I OW 259/24

I OW 259/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 6 pkt 8, art. 101 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Frombork o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Frombork a Wójtem Gminy Miastków Kościelny przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Frombork jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
PISMEM Z 3 PAŹDZIERNIKA 2024 R. BURMISTRZ MIASTA I GMINY FROMBORK WYSTĄPIŁ Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY MIASTKÓW KOŚCIELNY W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU J. D. O UMIESZCZENIE W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana jako adres korespondencyjny we wniosku wskazała adres szpitala psychiatrycznego, w którym przebywa. Jednocześnie we wniosku wyjaśniła, że od ok. 3 lat nie mieszka u rodziców w Gminie Miastków Kościelny i nie chce wracać do nich, jednocześnie nie wskazując, gdzie przebywała w tym czasie. Wnioskodawca podniósł, że z informacji uzyskanych od rodziców zainteresowanej wynika, że córka zerwała z nimi kontakt i pomimo ich chęci przyjęcia jej do domu rodzinnego nie chce wracać do ich domu, a swoją przyszłość wiąże ze swoim partnerem zamieszkałym we F., przy czym zaznaczył, że z informacji uzyskanych od rodziny partnera zainteresowanej wynikało, że zainteresowana pod ich adresem zamieszkania przebywała krótkotrwale i sporadycznie. Wnioskodawca zaznaczył, że zainteresowana identyfikuje się jako osoba bezdomna. Stwierdził także, że brak jest podstaw do uznania, że zainteresowana mieszkała na terenie F. z zamiarem stałego pobytu – nie zameldowała się, nie poszukiwała pracy na terenie gminy i nie korzystała ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej oraz wskazał, że zasiłek stały, celowy i okresowy pobierany był w ośrodku pomocy społecznej w M.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Miastków Kościelny wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Frombork jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że z uwagi na możliwość powrotu do domu rodzinnego zainteresowanej nie można uznać za osobę bezdomną. Organ podniósł także, że fakt pobytu zainteresowanej pod adresem we F. został zweryfikowany przez rodzinę wizytą pod tym adresem i skierowaniem na niego paczek z rzeczami osobistymi zainteresowanej. W jego ocenie wskazuje to na fakt ulokowania centrum interesów życiowych zainteresowanej we F.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta i Gminy Frombork, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Miastków Kościelny. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej.
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., .właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Zauważyć jednakże należy, że przepis ten nie posługuje się określeniem "osoba bezdomna" w potocznym jego znaczeniu. Przepisy ustawy o pomocy społecznej definiują bowiem w art. 6 pkt 8 osobę bezdomną jako osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak wynika z akt sprawy, zainteresowana nie przebywa wprawdzie w domu rodziców, z którymi zerwała kontakt, ale deklarują oni przyjęcie córki, w związku z czym nie można uznać, że zainteresowana spełnia ustawowe przesłanki uznania ją za osobę bezdomną. Przypisanie tego statusu możliwe jest bowiem po spełnieniu kryteriów ustawowych i nie polega ono wyłącznie na przyjęciu oświadczenia osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia ze środków pomocy społecznej czy też osobistego przeświadczenia takiej osoby.
W konsekwencji powyższego przyjąć należy, że właściwość miejscowa organu w rozpoznawanej sprawie nie może zostać wyznaczona na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. i należy zastosować regułę ogólną wynikającą z art. 101 ust. 1 tej ustawy.
Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że zainteresowana opuściła dom rodziców i nie utrzymuje z nimi żadnego kontaktu. Również przebieg wizyt rodziców zainteresowanej u przebywającej w szpitalu córki nie wskazuje na zmianę tej decyzji. Oznacza to, że M. przestało być centrum interesów życiowych zainteresowanej.
Za miejsce zamieszkania zainteresowanej należy uznać zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Miasto F., do którego wyprowadziła się zainteresowana i na terenie którego korzysta ze świadczeń szpitalnych. Zauważyć bowiem należy, że od wyprowadzki z domu rodzinnego zainteresowana co do zasady przebywa we F., a wyjazdy z jej partnerem z tego miasta nie miały charakteru trwałej wyprowadzki (przeprowadzki) łączącej się ze zmianą miejsca zamieszkania. Zauważyć bowiem należy, że z orzecznictwa Sądu Najwyższego zapadłego na podstawie art. 25 Kodeksu cywilnego definiującego miejsce zamieszkania osoby fizycznej pojęcie miejsca zamieszkania nie jest tożsame z koniecznością nieprzerwanego, stałego przebywania w miejscu zamieszkania. Przebywanie poza miejscem zamieszkania bez utraty więzi pozwalającej na przypisanie miejsca zamieszkania względnie zwykłego pobytu w rozumieniu przepisów prawa polskiego oznaczonej osobie fizycznej nie skutkuje utratą miejsca zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 maja 2023 r., sygn. akt III CO 305/23).
W świetle powyższych wywodów za organ właściwy do rozpoznania wniosku zainteresowanej o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej jest Burmistrz Miasta i Gminy Frombork.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.