I OW 250/24

I OW 250/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 14, art. 101 ust. 2a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 21
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 §1 pkt 4, § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta m.st. Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy a Prezydentem Miasta Krakowa przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocny społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta Krakowa jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
PISMEM Z 9 GRUDNIA 2024 R. PREZYDENT M.ST. WARSZAWY WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA KRAKOWA W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU M.S. OPIEKUNA CAŁKOWICIE UBEZWŁASNOWOLNIONEJ I.S. O SKIEROWANIE JEJ DO DOMU POMOCNY SPOŁECZNEJ I DECYZJI USTALAJĄCEJ OPŁATĘ ZA POBYT W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana od 25 września 2024 r. przebywa w Domu Seniora (...) w W. Ponadto jest zameldowana na pobyt czasowy w Krakowie. Przed zamieszkaniem w Polsce przebywała 30 lat w Niemczech. Zainteresowana nigdy nie była zameldowana w Warszawie. Wnioskodawca wskazał, że opiekun zainteresowanej nie posiada miejsca zameldowania ani zamieszkania w Polsce. W jego ocenie z uwagi na powyższe, właściwość miejscową organu należy wyznaczyć zgodnie z regułami ogólnymi zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego z uwzględnieniem miejsca zdarzenia powodującego wszczęcie postępowania.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Krakowa wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Warszawy jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana posiada ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały w Krakowie przy ul. (...) ale nie mieszka pod tym adresem od 30 lat. Zainteresowana przebywa we wskazanym powyżej domu seniora od dnia 25 września 2023 r., a od dnia 26 września 2023 r. zameldowana jest na pobyt czasowy w mieszkaniu należącym do byłego męża w Krakowie przy ul. (...) bez możliwości pobytu w tym lokalu. Z kolei opiekun zainteresowanej urodził się na terenie Niemiec i nigdy nie posiadał miejsca zamieszkania w Polsce. W ocenie organu, w tak ustalonym stanie sprawy nie można ustalić właściwości miejscowej organu w oparciu o zasady ogólne, a zatem organem właściwym w sprawie jest organ właściwy dla obszaru dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Prezydenta m.st. Warszawy, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Krakowa. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku M.S. o skierowanie pozostającej pod jego opieką prawną ubezwłasnowolnionej matki do domu pomocy społecznej i wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej.
Przechodząc do rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, zauważyć należy, że zasady ustalania właściwości miejscowej organów administracji publicznej określają art. 21 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: k.p.a.. Przepisy te nie mają jednakże charakteru absolutnego, gdyż zawarte w ustawach materialnych regulacje szczególne mogą wprowadzać odmienne reguły ustalania właściwości miejscowej (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex wydanie elektroniczne, komentarz do art. 21 teza 1).
W tym miejscu należy odnotować, że regulacje szczególne dotyczące ustalania właściwości miejscowej zawiera m.in. ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., która w odniesieniu do osób przebywających w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej w art. 101 ust. 2a przewiduje, że właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.
W rozpoznawanej sprawie zainteresowana przebywa w placówce, o której mowa w tym przepisie. Jednocześnie należy odnotować, że miejsce zamieszkania osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, jest miejscem pochodnym od miejsca zamieszkania jej opiekuna (art. 27 Kodeksu cywilnego). Zauważyć jednakże należy, że opiekun prawny zainteresowanej urodził się na terenie Niemiec i nie posiadał nigdy miejsca zamieszkania w Polsce, co uniemożliwia określenie właściwości miejscowej organu zgodnie z postanowieniami zacytowanego powyżej przepisu.
Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że stosownie do postanowień art. 14 u.p.s. w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przyjąć zatem należy, że w przypadku, gdy właściwość miejscowa organów nie może zostać określona na podstawie regulacji szczególnej zawartej ustawie o pomocy społecznej, zastosowanie znajdują normy ogólne zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2011 r., sygn. akt I OW 128/11).
W świetle powyższego należy wskazać, że w myśl art. 21 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się: (1) w sprawach dotyczących nieruchomości – według miejsca jej położenia; jeżeli nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub więcej organów, orzekanie należy do organu, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości; (2) w sprawach dotyczących prowadzenia zakładu pracy – według miejsca, w którym zakład pracy jest, był lub ma być prowadzony; (3) w innych sprawach – według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju (§ 1). Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie (§ 2).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że wniosek M.S. o skierowanie jego matki do domu pomocy społecznej został złożony w dniu 28 września 2023 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie Filia nr (...) w Krakowie, a zatem miejscem zdarzenia powodującego wszczęcie postępowania jest Miasto Kraków. Oznacza to, że organem właściwym w tej sprawie jest Prezydent Miasta Krakowa.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.