024 r. Podkreślił, że w tym dniu wyprowadziła się ze swojego domu, który zajmowała razem z małżonkiem w miejscowości G. W toku postępowania uzyskano oświadczenia siostry zainteresowanej i jej męża oraz samej zainteresowanej, które zgodnie wskazują, że w dniu 3 lipca 2024 r. doszło do trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania, z powodu braku woli wspólnego zamieszkiwania w toku sprawy rozwodowej. W ocenie organu fakt istnienia separacji faktycznej pomiędzy małżonkami jest dowodem na to, że siostra zainteresowanej w sposób stały opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania, co dodatkowo potwierdzone jest faktem braku powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania pomimo znacznego upływu czasu również w celu odwiedzenia małoletnich dzieci, z którymi kontaktuje się wyłącznie telefonicznie. Organ wskazał także, że dla ustalenia właściwości organu nie ma znaczenia miejsce położenia majątku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Wójta Gminy K., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy B. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej w sprawie wydania decyzji dotyczącej umieszczenia jej siostry w domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W tym miejscu należy zauważyć, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji legalnej miejsca zamieszkania, w związku z czym pojęciu temu – jak wynika z utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego – należy przypisać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że o miejscu zamieszkania decyduje fakt fizycznego pobytu, przy czym nie musi być to pobyt ciągły, oraz określony zamiar osoby fizycznej co do charakteru tego pobytu. O miejscu zamieszkania nie świadczy jednocześnie dopełnienie bądź niedopełnienie obowiązku meldunkowego, a zatem określona miejscowość może zostać uznana za miejsce zamieszkania również w sytuacji, gdy nie został dopełniony obowiązek meldunkowy w nowym miejscu pobytu i nie nastąpiło wymeldowanie z dotychczasowego adresu zamieszkania. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że siostra zainteresowanej od 3 lipca 2024 r. przebywa u zainteresowanej w A., gmina K., gdzie udała się w celu znalezienia schronienia z powodu trudnej sytuacji rodzinnej oraz konieczności podjęcia leczenia. Okoliczności te w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powodują, że miejscowość ta może zostać uznana za miejsce zamieszkania siostry zainteresowanej, która dokonała wyboru takiego, a nie innego miejsca pobytu na czas nieoznaczony. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że siostra zainteresowanej pomimo wyprowadzki z dotychczasowego miejsca zamieszkania na skutek niewymeldowania się z adresu w G. tę miejscowość traktuje nadal jako swoje miejsce zamieszkania. W świetle powyższych spostrzeżeń za organ właściwy w sprawie, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. należało uznać Wójta Gminy K. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI