I OW 209/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA wskazał Burmistrza Miasta J. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o zasiłek okresowy i świadczenie na żywność, uznając, że wnioskodawczyni nie jest osobą bezdomną, a jej miejscem zamieszkania jest J.
Burmistrz Miasta S. wystąpił do NSA z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Miasta J. w sprawie wniosku B.D. o zasiłek okresowy i świadczenie na żywność. Burmistrz S. uważał się za niewłaściwego, wskazując na miejsce zamieszkania wnioskodawczyni w J. NSA, analizując definicję osoby bezdomnej z ustawy o pomocy społecznej, stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia tych kryteriów, mimo że mieszka w lokalu bez prądu. W związku z tym, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania, którym w tym przypadku jest J.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Burmistrzem Miasta J. w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku B.D. o przyznanie zasiłku okresowego i świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Burmistrz Miasta S. wystąpił z wnioskiem o wskazanie organu właściwego, argumentując, że wnioskodawczyni mieszka w J. i nie można jej uznać za osobę bezdomną. Naczelny Sąd Administracyjny, odwołując się do art. 101 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz definicji osoby bezdomnej zawartej w art. 6 pkt 8 tej ustawy, stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do uznania jej za osobę bezdomną. Mimo zamieszkiwania w lokalu bez prądu, lokal ten posiadał dostęp do bieżącej wody, toalety i podstawowe wyposażenie, co wykluczało zastosowanie definicji osoby bezdomnej. Sąd podkreślił, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w tym przypadku było to Miasto J., gdzie wnioskodawczyni koncentrowała swoje interesy życiowe. W konsekwencji, NSA wskazał Burmistrza Miasta J. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia definicji osoby bezdomnej zawartej w ustawie o pomocy społecznej, ponieważ mieszka w lokalu mieszkalnym z dostępem do podstawowych mediów i wyposażenia. W związku z tym, właściwość miejscową należy ustalać na podstawie miejsca zamieszkania, a nie ostatniego miejsca zameldowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (6)
Główne
u.p.s. art. 101 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
p.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji NSA w sprawach sporów o właściwość.
p.p.s.a. art. 15 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania przez NSA w sprawach sporów o właściwość.
Pomocnicze
u.p.s. art. 101 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
u.p.s. art. 6 § 8
Ustawa o pomocy społecznej
Definicja osoby bezdomnej: osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawczyni nie spełnia definicji osoby bezdomnej z ustawy o pomocy społecznej. Właściwość miejscową należy ustalać na podstawie miejsca zamieszkania, a nie ostatniego miejsca zameldowania, gdy wnioskodawca nie jest osobą bezdomną. Miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest Miasto J., gdzie koncentrowała swoje interesy życiowe.
Godne uwagi sformułowania
ustawa o pomocy społecznej nie posługuje się wyrażeniem "osoba bezdomna" w znaczeniu powszechnym, gdyż akt ten zawiera własną definicję tego pojęcia ustawa rozumie przez osobę bezdomną: osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym [...] i niezameldowaną na pobyt stały, [...] a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organu pomocy społecznej w przypadku wnioskodawców niebędących osobami bezdomnymi, interpretacja definicji osoby bezdomnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporów o właściwość między organami JST w zakresie pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania definicji osoby bezdomnej i ustalenia właściwości miejscowej organu pomocy społecznej, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.
“Kto odpowiada za pomoc społeczną? NSA rozstrzyga spór o właściwość między gminami.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 209/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-02-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Marek Stojanowski /sprawozdawca/ Marian Wolanin Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Burmistrz Miasta i Gminy Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 6 pkt 8, art. 101 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Burmistrzem Miasta J. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i świadczenia pieniężnego na zakup żywności postanawia wskazać Burmistrza Miasta J. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie PISMEM Z 8 SIERPNIA 2024 R. BURMISTRZ MIASTA S. WYSTĄPIŁ Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA J. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU B.D. O POMOC FINANSOWĄ W FORMIE ZASIŁKU OKRESOWEGO, ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNEGO NA ZAKUP ŻYWNOŚCI. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana przebywa podobnie jak jej ojciec i syn na terenie J. Zainteresowana mieszka w mieszkaniu pozbawionym prądu, ale czystym, z dostępem do bieżącej zimnej wody, z dostępem do toalety, wyposażonym w niezbędne sprzęty gospodarstwa domowego, w związku z czym nie można jej uznać za osobę bezdomną. W ocenie wnioskodawcy uzasadnia to określenie właściwości miejscowej organu na podstawie miejsca zamieszkania zainteresowanej. Odpowiedzi na wniosek nie udzielono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta S. należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta J. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o udzielenie jej pomocy finansowej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w przypadku osoby bezdomnej – w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s. – właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Odnotować przy tym wypada, że ustawa o pomocy społecznej nie posługuje się wyrażeniem "osoba bezdomna" w znaczeniu powszechnym, gdyż akt ten zawiera własną definicję tego pojęcia. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 8 u.p.s. przez osobę bezdomną ustawa rozumie osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20, czy z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I OW 183/24). Jak wynika z akt sprawy, zainteresowana mieszka w lokalu mieszkalnym posiadającym centralne ogrzewanie, toaletę, bieżącą zimną wodę i podstawowe wyposażenie. Oznacza to, że zainteresowana nie spełnia przesłanek uznania jej za osobę bezdomną, pomimo tego, że identyfikuje się jako taka, co wynika z wywiadu środowiskowego. Na powyższe spostrzeżenia nie wpływa także okoliczność, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika, na jakiej podstawie prawnej zajmuje lokal znajdujący się w J. Okoliczność ta jest bowiem pozbawiona prawnego znaczenia z punktu widzenia definicji osoby bezdomnej zawartej w art. 6 pkt 8 u.p.s. Jednocześnie z uwagi na miejsce pobytu, miejsce złożenia wniosku o udzielenie pomocy ze środków pomocy społecznej oraz fakt okresowego korzystania z pomocy ojca również zamieszkującego w J. przyjąć należy, że miejscem zamieszkania zainteresowanej jest Miasto J. W nim bowiem zainteresowana koncentrowała w momencie złożenia wniosku swoje interesy życiowe. W świetle powyższych ustaleń w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uznania, że właściwość miejscowa organu, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanej, powinna być ustalana z uwzględnieniem kryterium ostatniego miejsca zamieszkania na pobyt stały. W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. za organ właściwy w sprawie należało uznać Burmistrza Miasta J. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI