I OW 238/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór o właściwość, wskazując gminę ostatniego miejsca zameldowania jako właściwą do rozpoznania wniosku o schronienie dla osoby bezdomnej.
Prezydent Miasta [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Gminy [...] w sprawie wniosku P. P. o pomoc w formie schronienia. Prezydent wskazał, że wniosek przekazano do MOPR w Poznaniu na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Burmistrz Gminy [...] uznał się za niewłaściwego, wskazując na ostatnie miejsce zameldowania P. P. w jego gminie. NSA, analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej, uznał, że właściwa jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej, nie znajdując podstaw do zastosowania wyjątku z art. 101 ust. 3.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku P. P. o udzielenie pomocy w formie schronienia. Prezydent Miasta [...] wniósł o wskazanie Burmistrza Gminy [...] jako organu właściwego, argumentując przekazanie wniosku do MOPR w Poznaniu na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje właściwość gminy miejsca pobytu w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Burmistrz Gminy [...] uznał się za niewłaściwego, wskazując, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osób bezdomnych właściwość miejscową organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały, które znajdowało się na terenie jego gminy. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdził, że spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego rozstrzyga NSA. Analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej, sąd podkreślił, że podstawową zasadą jest właściwość gminy miejsca zamieszkania (art. 101 ust. 1), a w przypadku osób bezdomnych – ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Sąd uznał, że P. P. jest osobą bezdomną, a jego ostatnie miejsce zameldowania znajdowało się na terenie gminy [...]. Nie stwierdzono przesłanek do zastosowania wyjątku z art. 101 ust. 3 u.p.s., mimo że P. P. przebywał w schronisku w Poznaniu, gdyż sam poszukiwał schronienia na terenie gminy [...]. W konsekwencji, NSA wskazał Burmistrza Gminy [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi wyjątek od zasady właściwości gminy miejsca zamieszkania, wskazując, że dla osób bezdomnych decydujące jest ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. Nie stwierdzono przesłanek do zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. (szczególnie uzasadnione przypadki), ponieważ osoba bezdomna aktywnie poszukiwała schronienia w gminie, gdzie znajdowało się jej ostatnie miejsce zameldowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Właściwy w sprawach sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego jest Naczelny Sąd Administracyjny.
k.p.a. art. 22 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
Spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest rozstrzygany przez sąd administracyjny.
u.p.s. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
O właściwości miejscowej organów gminy w sprawach pomocy społecznej decyduje miejsce zamieszkania strony.
u.p.s. art. 101 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku, gdy stroną jest bezdomny, o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce jego zameldowania na pobyt stały.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na posiedzeniu niejawnym w sprawach sporów o właściwość.
u.p.s. art. 101 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
u.p.s. art. 6 § pkt. 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Definicja osoby bezdomnej.
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych art. 1 § pkt 15 lit. e i pkt 7 lit. f
Określenie organów wyższego stopnia dla Prezydenta Miasta Poznania i Burmistrza Gminy [...].
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwość miejscową organu gminy w sprawach pomocy społecznej dla osoby bezdomnej decyduje ostatnie miejsce jej zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. (właściwość gminy miejsca pobytu w szczególnie uzasadnionych przypadkach), gdy istnieje jasna podstawa do ustalenia właściwości na podstawie ostatniego miejsca zameldowania.
Odrzucone argumenty
Właściwość miejscową organu gminy w sprawach pomocy społecznej dla osoby bezdomnej decyduje gmina miejsca pobytu w szczególnie uzasadnionych przypadkach (art. 101 ust. 3 u.p.s.).
Godne uwagi sformułowania
spór o właściwość ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały przypadki szczególnie uzasadnione sytuacją osobistą sprawy niecierpiące zwłoki
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości miejscowej organu gminy w sprawach pomocy społecznej dla osób bezdomnych, interpretacja art. 101 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby bezdomnej i jej ostatniego miejsca zameldowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w obszarze pomocy społecznej – ustalenia właściwości gminy dla osób bezdomnych, co ma bezpośrednie przełożenie na dostęp do świadczeń.
“Gmina właściwa dla bezdomnego: gdzie ostatnie zameldowanie, tam pomoc?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 238/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 901
art. 101 ust. 1, 2, 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem Gminy [...] w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. P. o udzielenie pomocy w formie schronienia postanawia: wskazać Burmistrza Gminy [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 listopada 2023 r. Prezydent Miasta Poznania wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania, a Burmistrzem Gminy [...] poprzez wskazanie Burmistrza Gminy [...] jako organu właściwego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku P. P. o udzielenie pomocy w formie schronienia.
Uzasadniając złożony wniosek Prezydent Miasta Poznania wskazał, że Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] pismem z dnia 27 października 2023 r. przekazał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu wniosek P. P. w przedmiocie udzielenia pomocy w formie schronienia. Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazując ten wniosek, w uzasadnieniu powołał się na art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 - dalej jako u.p.s.), zgodnie z którym "w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.".
W odpowiedzi, Burmistrz Gminy [...] pismem z dnia 18 grudnia 2023 r. wskazał, że w jego ocenie organem właściwym miejscowo do rozpoznania "wniosku o skierowanie P. P. do schroniska dla osób bezdomnych" jest Prezydent Miasta Poznania. W uzasadnieniu pisma z dnia 18 grudnia 2023 r. Burmistrz Gminy [...] wskazał, że nie kwestionuje faktu, że P. P. (dalej jako "Zainteresowany") jest osobą bezdomną, której ostatni adres zameldowania figuruje w Gminie [...] tj. [...], ul. [...]. Wskazano, że sytuacji kryzysowej P. P. przebywał Schronisku dla Osób Bezdomnych Pogotowia Społecznego w Poznaniu. Wskazano też, że wniosek z 27 października 2023 r. jest kolejnym wnioskiem Zainteresowanego, przekazanym zgodnie z właściwością do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o udzielenie pomocy w formie schronienia.
Wyjaśniono również, że w dniu 10 listopada 2023 r. Zainteresowany przybył do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] osobiście z Poznania w celu uzyskania pomocy i w tym przypadku została mu przyznana pomoc w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla osób bezdomnych [...] w [...] - [...]" przy ul. [...], w którym Zainteresowany przebywa do chwili obecnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r. poz. 775 - dalej jako: "k.p.a."). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie wniosek dotyczy Prezydent Miasta Poznania (województwo wielkopolskie, miasto na prawach powiatu - Poznań) dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu oraz Burmistrza Gminy [...] (województwo mazowieckie, powiat wołomiński) dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie - § 1 pkt 15 lit. e i pkt 7 lit. f rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. z 2003, nr 198, poz. 1925).
Spór pomiędzy organami dotyczy właściwości miejscowej w sprawie rozpatrzenia wniosku P. P. , zakwalifikowanego jako wniosek o udzielenie pomocy w formie schronienia ("wniosek o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych" - pismo Burmistrza Gminy [...] z 18 grudnia 2023 r.), który złożony został w październiku 2023 r.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "u.p.s."), o właściwości miejscowej organów gminy w sprawach pomocy społecznej decyduje miejsce zamieszkania strony. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek w sytuacji, gdy stroną jest bezdomny w rozumieniu art. 6 pkt. 8 u.p.s. Wówczas, zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s., o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce jego zameldowania na pobyt stały. Bezsporne pozostaje, że P. P. jest osobą bezdomną, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Treść art. 101 u.p.s. wskazuje, że w przypadku osób bezdomnych nie ma znaczenia miejsce zamieszkania, tym samym nie bada się zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W niniejszej sprawie bezspornym był fakt, że ostatnie miejsce zameldowania P. P. na pobyt stały znajdowało się na terenie gminy [...].
Sąd nie uznał by w sprawie zachodził przypadek szczególnie uzasadniony, pozwalający na skorzystanie z instytucji art. 101 ust. 3 u.p.s.
Jak wynika z akt, P. P. po zakończeniu leczenia szpitalnego w Szpitalu im. Św. Jana Pawła II w Poznaniu został objęty pomocą udzieloną przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Poznaniu i umieszczony w schronisku dla bezdomnych w Poznaniu, gdzie miał zapewnioną opiekę i mógł zaspokoić swoje podstawowe potrzeby życiowe. Jak jednak wynika z akt w dniu 27 października 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek P. P. o udzielenie pomocy w formie schronienia. Powyższe okoliczności wskazują, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. ponieważ P. P. pomimo, że miał zapewnioną opiekę w Poznaniu, schronienia poszukiwał na ternie [...], gdzie finalnie udał się w listopadzie 2023 r.
Powyższe okoliczności wskazują, że do rozpatrzenia wniosku P. P. z października 2023 r. o udzielenie pomocy w formie schronienia właściwy jest Burmistrz Gminy [...].
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI