I OW 211/25

I OW 211/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1214
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1071
art. 25
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Długołęka o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Długołęka a Prezydentem Miasta Poznania przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W. K. o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy Długołęka jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Pismem z 8 października 2025 r. Wójt Gminy Długołęka wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta Poznania w sprawie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W. K., dalej: zainteresowana, o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że wnioskiem z 8 stycznia 2025 r. zainteresowana wystąpiła do Prezydenta Miasta Poznania o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. W toku postępowania skarżąca doznała złamania stawu biodrowego, w związku z czym przeprowadziła się do córki, do miejscowości P. W ocenie wnioskodawcy ta krótkotrwała zmiana miejsca pobytu nie prowadzi do zmiany miejsca zamieszkania zainteresowanej. Z uwagi na powyższe wnioskodawca wystąpił o uznanie Prezydenta Miasta Poznania za organ właściwy w sprawie.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Poznania wniósł o wskazanie Wójta Gminy Długołęka jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana ma 84 lata i przed złamaniem poruszała się przy pomocy chodzika. Stwierdził, że w tak ustalonym stanie faktycznym wysoce prawdopodobne jest, że zainteresowana nie wróci do Poznania, gdyż nie będzie tam mogła funkcjonować nawet przy udzieleniu jej usług opiekuńczych, których wymiar stanowi maksymalnie 8 godzin dziennie. Zaznaczył, że zainteresowana cierpi na liczne schorzenia znacznie utrudniające jej samodzielne funkcjonowanie i posiada orzeczenie lekarskie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podniósł także, że istnieje prawdopodobieństwo, że zainteresowana zrezygnuje z ubiegania się o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Wójta Gminy Długołęka, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Poznania. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o przyznanie pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej.
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W tym miejscu należy odnotować, że przywołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", w związku z czym – w myśl utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego – pojęciu temu należy przypisywać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W rozpoznawanej sprawie zainteresowana przed złamaniem stawu biodrowego zamieszkiwała w Poznaniu. Odnotować przy tym należy, że zainteresowana ma 84 lata i cierpi na liczne schorzenia, a jeszcze przed pogorszeniem stanu zdrowia w wyniku złamania stawu biodrowego poruszała się przy pomocy chodzika. Po złamaniu przeprowadziła się do córki do miejscowości P. W sytuacji takiej należy uznać, że w wyniku przeprowadzki nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania zainteresowanej. Nie można bowiem przyjmować, że w sytuacji, gdy zainteresowana korzysta ze stałej pomocy i opieki córki, to jej miejsce zamieszkania jest inne niż miejsce zamieszkania córki. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt, że pobyt zainteresowanej w P. jest stosunkowo krótki. Zauważyć bowiem należy, że kwestia okresu pobytu w określonej miejscowości nie jest na gruncie art. 25 Kodeksu cywilnego okolicznością prawnie istotną.
Z uwagi na powyższe za organ właściwy w sprawie należało uznać Wójta Gminy Długołęka.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.