I OW 2/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór o właściwość, wskazując Prezydenta Miasta Krakowa jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o zasiłek, uznając wnioskodawcę za osobę zamieszkującą w Krakowie, a nie bezdomną.
Sprawa dotyczyła sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Krakowa a Prezydentem Miasta Rzeszowa w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego i celowego osobie Ł.L. Prezydent Krakowa twierdził, że jest właściwy, ponieważ wnioskodawca jest osobą bezdomną, a właściwość należy ustalić według ostatniego miejsca zameldowania. Prezydent Rzeszowa uważał, że wnioskodawca nie jest bezdomny, a właściwość należy ustalić według miejsca zamieszkania. NSA uznał, że Ł.L. nie jest osobą bezdomną, ponieważ ma zameldowanie w Rzeszowie i możliwość powrotu do domu rodzinnego, a przed umieszczeniem w szpitalu mieszkał w Krakowie, co wskazuje na jego centrum życiowe w tym mieście.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Krakowa a Prezydentem Miasta Rzeszowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Ł.L. o przyznanie zasiłku okresowego i celowego. Prezydent Krakowa złożył wniosek, argumentując, że jest właściwy ze względu na bezdomność wnioskodawcy, co zgodnie z ustawą o pomocy społecznej (ups) wymaga ustalenia właściwości według ostatniego miejsca zameldowania. Prezydent Rzeszowa kwestionował bezdomność Ł.L., wskazując na konieczność ustalenia właściwości według miejsca zamieszkania. Sąd analizując definicję osoby bezdomnej zawartą w art. 6 pkt 8 ups, stwierdził, że Ł.L. nie spełnia kryteriów bezdomności. Wskazał, że osoba ta ma zameldowanie w Rzeszowie, a jej dom rodzinny, mimo wystawienia na sprzedaż, stanowi potencjalne miejsce powrotu. Ponadto, przed umieszczeniem w szpitalu, Ł.L. mieszkał w Krakowie, co sugeruje, że centrum jego aktywności życiowej znajduje się w tym mieście. W związku z tym, zgodnie z art. 101 ust. 1 ups, właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania, a nie ostatniego miejsca zameldowania. Sąd uznał, że Prezydent Miasta Krakowa jest organem właściwym do rozpoznania sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową gminy w sprawach pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Tylko w przypadku osoby bezdomnej, właściwość ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ups).
Uzasadnienie
Sąd analizuje definicję osoby bezdomnej z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, wskazując na dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. W przypadku wnioskodawcy Ł.L., sąd stwierdził, że nie spełnia on kryteriów bezdomności, ponieważ posiada zameldowanie i potencjalne miejsce powrotu do domu rodzinnego, a przed umieszczeniem w szpitalu mieszkał w Krakowie, co wskazuje na jego centrum życiowe w tym mieście.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (7)
Główne
ppsa art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
ppsa art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego.
kpa art. 22 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny.
ups art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy co do zasady ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
ups art. 101 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.
ups art. 6 § pkt 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Definicja osoby bezdomnej: osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Pomocnicze
ppsa art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawca (Prezydent Miasta Krakowa) argumentował, że Ł.L. jest osobą bezdomną, co uzasadnia ustalenie właściwości według miejsca zameldowania. Sąd uznał, że Ł.L. nie jest osobą bezdomną, ponieważ posiada zameldowanie i możliwość powrotu do domu rodzinnego, a przed pobytem w szpitalu mieszkał w Krakowie, co wskazuje na jego centrum życiowe w tym mieście.
Odrzucone argumenty
Prezydent Miasta Rzeszowa argumentował, że Ł.L. nie jest osobą bezdomną, a właściwość należy ustalić według miejsca zamieszkania. Argumentacja Prezydenta Miasta Krakowa opierająca się na bezdomności wnioskodawcy została odrzucona przez sąd.
Godne uwagi sformułowania
dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną centrum aktywności życiowej zainteresowanego
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
członek
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organu w sprawach pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście definicji osoby bezdomnej i miejsca zamieszkania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów o pomocy społecznej oraz postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i zajmujących się prawem administracyjnym, ponieważ precyzuje kryteria ustalania właściwości miejscowej w sprawach świadczeń socjalnych i definicję osoby bezdomnej.
“Kto odpowiada za zasiłek? NSA rozstrzyga spór o właściwość między Krakowem a Rzeszowem.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 2/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-02-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Jolanta Rudnicka Marek Stojanowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Matek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Krakowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Krakowa a Prezydentem Miasta Rzeszowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Ł.L. o przyznanie zasiłku okresowego i celowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Krakowa jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie Pismem z 2 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta Krakowa (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Rzeszowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Ł.L. o przyznanie zasiłku okresowego i celowego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że osoba ubiegająca się o świadczenie jest osobą bezdomną, przez co ustalenie właściwości miejscowej organu powinno nastąpić według gminy ostatniego miejsca jej zameldowania na pobyt stały. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Rzeszowa wskazał, że Ł.L. nie jest osobą bezdomną i ustalenie właściwości miejscowej organu powinno nastąpić na podstawie jego miejsca zamieszkania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Zawisła sprawa administracyjna dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy co do zasady ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast stosownie do jego ust. 2, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 ups. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Z akt sprawy wynika, że osoba ubiegająca się o świadczenie obecnie przebywa w szpitalu psychiatrycznym na długotrwałym leczeniu odwykowym. Wnioskodawca trafnie wskazał, że szpital nie stanowi lokalu mieszkalnego, nie służy bowiem do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a pobyt w tego rodzaju placówce zawsze ma charakter tymczasowy, nawet jeżeli w niektórych przypadkach jest to sytuacja przedłużająca się. Fakt ten jednak nie przesądza o bezdomności Ł.L. Dla uznania za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups niezbędne jest bowiem jeszcze, aby osoba ta nie mogła powrócić do lokalu w którym jest zameldowana. Z akt sprawy wynika, że pod adresem zameldowania zainteresowanego w Rzeszowie znajduje się jego dom rodzinny, który jest własnością jego matki, został wprawdzie wystawiony na sprzedaż, ale brak jest informacji o tym czy obecnie sprzedaż ta została sfinalizowana (k. 17v akt administracyjnych). Tezie o bezdomności zainteresowanego przeczy również fakt, że przed umieszczeniem w szpitalu psychiatrycznym zamieszkiwał wraz z matką w Krakowie w wynajmowanym mieszkaniu (ibidem). W aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów wskazujących na to, że zainteresowany nie może powrócić bądź to do domu w Rzeszowie bądź do wynajmowanego mieszkania w Krakowie, tym bardziej że utrzymuje z matką kontakt telefoniczny (ibidem). Wobec powyższego należy uznać, że Ł.L. nie jest osobą bezdomną, a zatem w sprawie zastosowanie znajduje art. 101 ust. 1 ups. Mając na uwadze, że bezpośrednio przed umieszczeniem w szpitalu psychiatrycznym wymieniony zamieszkiwał w Krakowie i również obecnie deklaruje wolę zamieszkiwania w Krakowie, a nie w Rzeszowie (pismo z k. 31 akt administracyjnych) – uznać należy, że centrum aktywności życiowej zainteresowanego, a zatem jego miejsce zamieszkania, znajduje się w Krakowie. W opisanej sytuacji zgodnie z art. 101 ust. 1 ups organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Krakowa. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI