I OW 218/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny wskazał Prezydenta O. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej na pobyt czasowy, uznając wnioskodawcę za osobę bezdomną.
Spór o właściwość między Prezydentem O. a Wójtem Gminy Ł. dotyczył ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J.B. o skierowanie do domu pomocy społecznej na pobyt czasowy. Prezydent O. twierdził, że właściwy jest Wójt Gminy Ł., wskazując na zamieszkanie wnioskodawcy w tej gminie. Wójt Gminy Ł. uważał się za niewłaściwego, powołując się na status osoby bezdomnej. NSA, analizując definicję osoby bezdomnej i przepisy dotyczące właściwości miejscowej, uznał wnioskodawcę za osobę bezdomną i wskazał Prezydenta O. jako organ właściwy.
Sprawa dotyczyła sporu o właściwość między Prezydentem O. a Wójtem Gminy Ł. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.B. o skierowanie do domu pomocy społecznej na pobyt czasowy. Prezydent O., reprezentowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, złożył wniosek do Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentując, że właściwy jest Wójt Gminy Ł., ponieważ zainteresowany zamieszkuje w tej gminie od czerwca 2021 r. i tam koncentrują się jego sprawy życiowe. W odpowiedzi, Wójt Gminy Ł., reprezentowany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, wskazał, że wobec faktu przebywania zainteresowanego w schronisku dla osób bezdomnych, właściwa jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdził negatywny spór o właściwość. Analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.), w szczególności art. 101 ust. 1, 2 i 2a, oraz definicję osoby bezdomnej zawartą w art. 6 pkt 8 u.p.s., Sąd ustalił, że zainteresowany nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i nie jest zameldowany na pobyt stały, a jego ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały było w O. do 2002 r. W związku z tym, Sąd uznał zainteresowanego za osobę bezdomną w rozumieniu u.p.s. i na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. wskazał Prezydenta O. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organem właściwym jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że wnioskodawca jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., ponieważ nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i nie jest zameldowany na pobyt stały, a jego ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały było w O. do 2002 r. W związku z tym zastosowanie znalazł art. 101 ust. 2 u.p.s., wskazujący na organ właściwy według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 101 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 101 § ust. 2a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 6 § pkt. 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
k.p.a. art. 22 § § 1 pkt. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., co skutkuje zastosowaniem art. 101 ust. 2 u.p.s. i wskazaniem organu właściwego według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Odrzucone argumenty
Argument Wójta Gminy Ł. o właściwości miejscowej ze względu na aktualne miejsce zamieszkania zainteresowanego, bez uwzględnienia jego statusu osoby bezdomnej.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Tym samym nie budzi wątpliwości, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups, a zatem zastosowanie w sprawie znajduje art. 101 ust. 2 ups – zgodnie z którym organem właściwym w sprawie jest Prezydent O.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organu w sprawach pomocy społecznej, w szczególności w przypadku osób bezdomnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporów o właściwość i interpretacji definicji osoby bezdomnej w kontekście ustawy o pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalenia właściwości organu w sprawach socjalnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i samorządowym.
“Kto odpowiada za pomoc bezdomnym? NSA rozstrzyga spór o właściwość między gminami.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 218/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2026-02-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-10-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Marek Stojanowski /sprawozdawca/ Marian Wolanin Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Wójt Gminy Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt. 4 i § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta O. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem O. a Wójtem Gminy Ł. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.B. o skierowanie do domu pomocy społecznej na pobyt czasowy postanawia: wskazać Prezydenta O. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie PISMEM Z 20 PAŹDZIERNIKA 2025 R. DYREKTOR MIEJSKIEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W O. DZIAŁAJĄCY W IMIENIU PREZYDENTA O. (DALEJ: "WNIOSKODAWCA"), ZŁOŻYŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z WÓJTEM GMINY L. W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPOZNANIA WNIOSKU J.B. (DALEJ: ZAINTERESOWANY) O SKIEROWANIE DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ NA POBYT CZASOWY. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że właściwy do rozpoznania sprawy jest Wójt Gminy Ł.., bowiem zainteresowany, co najmniej od miesiąca czerwca 2021 r. zamieszkuje w lokalu pod adresem: [...], poprzednim jego miejscem zamieszkania jest także gmina [...], w tej też gminie korzysta z opieki zdrowotnej. Tym samym, w ocenie wnioskodawcy, to gmina [...] w chwili złożenia wniosku jest głównym ośrodkiem jego działalności, gdzie koncentrują się aktualnie jego sprawy życiowe. W odpowiedzi na wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. działający w imieniu Wójta Gminy Ł. wskazał, że wobec okoliczności, że zainteresowany jest osobą bezdomną przebywającą w Schronisku dla Osób Bezdomnych [...] w S. właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanego na pobyt stały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Sprawa, w której zaistniał spór o właściwość należy do spraw z zakresu pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami u.p.s. reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Art. 101 ust. 2a u.p.s. przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. W przedmiotowej sprawie należy ustalić, czy zainteresowany jest osobą bezdomną. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Niewątpliwe zatem żeby ustalić, czy zainteresowanego można uznać za osobę bezdomną niezbędne jest ustalenie, czy zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym i czy jest zameldowany na pobyt stały. Z akt sprawy wynika, że zainteresowany nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym – okres najmu mieszkania, które wynajmował uległ zakończeniu a obecnie przebywa w Schronisku dla Osób Bezdomnych [...] w S. Z akt sprawy wynika również, że zainteresowany nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały, zaś jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały – w okresie do 23 stycznia 2002 r. – było miasto O. (pismo z 1 października 2025r.). Tym samym nie budzi wątpliwości, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups, a zatem zastosowanie w sprawie znajduje art. 101 ust. 2 ups – zgodnie z którym organem właściwym w sprawie jest Prezydent O. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI