I OW 238/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Miastem G., powiatem b. i powiatem s. w przedmiocie ustalenia jednostki samorządu terytorialnego właściwej do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletniego S.Z., umieszczonego w rodzinie zastępczej. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu złożyło Miasto G., wskazując jako właściwy powiat b. Powiat s. uważał za właściwy powiat b., a Starosta S. wskazał na powiat b. jako właściwy. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w B. wskazało na Prezydenta Miasta G. jako właściwego. Sąd, powołując się na art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził, że rozstrzyga spór kompetencyjny między organami jednostek samorządu terytorialnego. Analizując art. 191 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, sąd ustalił, że w pierwszej kolejności należy określić miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w pieczy. Z uwagi na skomplikowaną sytuację życiową matki dziecka i brak możliwości ustalenia jej miejsca zamieszkania, a tym samym miejsca zamieszkania dziecka, oraz brak danych o ostatnim zameldowaniu, sąd zastosował art. 191 ust. 3 ustawy. Wskazał, że w takiej sytuacji właściwy jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy. Ponieważ postanowienie o umieszczeniu dziecka wydał Sąd Rejonowy w B., NSA wskazał powiat b. jako właściwy do ponoszenia wydatków. Sąd oddalił wniosek powiatu s. o zasądzenie kosztów postępowania, wskazując na brak podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów w sprawach o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie właściwości powiatu do ponoszenia kosztów opieki nad dzieckiem w pieczy zastępczej w sytuacjach, gdy tradycyjne kryteria (miejsce zamieszkania, zameldowanie) nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie. Potwierdzenie zasady, że w takich przypadkach decyduje miejsce siedziby sądu orzekającego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania lub zameldowania dziecka, co jest kluczowe dla zastosowania art. 191 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Zagadnienia prawne (2)
Który organ jednostki samorządu terytorialnego jest właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, gdy nie można ustalić miejsca zamieszkania dziecka ani jego ostatniego zameldowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w pieczy zastępczej oraz jego ostatniego zameldowania na pobyt stały, właściwość do ponoszenia wydatków ustala się na podstawie powiatu miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 191 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, wskazując na hierarchię kryteriów ustalania właściwości. Ponieważ pierwsze dwa kryteria (miejsce zamieszkania dziecka, ostatnie zameldowanie) nie mogły zostać spełnione z uwagi na brak danych i skomplikowaną sytuację życiową matki, zastosowano trzecie kryterium – miejsce siedziby sądu orzekającego.
Czy w sprawach o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego przysługuje zwrot kosztów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie ma podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania w sprawach o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wskazał, że przepisy szczególne (art. 200-201, 203-204 p.p.s.a.) nie obejmują wniosków o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego.
k.p.a. art. 22 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny.
u.p.z. art. 191 § ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej.
u.p.z. art. 191 § ust. 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały.
u.p.z. art. 191 § ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Do wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
u.p.z. art. 191 § ust. 16
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
W sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy k.p.a.
k.c. art. 25
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
k.c. art. 26 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska, lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.
k.c. art. 26 § § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa, zaś jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.
p.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 191 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z uwagi na niemożność ustalenia miejsca zamieszkania dziecka lub jego ostatniego zameldowania przed umieszczeniem w pieczy. • Właściwość powiatu miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej, jako kryterium rozstrzygające spór.
Godne uwagi sformułowania
negatywny spór o właściwość • przez umieszczenie w pieczy zastępczej należy rozumieć wydanie orzeczenia sądu w tym przedmiocie • wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny • Na miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. składają się zatem łącznie dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości (corpus) i wola pobytu (animus).
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Marek Stojanowski
członek
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości powiatu do ponoszenia kosztów opieki nad dzieckiem w pieczy zastępczej w sytuacjach, gdy tradycyjne kryteria (miejsce zamieszkania, zameldowanie) nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie. Potwierdzenie zasady, że w takich przypadkach decyduje miejsce siedziby sądu orzekającego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania lub zameldowania dziecka, co jest kluczowe dla zastosowania art. 191 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa rodzinnego i administracyjnego, jakim jest ustalenie odpowiedzialności finansowej za opiekę nad dzieckiem. Choć sama procedura jest proceduralna, jej skutki mają realny wpływ na życie dziecka i samorządów.
“Kto płaci za dziecko w pieczy? NSA rozstrzyga spór między samorządami.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.