I OW 232/25

I OW 232/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Odrzucono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.58 § 1 pkt 6 i § 3, art.15 § 2, art.64 § 3, art.193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy R. a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt H.D. w domu pomocy społecznej postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Wójtowi Gminy R. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.
Uzasadnienie
PISMEM Z 21 LISTOPADA 2025 R. KIEROWNIK GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W R. DZIAŁAJĄCY W IMIENIU WÓJTA GMINY R. (DALEJ: "WNIOSKODAWCA") ZŁOŻYŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z WÓJTEM GMINY S. W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO PONOSZENIA ODPŁATNOŚCI ZA POBYT H.D. W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ.
Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku wskazał, że właściwy do rozpoznania sprawy na mocy art. 101 ust. 2 u.p.s. jest Wójt Gminy S., bowiem H.D. (dalej: zainteresowany), jako osoba bezdomna, ostatni adres zameldowania na pobyt stały posiadł na terenie gminy [...].
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy S. wskazał, organem właściwym do ponoszenia wydatków za pobyt zainteresowanego w domu pomocy społecznej jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej [...], który skierował zainteresowanego do ww. placówki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej – p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Wedle art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. (spory o właściwości oraz spory kompetencyjne). W myśl § 2 art. 15 p.p.s.a. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie rozstrzygnięcia sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., zapada na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, pozostaje w wyłącznej właściwości rzeczowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają wyłącznie spory dotyczące indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, pozostających we właściwości organów administracji publicznej, załatwianych w prawnej formie działania podlegającej kontroli sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. oraz przepisów szczególnych, o których mowa w art. 3 § 3 p.p.s.a. Dotyczy to spraw administracyjnych rozstrzyganych przez organy administracji w drodze decyzji lub postanowień, a także spraw, w których organy administracji podejmują inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OW 201/21).
Taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest spór co do wskazania organu właściwego do ponoszenia odpłatności za pobyt zainteresowanego w domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] decyzją nr GOPS/000175/08/25 z 25 sierpnia 2025 r. w punkcie 1 skierował H.D. do Domu Pomocy Społecznej w [...], w punkcie 2 wskazał, że opłata za pobyt w domu pomocy społecznej będzie ustalona odrębną decyzją, w punkcie 3 nadał przedmiotowej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei Starosta B. decyzją, znak: PCPR.PS.4120.51.2025 z 25 sierpnia 2025 r. w punkcie 1 umieścił H.D. w Domu Pomocy Społecznej w [...] przeznaczonym dla osób przewlekle somatycznie chorych na pobyt stały, w punkcie 2 z uwagi na pilną konieczność zapewnienia stałej opieki dla zainteresowanego decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Indywidualna sprawa administracyjna, dotycząca skierowania i umieszczenia zainteresowanego w domu pomocy społecznej została zatem rozstrzygnięta. Sporne jest wyłącznie ponoszenie kosztów realizacji wskazanych decyzji, tego rodzaju spór nie dotyczy jednak indywidualno-konkretnej sprawy z zakresu administracji publicznej, załatwianej w formie jednego z aktów lub czynności podlegających kognicji sądów administracyjnych. Wskazany spór ma charakter majątkowy, a jednocześnie brak jest przepisów szczególnych które przewidywałyby właściwość sądów administracyjnych w tego rodzaju sprawach.
Sprawa nie ma tym samym charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie całego uiszczonego wpisu sądowego orzeczono w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.