I OW 225/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA wskazał Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do schroniska dla osoby bezdomnej, opierając się na ostatnim miejscu stałego zameldowania.
Wójt Gminy B. wystąpił do NSA o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta L. w sprawie wniosku o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych. Wójt uważał, że właściwy jest Prezydent Miasta L., wskazując na ostatnie stałe zameldowanie osoby bezdomnej. Prezydent Miasta L. wnosił o wskazanie Wójta Gminy B. jako właściwego, argumentując brakiem schronisk w L. i porozumień. NSA, analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej, uznał, że w przypadku osoby bezdomnej właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca stałego zameldowania, chyba że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, których w tej sprawie nie stwierdzono. W związku z tym NSA wskazał Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy.
Spór o właściwość dotyczył wniosku H. P. o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Wójt Gminy B. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu z Prezydentem Miasta L., wskazując siebie jako niewłaściwego i Prezydenta Miasta L. jako właściwego. Argumentował, że zainteresowana posiada środki finansowe, przebywa od lat w B. i jej ostatnie stałe zameldowanie było w L. Prezydent Miasta L. natomiast uznał się za niewłaściwego, podnosząc brak schronisk w L. oraz porozumień, a także fakt, że zainteresowana przebywa w schronisku w B. i tam jest pod opieką. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując wniosek, odwołał się do art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Sąd podkreślił, że art. 101 ust. 3 tej ustawy, dotyczący przypadków szczególnie uzasadnionych, ma charakter wyjątku i wymaga ścisłej wykładni. Ponieważ akta sprawy nie wykazały szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie tego wyjątku, a zainteresowana posiadała status osoby bezdomnej, Sąd uznał, że właściwość miejscową należy ustalić na podstawie ostatniego miejsca stałego zameldowania. Skoro ostatnim miejscem zameldowania było Miasto L., NSA wskazał Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową organu do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do schroniska dla osoby bezdomnej ustala się według ostatniego miejsca stałego zameldowania tej osoby, chyba że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, które nie zostały stwierdzone w niniejszej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi o właściwości gminy ostatniego miejsca stałego zameldowania dla osób bezdomnych. Uznał, że art. 101 ust. 3, dotyczący przypadków szczególnie uzasadnionych, jest wyjątkiem wymagającym ścisłej wykładni i nie znalazł podstaw do jego zastosowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (5)
Główne
u.p.s. art. 101 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
p.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.s. art. 101 § 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Możliwość zastosowania tego przepisu (właściwość gminy miejsca pobytu) jest wyjątkiem i podlega ścisłej wykładni, wymagając stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwość miejscową organu ustala się na podstawie ostatniego miejsca stałego zameldowania osoby bezdomnej, zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s., w braku szczególnie uzasadnionych okoliczności. Art. 101 ust. 3 u.p.s. ma charakter wyjątku i nie może być stosowany rutynowo.
Odrzucone argumenty
Argument Prezydenta Miasta L. o niewłaściwości z uwagi na brak schronisk i porozumień w L. nie był decydujący w kontekście ustalania właściwości miejscowej. Argument Wójta Gminy B. o właściwości Prezydenta Miasta L. został uwzględniony, ale na podstawie innych przesłanek niż te, które mógłby sugerować Prezydent Miasta L.
Godne uwagi sformułowania
Oznacza to, że możliwość jego zastosowania musi być podyktowana szczególnymi okolicznościami, w jakiej znalazła się osoba chcąca skorzystać ze świadczeń finansowanych ze środków pomocy społecznej, a okoliczności te muszą wskazywać na nietypowość i brak powszechnego charakteru takiej sytuacji.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Marek Stojanowski
członek
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów pomocy społecznej w sprawach osób bezdomnych, interpretacja art. 101 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sporu o właściwość i może nie mieć bezpośredniego zastosowania w sprawach, gdzie nie ma sporu, a jedynie ustalenie właściwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu pomocy społecznej i właściwości organów, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną prawa.
“Gdzie schronienie dla bezdomnego? NSA rozstrzyga spór o właściwość między gminami.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 225/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-02-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-11-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Stojanowski Marian Wolanin Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1283 art. 101 ust. 2 i 3 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy B. a Prezydentem Miasta L. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi postanawia wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie PISMEM Z 31 PAŹDZIERNIKA 2024 R. WÓJT GMINY B. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA L. W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU H. P. O SKIEROWANIE JEJ DO SCHRONISKA DLA OSÓB BEZDOMNYCH Z USŁUGAMI OPIEKUŃCZYMI. W uzasadnieniu organ wskazał, że okoliczności sprawy nie stanowią przypadku szczególnie uzasadnionego powodującego, że organem właściwym do rozpatrzenia powyższego wniosku byłby organ gminy miejsca pobytu zainteresowanej. Argumentował, że zainteresowana posiada własne środki finansowe i od 4 lat przebywa w Centrum Wsparcia Społecznego w B.. Zaznaczył przy tym, że z uwagi na bezdomność zainteresowanej właściwość miejscowa powinna zostać ustalona według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W ocenie wnioskodawcy uzasadnia to wskazanie Prezydenta Miasta L. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L. wniósł o wskazanie Wójta Gminy B. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. nie dysponuje w ogóle schroniskami dla bezdomnych osób z usługami opiekuńczymi, jak również Gmina Miasto L. nie posiada podpisanego porozumienia ze schroniskiem w B., ani ze schroniskiem takiego typu na terenie innej Gminy. Podniósł, że zainteresowana cały czas przebywa w Schroniska dla Osób Bezdomnych [...] w B., w którym czuje się dobrze i nie chce żadnych zmian. Zainteresowana choruje na schizofrenię i pozostaje pod opieką lekarską w B.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Wójta Gminy B., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta L. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie jej do schroniska dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 3 tej ustawy w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Analiza ostatniego z zacytowanych przepisów wskazuje, że ma on charakter wyjątku, a zatem jako taki podlega on ścisłej wykładni. Oznacza to, że możliwość jego zastosowania musi być podyktowana szczególnymi okolicznościami, w jakiej znalazła się osoba chcąca skorzystać ze świadczeń finansowanych ze środków pomocy społecznej, a okoliczności te muszą wskazywać na nietypowość i brak powszechnego charakteru takiej sytuacji. W tym miejscu należy odnotować, że Prezydent Miasta L. nie wskazał konkretnych okoliczności, które pozwalałyby na przyjęcie, że sytuacja zainteresowanej spełnia przesłanki przypadku szczególnie uzasadnionego. Również akta sprawy przekazane wraz z wnioskiem o rozpoznanie sporu o właściwość nie dają podstaw do zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. Z uwagi na powyższe oraz przypisanie zainteresowanej statusu osoby bezdomnej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwość miejscowa organu, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanej, powinna być ustalona na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. z uwzględnieniem miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały. Skoro zatem, jak wynika z akt sprawy, ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej na pobyt stały było Miasto L., to organem miejscowo właściwym do rozpatrzenia tego wniosku należało uznać Prezydenta Miasta L.. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI