I OW 29/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-13
NSAAdministracyjneŚredniansa
spór kompetencyjnyodszkodowanienieruchomościochrona przeciwpowodziowagospodarka wodnaPrawo wodneustawa o gospodarce nieruchomościamiNSA

NSA oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczącego ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości pod budowę przeciwpowodziową, uznając, że żaden z zaangażowanych organów nie jest właściwy do wydania decyzji.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ze Starostą Chrzanowskim w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte pod budowę przeciwpowodziową. Starosta twierdził, że nie jest właściwy, wskazując na rolę Wód Polskich, podczas gdy Dyrektor RZGW uważał, że właściwy jest starosta. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek, stwierdzając, że żaden z organów nie jest właściwy do wydania decyzji w tej sprawie, ze względu na zmiany prawne i specyfikę postępowania.

Sprawa dotyczyła wniosku Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ze Starostą Chrzanowskim. Spór dotyczył ustalenia organu właściwego do wydania decyzji o odszkodowaniu za nieruchomości przejęte pod realizację zadań związanych z ochroną przeciwpowodziową przez samorząd województwa, za które nie wypłacono odszkodowania. Starosta Chrzanowski przekazał wniosek wnioskodawców (S. K. i J. M.) Dyrektorowi RZGW, który odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na inne uzasadnione przyczyny. Prezes PGW WP uchylił tę decyzję. Wnioskodawca argumentował, że właściwym organem jest starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Starosta Chrzanowski natomiast podniósł, że nie jest organem kompetentnym do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania, wskazując na brak decyzji wywłaszczeniowej i nieprzewidziane w przepisach ustalenie odszkodowania w takim przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując stan prawny, w tym przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, prawa wodnego oraz specustawy przeciwpowodziowej, stwierdził, że w związku ze zmianami prawnymi (wejście w życie ustawy Prawo wodne z 2017 r.), kompetencje samorządu województwa w zakresie gospodarki wodnej i ochrony przeciwpowodziowej przeszły na Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie. Jednakże, zgodnie ze specustawą przeciwpowodziową, organem właściwym do ustalenia odszkodowania jest wojewoda. Ponieważ żaden z pozostających w sporze organów (Dyrektor RZGW i Starosta) nie okazał się właściwy do wydania decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Żaden z zaangażowanych organów (Dyrektor RZGW i Starosta) nie jest właściwy do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania, a właściwym organem do ustalenia odszkodowania w takich przypadkach jest wojewoda.

Uzasadnienie

Sąd analizuje zmiany w przepisach Prawa wodnego i specustawy przeciwpowodziowej, wskazując, że kompetencje samorządu województwa przeszły na Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie, ale właściwym do ustalenia odszkodowania jest wojewoda, co oznacza, że żaden z organów będących stronami sporu nie posiada właściwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości, jednakże właściwość organu do jego ustalenia jest determinowana innymi przepisami.

p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa właściwość NSA do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między tymi organami a organami administracji rządowej.

p.p.s.a. art. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definiuje spór kompetencyjny jako sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe lub żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy.

Ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych art. 20 § ust. 3

Wskazuje wojewodę jako organ właściwy do ustalenia wysokości odszkodowania w sprawach dotyczących budowli przeciwpowodziowych.

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne art. 526

Przenosi zadania dotychczasowych dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z gospodarką wodną i ochroną przeciwpowodziową na Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie.

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne art. 528 § ust. 1 pkt 2

Określa, że PGW WP reprezentuje Skarb Państwa i wykonuje uprawnienia właścicielskie w stosunku do nieruchomości związanych z wałami przeciwpowodziowymi.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 15 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia wniosku, gdy żaden z organów nie jest właściwy.

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne art. 10 § ust. 1a

Podstawa wpisu Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości.

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne art. 75 § ust. 1

Określa zadania marszałka województwa w zakresie urządzeń melioracji wodnych podstawowych.

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa art. 14 § ust. 1 pkt 9

Określał zadania samorządu województwa w zakresie gospodarki wodnej i ochrony przeciwpowodziowej, uchylony w 2017 r.

K.p.a. art. 65

Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb przekazania sprawy innemu organowi.

K.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Analiza zmian prawnych wskazująca na brak właściwości organów będących stronami sporu. Wskazanie wojewody jako organu właściwego do ustalenia odszkodowania na podstawie specustawy przeciwpowodziowej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Dyrektora RZGW wskazująca na właściwość starosty. Argumentacja Starosty Chrzanowskiego wskazująca na brak podstaw do wydania decyzji przez niego.

Godne uwagi sformułowania

spór kompetencyjny między organami żaden z pozostających w sporze organów nie jest właściwy do wydania decyzji

Skład orzekający

Jolanta Rudnicka

przewodniczący sprawozdawca

Monika Nowicka

sędzia

Arkadiusz Blewązka

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów w sprawach odszkodowań za wywłaszczenia pod inwestycje przeciwpowodziowe, zwłaszcza w kontekście zmian prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie pierwotne przejęcie nastąpiło przed wejściem w życie obecnych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonego sporu kompetencyjnego związanego z odszkodowaniami za wywłaszczenia pod infrastrukturę przeciwpowodziową, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i organów administracji.

Kto zapłaci za wywłaszczenie pod wał? NSA rozstrzyga spór kompetencyjny.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OW 29/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 129 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 13 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Starostą Chrzanowskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Chrzanowskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 23 marca 2020 r. Starosta Chrzanowski przekazał Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, w trybie art. 65 K.p.a., wniosek S. K. i J. M., kierowany do Starosty Chrzanowskiego o wydanie w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji o odszkodowaniu za pozbawienie praw do nieruchomości stanowiącej działki ew. nr [...] położone w R. bez ustalenia odszkodowania, w związku z realizacją zadań związanych z ochroną przeciwpowodziową przez samorząd województwa.
Wskazano, że postanowieniem z dnia 31 maja 2021 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie PGW WP odmówił wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61 a § 1 K.p.a., wskazując na inne uzasadnione przyczyny, stanowiące przeszkodę do prowadzenia postępowania. Podniesiono, że w myśl art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 – dalej "u.g.n."), organem uprawnionym do wydania decyzji, której domagają się wnioskodawcy jest starosta. Zatem jedynie on posiada materialnoprawną podstawę do orzekania w przedmiotowym zakresie.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez pełnomocnika wnioskodawców. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2021 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uchylił w/w postanowienie z dnia 31 maja 2021 r., podzielając stanowisko Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
W ocenie wnioskodawcy nie można uznać za prawidłowe przekazania w/w wniosku przez Starostę Chrzanowskiego w trybie art. 65 K.p.a. do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej PGW WP. Uznano, że przedstawiona w uzasadnieniu pisma argumentacja z powołaniem na przepisy, dotycząca własności gruntów oraz reprezentacji Skarbu Państwa, jest nietrafna, gdyż zwrócono się o wydanie aktu władztwa administracyjnego w przedmiotowym zakresie, w trybie ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości bez wynagrodzenia przewidzianym przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. W takim zaś wypadku jedynym organem właściwym do rozpoznania sprawy w tym przedmiocie jest starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.
Podniesiono, że zadania Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Wód Polskich w zakresie wykonywania władztwa administracyjnego zostały uregulowane przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2022 r., poz. 2625). Podkreślono, że zakres orzekania tego organu w trybie administracyjnym został ściśle określony i stanowi zamknięty katalog spraw. Nie jest zatem uzasadnione przekazanie opisanej na wstępie sprawy administracyjnej Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie PGW WP do załatwienia w trybie art. 65 K.p.a., gdyż organ ten nie wykonuje władztwa administracyjnego w przedmiotowym zakresie.
Końcowo wskazano, że wywłaszczenia dokonał samorząd województwa, a powstałe w 2018 r. Wody Polskie nie są następcą prawnym samorządu województwa. Podano, że pisma w tej sprawie zostały skierowane przez Wody Polskie do S. K. i J. M. już w 2018 r. z wyjaśnieniem podstawy odmowy wypłaty odszkodowań.
W odpowiedzi na w/w wniosek o rozstrzygnięcie sporu, Starosta Chrzanowski wskazał, że obecnie większość inwestycji na cele przeciwpowodziowe odbywa się w ramach Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły. Jego koordynatorem są Wody Polskie działające poprzez swoje Zarządy Regionalne. Organ podał, że podstawę prawną do wywłaszczeń na cele przeciwpowodziowe stanowi ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz. U. 2021 r., poz. 1812). Dalej wskazano, że kwestia własności wód płynących została uregulowana w ustawie z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Zgodnie z art. 211 ust. 2 tej ustawy, śródlądowe wody płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Jego prawa właścicielskie w tym zakresie wykonują Wody Polskie.
Podniesiono, że istotną przesłanką wydania decyzji orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości, jest konieczność zaistnienia aktu administracyjnego w postaci stosownej decyzji, która była podstawą odjęcia prawa własności. W ocenie Starosty Chrzanowskiego nie jest on organem kompetentnym do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość w związku z realizacją zadań związanych z ochroną przeciwpowodziową przez samorząd województwa, za które nie wypłacono odszkodowania.
Organ podał, że po przebadaniu w Sądzie Rejonowym w Chrzanowie ksiąg wieczystych ustalono, iż Skarb Państwa tj. Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie Inspektorat Rejonowy, na wniosek z dnia 19 września 2011 r., dokonał przejęcia przedmiotowych nieruchomości, poprzez założenie KW [...] oraz [...], na podstawie art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Według Starosty Chrzanowskiego postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało przeprowadzone i tym samym nie ma zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Podano, że z akt postępowania wynika, że brak jest decyzji wywłaszczeniowej i nie ma również przepisów przewidujących ustalenie w takim przypadku odszkodowania. Starosta podał, że z zebranego materiału w sprawie wynika, iż postępowanie wywłaszczeniowe jest na etapie niezakończonych negocjacji. W związku z powyższym organ nie ma podstaw do wydania decyzji ustalających odszkodowanie na podstawie z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Chrzanowskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że istotne z punktu widzenia oceny właściwości organów administracji jest zidentyfikowanie podlegającego ocenie w ramach postępowania administracyjnego jego przedmiotu, który wynika w niniejszym przypadku z inicjującego postępowanie wniosku (k. 6 akt adm.).
Spór kompetencyjny między organami dotyczy wskazania organu właściwego do wydania decyzji rozstrzygającej w przedmiocie wniosku S. K. i J. M. z 24 lutego 2020 r., złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika. We wniosku zwrócono się do Starosty Chrzanowskiego o wydanie na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. decyzji ustalającej wartość odszkodowania za przejęte przez samorząd województwa nieruchomości w związku z realizacją zadań związanych z ochroną przeciwpowodziową, za które nie wypłacono odszkodowania.
W uzasadnieniu wniosku o odszkodowanie wskazano, że przedmiotowe działki zostały wydzielone na podstawie decyzji Burmistrza Gminy A. z dnia 21 czerwca 2007 r. w związku z prowadzonymi przez Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych pracami mającymi na celu uregulowanie Potoku [...]. Podniesiono, że przez wydzielone działki przebiega koryto potoku. Prace te prowadzono w oparciu o decyzję inwestycji celu publicznego Burmistrza Miasta A. z 21 czerwca 2004 r. Z akt sprawy bezspornie wynika, że przedmiotowe działki były ujęte w decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego.
Przedmiot niniejszej sprawy nierozerwalnie wiąże się z materią regulowaną przepisami Prawa wodnego dotyczy bowiem realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych.
Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Burmistrza Miasta A. z 21 czerwca 2004 r. wynika, że inwestycja polegała na " usunięciu szkód powodziowych – remont i wykonanie przekopu po śladzie starorzecza na potoku [...]". Lokalizacja inwestycji dotyczyła m.in. działki nr [...] o pow. 0,0139 ha ( z której wydzielono działki nr [...] i [...]) oraz działki nr [...] o pow. 0,0857 ha (z której wydzielono działki nr: [...] o pow. 0,0406 ha, nr [...] o pow. 0,0395 ha i nr [...] o pow. 0,0056 ha). Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego została wydana na podstawie art.50 i art.51 ust.1 pkt 2 obowiązującej w dacie jej wydania ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz.U. Nr 80, poz. 717).
Z kolei z uzasadnienia decyzji z dnia 21 czerwca 2007 r. wydanej przez Burmistrza Gminy A. wynika, że podział nieruchomości wymienionych w decyzji, w tym wydzielenie przedmiotowych działek nastąpiło celem wydzielenia gruntu zajętego pod potok [...] dla potrzeb regulacji prawnych wynikających z wykonywania zadań związanych z ochroną przeciwpowodziową przez samorząd województwa na podstawie art.14 ust.9 ustawy o samorządzie województwa (tj. Dz.U. 2001, Nr 142, poz. 1590 i art.25 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. ( Dz.U. 133, poz. 872)
Z przywołanego art. 14 ust.1 pkt 9 wynikało, że samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami, w szczególności w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej, a szczególności wyposażenia i utrzymania wojewódzkich magazynów przeciwpowodziowych. Z kolei z art. 25 ust.1 pkt 4 ustawy z 13. X.1998 r. wynika, że z dniem 1 stycznia 1999 r. samorząd województwa przejmuje mające siedzibę na obszarze województwa następujące wojewódzkie państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, w tym zarządy melioracji i urządzeń wodnych.
O tym, że przejęcie działek miało związek z ochroną przeciwpowodziową świadczą opisane powyżej decyzje podziałowa i decyzja lokalizacji inwestycji celu publicznego, a także uzasadnienie wniosku o ustalenie odszkodowania. Wynika to także z Gminnego Programu Ochrony Środowiska dla Gminy A. (patrz: Regionalny System Biuletynów Publicznych w Małopolsce. A. GPOS 9.07.2008 r., https://bip.małopolska.pl). W Programie tym podano: "Część gminy A. od południowej strony na odcinku długości ok. 5,5 km sąsiaduje z korytem Wisły. Na terenie tym leżą 3 sołectwa: [...] zamieszkiwane przez ok. 1350 mieszkańców. Tereny położone w pobliżu rzeki Wisły w planie przestrzennego zagospodarowania określone zostały jako obszar ekologiczny. W przypadku uszkodzenia wału przeciwpowodziowego lub awarii urządzeń hydrotechnicznych obszary te są narażone na zalanie. W wale zlokalizowane są 4 śluzy wałowe i dwie przepompownie, przez które odprowadzana jest woda z zawala do koryta rzeki Wisły. W strefie zagrożonej zalaniem znajdują się następujące obiekty: - przepompownia, - przeprawa promowa na drodze powiatowej [...], - studnie głębinowe zasilające wodociąg [...] - studnia głębinowa, hydrofornia i chlorownia zasilająca wodociąg [...] - oczyszczalnia ścieków w [...]. Długość wałów przeciwpowodziowych na terenie gminy wynosi: Wisła – 3,4 km, [...] – 0,5 km W latach 1999 - 2000 dokonano remontu wału wiślanego na odcinku od [...] do źródeł. W latach 2004-2007 dokonano regulacji i przebudowy koryta potoku [...]. Prace przeprowadza MZMiUW Rejon O."
Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z księgi wieczystej wynika, że w dziale II wpisany jest jako właściciel Skarb Państwa – Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych – Inspektorat w O., zaś jako podstawę wpisu wskazano art.10 ust.1 A ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Wpisu dokonano 21 września 2011 r.
Zgodnie natomiast z treścią art. 19 ust. 4 ustawy z 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 966), dalej jako "specustawa przeciwpowodziowa", nieruchomości lub ich części ujęte w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna.
Z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz. wynikało, że organem właściwym do ustalenia odszkodowania w tych sprawach był Wojewoda.
Stosownie bowiem do art. 20 ust. 1 wymienionej ustawy z 2010 r., z tytułu przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego własności nieruchomości, o których mowa w art. 9 pkt 5 lit. a ustawy, właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu tej nieruchomości przysługuje odszkodowanie, w wysokości uzgodnionej między inwestorem, a dotychczasowym właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, od odpowiednio Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Uzgodnienia dokonuje się w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna, nie dojdzie do uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowania ustala wojewoda w drodze decyzji (art. 20 ust. 2 ww. ustawy).
Powyższy przepis stanowi podstawę do działania organu administracji w zakresie ustalenia odszkodowania.
Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 4 ust.1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ) organami właściwymi w sprawach gospodarowania wodami były:
1) minister właściwy do spraw gospodarki wodnej,
2) Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - jako centralny organ administracji rządowej, nadzorowany przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej,
3) dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej - jako organ administracji rządowej niezespolonej, podlegający Prezesowi Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej,
4) wojewoda,
5) organy jednostek samorządu terytorialnego.
W myśl art. 11 ust.1 wskazanej ustawy prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonują:
1) minister właściwy do spraw gospodarki morskiej - w stosunku do wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych wraz z wodami Zatoki Gdańskiej,
2) Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - w stosunku do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, w szczególności wód podziemnych oraz śródlądowych wód powierzchniowych:
a) w potokach górskich i ich źródłach,
b) w ciekach naturalnych, od źródeł do ujścia, o średnim przepływie z wielolecia równym lub wyższym od 2,0 m3/s w przekroju ujściowym,
c) w jeziorach oraz sztucznych zbiornikach wodnych, przez które przepływają cieki, o których mowa w lit. b),
d) granicznych,
e) w śródlądowych drogach wodnych,
3) dyrektor parku narodowego - w stosunku do wód znajdujących się w granicach parku,
4) marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1.
Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121) do urządzeń melioracji wodnych podstawowych zaliczano między innymi budowle regulacyjne oraz przeciwpowodziowe, jeżeli służyły celom, o których mowa w art. 70 ust. 1 ustawy. Z art. 75 ust. 1 ustawy wynikało natomiast, że programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz ich utrzymywanie należało do marszałka województwa, który realizował je jako zadania z zakresu administracji rządowej (art. 75 ust. 2 ustawy). A zatem województwo, czyli jednostka samorządu terytorialnego, działając poprzez marszałka województwa, wykonywało te zadania jako zlecone (art. 166 ust. 2 Konstytucji RP), nie będąc przy tym właścicielem ww. urządzeń (art. 72 ust. 1 ustawy). Co równie istotne, zadania, o których mowa w art. 75 ust. 1 ustawy, były to zadania władcze województwa, a nie właścicielskie.
Zmiana stanu prawnego nastąpiła w związku z wejściem w życie ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.), dalej jako "Prawo wodne". Stosownie do treści art. 526 Prawa wodnego, z dniem wejścia w życie ustawy Państwowe Gospodarstwo Wody Polskie (PGWP) wykonują zadania dotychczasowego Prezesa KZGW, dotychczasowych dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej.
Powyższa zmiana stanu prawnego skorelowana została z uchyleniem wspomnianego już art. 14 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 913 z późn. zm.), który – jak wyżej już wskazano - w wersji sprzed zmiany stanowił, że samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami, w szczególności w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej, a w szczególności wyposażenia i utrzymania wojewódzkich magazynów przeciwpowodziowych.
Stosownie do treści art. 528 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, z dniem wejścia w życie ustawy PGWP reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu, nieruchomości pod wałami przeciwpowodziowymi oraz wałów przeciwpowodziowych wraz z urządzeniami wodnymi związanymi z nimi funkcjonalnie, przyległych do wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy uchylanej w art. 573, a także położonych na tych nieruchomościach budynków oraz innych urządzeń (por. także art.534 ust.5 Prawa wodnego).
Z powyższego wynika, że samorząd województwa wykonywał zadania w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej, do wejścia w życie ustawy Prawo wodne z 2017 r. Po zmianie stanu prawnego, tj. po wejściu w życie Prawa wodnego, od dnia 2018 r. samorząd województwa utracił jakąkolwiek kompetencję do wykonywania wskazanych powyżej zadań. Świadczy o tym również treść art. 526 Prawa wodnego, który stanowi o przejęciu przez WP dotychczasowych zadań marszałków województw w tym zakresie, jak też fakt, że w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa uchylono pkt 9 ust. 1 w art. 14, który nakładał na województwo obowiązek realizacji zadań rządowych zleconych województwu w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej.
Wszystkie kompetencje i obowiązki województwa dotyczące zadań zleconych z zakresu gospodarki wodnej, przeszły z mocy prawa, na PGWP, które stało się reprezentantem Skarbu Państwa oraz wykonawcą uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu, nieruchomości pod wałami przeciwpowodziowymi oraz wałów przeciwpowodziowych wraz z urządzeniami wodnymi związanymi z nimi funkcjonalnie, przyległych do wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy uchylanej w art. 573, a także położonych na tych nieruchomościach budynków oraz innych urządzeń.
Czym innym jest jednak określenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, a czym innym wskazanie organu do jego ustalenia. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że ustawa z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. z 2021, poz.1812) nadal obowiązuje a decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje wojewoda ( art. 20 ust. 3).
Z tych względów, skoro żaden z pozostających w sporze organów nie jest właściwy do wydania decyzji, to Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., wniosek oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI