Orzeczenie · 2026-03-26

I OW 24/26

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-03-26

NSAAdministracyjneŚredniansa

spór o właściwośćpomoc społecznabezdomnośćzasiłek okresowyschronieniewłaściwość miejscowamiejsce zameldowaniaNSAsamorząd terytorialny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem D. a Prezydentem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.S. o przyznanie zasiłku okresowego i schronienia. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu złożył Burmistrz D., wskazując, że właściwość miejscową należy ustalić na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (UPS), z uwagi na pobyt wnioskodawcy w Z. i jego szczególną sytuację życiową. Prezydent Miasta Z. natomiast uważał, że właściwy jest Burmistrz D. na podstawie art. 101 ust. 2 UPS, ze względu na ostatnie miejsce zameldowania wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy dotyczące właściwości miejscowej w sprawach pomocy społecznej, w tym definicję osoby bezdomnej (art. 6 pkt 8 UPS) oraz zasady ustalania właściwości gminy (art. 101 UPS), doszedł do wniosku, że wnioskodawca jest osobą bezdomną. Sąd podkreślił, że pobyt w noclegowni dla bezdomnych nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów. W związku z tym, zgodnie z art. 101 ust. 2 UPS, właściwość miejscową organu gminy ustala się według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 101 ust. 3 UPS, gdyż sytuacja wnioskodawcy nie była na tyle wyjątkowa, aby uznać ją za niecierpiącą zwłoki. W konsekwencji, NSA postanowił wskazać Burmistrza D. jako organ właściwy w sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Ustalanie właściwości miejscowej organów w sprawach pomocy społecznej dla osób bezdomnych, interpretacja pojęcia lokalu mieszkalnego i osoby bezdomnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji osoby bezdomnej i sporów o właściwość między organami JST.

Zagadnienia prawne (3)

Jak ustalić właściwość miejscową organu gminy do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i schronienia osobie bezdomnej, gdy ostatnie miejsce zameldowania znajduje się w innej gminie niż miejsce aktualnego pobytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Właściwość miejscową organu gminy w sprawach pomocy społecznej dla osoby bezdomnej ustala się według ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że osoba przebywająca w noclegowni dla bezdomnych nie posiada lokalu mieszkalnego i nie jest zameldowana na pobyt stały w miejscu pobytu, co kwalifikuje ją jako osobę bezdomną. Wobec braku przesłanek do zastosowania art. 101 ust. 3 UPS (przypadek szczególnie uzasadniony i niecierpiący zwłoki), zastosowanie znalazł art. 101 ust. 2 UPS, odwołujący się do ostatniego miejsca zameldowania.

Czy pobyt w noclegowni dla bezdomnych można uznać za zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, pobyt w noclegowni dla bezdomnych nie stanowi zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, gdyż pomieszczenia te są przeznaczone do krótkotrwałego pobytu i nie służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na definicję lokalu mieszkalnego oraz orzecznictwo NSA, wskazując, że pomieszczenia takie jak noclegownie, schroniska czy hostele mają charakter tymczasowy i nie są lokalami mieszkalnymi, nawet jeśli pobyt w nich się przedłuża.

Kiedy można zastosować przepis art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, dotyczący przypadków szczególnie uzasadnionych i niecierpiących zwłoki?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przesłanki z art. 101 ust. 3 UPS zachodzą, gdy sytuacja osobista i majątkowa osoby ubiegającej się o świadczenie znacząco odbiega od niedostatku w innych sprawach, a sprawa jest niecierpiąca zwłoki. Samo udzielenie pomocy nie przesądza o konieczności dalszej pomocy na przyszłość, jeśli można ustalić organ właściwy na podstawie przepisów ustawowych.

Uzasadnienie

W analizowanej sprawie potrzeby wnioskodawcy (schronienie) zostały zaspokojone, a sprawa nie została zakwalifikowana jako niecierpiąca zwłoki, co wykluczyło zastosowanie art. 101 ust. 3 UPS.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Inne

Wskazano Burmistrza D. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku K.S. o przyznanie zasiłku okresowego i schronienia.

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 15 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s. art. 101 § ust. 1