I OW 233/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór o właściwość, wskazując Burmistrza O. jako organ właściwy do przyznania zasiłku okresowego osobie bezdomnej, której ostatnie miejsce zameldowania było w gminie O.
NSA rozstrzygnął spór o właściwość między Burmistrzem O. a Prezydentem Miasta P. w sprawie wniosku o zasiłek okresowy. Burmistrz O. wskazał, że osoba wnioskująca przebywa w domu dla matek, a nie placówce dla bezdomnych, co powinno decydować o właściwości. Prezydent Miasta P. uznał ją za osobę bezdomną i wskazał na ostatnie miejsce zameldowania. Sąd uznał, że dom dla matek nie jest placówką z art. 101 ust. 2a u.p.s., a osoba ta może być uznana za bezdomną, co skutkuje właściwością gminy ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem O. a Prezydentem Miasta P. w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego osobie fizycznej. Burmistrz O. wystąpił z wnioskiem o wskazanie organu właściwego, argumentując, że wnioskodawczyni przebywa w domu dla matek, a nie w placówce dla bezdomnych, co powinno wpływać na ustalenie właściwości miejscowej. Prezydent Miasta P. uznał wnioskodawczynię za osobę bezdomną i wskazał, że właściwość powinna być ustalana według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. NSA, powołując się na art. 101 ustawy o pomocy społecznej, wyjaśnił, że właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania, a w przypadku osoby bezdomnej – według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Sąd podkreślił, że dom dla matek z małoletnimi dziećmi nie jest placówką, o której mowa w art. 101 ust. 2a u.p.s., a status osoby bezdomnej, wynikający z utraty możliwości zamieszkiwania w dotychczasowym lokalu, pozwala na zastosowanie art. 101 ust. 2 u.p.s. Ponieważ ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawczyni na pobyt stały była miejscowość R. w gminie O., NSA wskazał Burmistrza O. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwa jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży nie jest placówką, o której mowa w art. 101 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, a osoba przebywająca w takiej placówce z uwagi na utratę możliwości zamieszkiwania w dotychczasowym lokalu może być uznana za osobę bezdomną.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił placówki całodobowej opieki od domów dla matek, wskazując, że te drugie nie podlegają pod art. 101 ust. 2a u.p.s. Uznano, że utrata możliwości zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym może skutkować statusem osoby bezdomnej, co przenosi właściwość na gminę ostatniego miejsca zameldowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (8)
Główne
u.p.s. art. 101 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
u.p.s. art. 101 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
u.p.s. art. 6 § pkt 8
Ustawa o pomocy społecznej
Definicja osoby bezdomnej.
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postanowienia NSA w sprawach sporów o właściwość.
p.p.s.a. art. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania przez NSA w sprawach sporów o właściwość.
Pomocnicze
u.p.s. art. 101 § ust. 2a
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Sąd wskazał, że przepis ten należy odnieść do placówek, o których mowa w art. 67-69 u.p.s.
u.p.s. art. 47
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy placówek dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży nie jest placówką, o której mowa w art. 101 ust. 2a u.p.s. Osoba przebywająca w takiej placówce z powodu utraty możliwości zamieszkiwania w dotychczasowym lokalu może być uznana za osobę bezdomną. Właściwość miejscową osoby bezdomnej ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Odrzucone argumenty
Prezydent Miasta P. argumentował, że właściwość powinna być ustalana według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, uznając wnioskodawczynię za osobę bezdomną, ale nie precyzując, czy dom dla matek jest placówką z art. 101 ust. 2a.
Godne uwagi sformułowania
nie jest placówką, o której mowa w art. 101 ust. 2a u.p.s. przepis ten należy odnieść do placówek, o których mowa w art. 67-69 u.p.s. przypisanie zainteresowanej statusu osoby bezdomnej w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
sędzia
Marek Stojanowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów pomocy społecznej w przypadkach osób przebywających w placówkach specyficznych (np. domy dla matek) oraz w sytuacjach, gdy osoba traci dotychczasowe miejsce zamieszkania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej w kontekście sporów o właściwość i statusu osoby bezdomnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania właściwości organów w kontekście pomocy społecznej, co jest istotne dla samorządów i obywateli. Interpretacja przepisów dotyczących osób bezdomnych i specyficznych placówek jest kluczowa.
“Kto odpowiada za zasiłek? NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie pomocy społecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 233/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-02-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-11-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Rudnicka Marek Stojanowski Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1283 art. 6 pkt 8, art. 47, art. 101 ust. 1,2 i 2a Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Matek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza O. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem O. a Prezydentem Miasta P. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej w formnie zasiłku okresowego postanawia wskazać Burmistrza O. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie PISMEM Z 14 LISTOPADA 2024 R. BURMISTRZ O. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA P. W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU M. B. O PRZYZNANIE POMOCY FINANSOWEJ W FORMIE ZASIŁKU OKRESOWEGO. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana przebywa w Domu Samodzielnego Rodzica w L., gdzie została skierowana przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. pokrywający koszty pobytu zainteresowanej w tej placówce. Wnioskodawca wskazał, że nie jest to placówka przeznaczona do udzielania pomocy osobom bezdomnym, w związku z czym o właściwości miejscowej organu, który zobowiązany jest do rozpoznania wniosku zainteresowanej o przyznanie zasiłku okresowego, nie powinno decydować ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. W ocenie wnioskodawcy złożony wniosek powinien zostać rozpatrzony przez organ właściwy dla miejsca pobytu, w którym zainteresowane koncentruje swoje interesy życiowe, tj. Prezydenta Miasta P.. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta P. wskazał, że rozpatrzenie przez ten organ wniosku zainteresowanej o umieszczenie w domu samotnej matki podyktowane było uznaniem jej za osobę bezdomną na skutek utraty możliwości zamieszkiwania w wynajmowanym w P. mieszkaniu. Status ten powoduje zatem, że właściwość miejscowa organu, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanej o przyznanie zasiłku okresowego, powinna być wyznaczona zgodnie z miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza O., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta P.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o przyznanie jej zasiłku okresowego. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Jednocześnie w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu (ust. 2a). Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zainteresowana przebywa w szczególnej placówce, jaką jest dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Odnotować w tym miejscu należy, że ten rodzaj instytucji nie jest placówką, o której mowa w art. 101 ust. 2a u.p.s. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten należy odnieść do placówek, o których mowa w art. 67-69 u.p.s. (por. postanowienia z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OW 33/22, czy z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I OW 183/24), podczas gdy status domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży należy łączyć z instytucją art. 47 u.p.s. W dalszej kolejności wymaga ustalenia, czy zainteresowana może zostać uznana za osobę bezdomną, gdyż przyznanie tego statusu spowoduje ustalenie właściwości miejscowej w oparciu o art. 101 ust. 2 u.p.s., a nie według zasady ogólnej wynikającej z art. 101 ust. 1 tej ustawy. Z uwagi na powyższe należy wskazać, że zainteresowana została skierowana do wskazanej powyżej placówki wraz z małoletnimi dziećmi przez organ właściwy dla miejsca pobytu zainteresowanej z uwagi na fakt, że utraciła ona możliwość zamieszkiwania w wynajmowanym dotychczas mieszkaniu w P.. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na niezamieszkiwanie zainteresowanej w lokalu mieszkalnym pozwala to na przypisanie zainteresowanej statusu osoby bezdomnej w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. i wyznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia jej wniosku zgodnie z regułą wynikającą z art. 101 ust. 2 u.p.s. Biorąc jednocześnie pod uwagę, że ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej na pobyt stały była miejscowość R., gm. O., za organ właściwy w sprawie należało uznać Burmistrza O.. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI