I OW 179/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, wskazując, że żaden z gminnych organów nie jest właściwy, ponieważ osoba potrzebująca opieki zamieszkuje w innej gminie.
Burmistrz Gminy D. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy L. w sprawie skierowania G.S. do domu pomocy społecznej i ustalenia opłaty. G.S. przebywa u siostry w gminie Ch. NSA, analizując przepisy Kodeksu cywilnego i ustawy o pomocy społecznej, uznał, że właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania, które zdefiniowano jako miejscowość stałego pobytu. Ponieważ G.S. przebywa w gminie Ch. z zamiarem stałego pobytu, żaden z organów biorących udział w sporze nie jest właściwy do rozpoznania sprawy. W związku z tym NSA oddalił wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył wniosek Burmistrza Gminy D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu G.S. do domu pomocy społecznej oraz ustalenia opłaty za pobyt. G.S. jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymaga całodobowej opieki. Od stycznia 2024 r. zamieszkuje u siostry w gminie Ch. Wnioskodawca argumentował, że samo zameldowanie nie przesądza o właściwości, a centrum życiowe G.S. nie znajduje się w gminie D. Wójt Gminy L. również nie widział podstaw do uznania swojej właściwości. NSA, powołując się na art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził, że rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 101 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Sąd odwołał się do definicji miejsca zamieszkania z art. 25 Kodeksu cywilnego, wskazując na konieczność kumulatywnego wystąpienia czynnika faktycznego (przebywania) i psychicznego (zamiaru stałego pobytu). Ponieważ G.S. przebywa w gminie Ch. u siostry z zamiarem stałego pobytu, jej miejscem zamieszkania jest ta gmina. W konsekwencji, żaden z organów biorących udział w sporze (Burmistrz Gminy D. i Wójt Gminy L.) nie jest właściwy do rozpoznania sprawy. NSA podkreślił, że rozstrzygnięcie sporu polega na wskazaniu właściwego organu spośród stron sporu, a nie innego organu spoza postępowania. Dlatego wniosek został oddalony na podstawie art. 151 ppsa w zw. z art. 15 § 2 ppsa i art. 64 § 3 ppsa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, które zdefiniowane jest jako miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. W przypadku osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji, jej miejscem zamieszkania jest miejsce pobytu osoby zapewniającej jej całodobową opiekę.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do definicji miejsca zamieszkania z art. 25 Kodeksu cywilnego, podkreślając konieczność wystąpienia zarówno czynnika obiektywnego (przebywanie), jak i subiektywnego (zamiar stałego pobytu). W sytuacji osoby wymagającej całodobowej opieki, jej miejsce zamieszkania jest tam, gdzie przebywa z osobą sprawującą nad nią opiekę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (8)
Główne
ppsa art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
ppsa art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego.
kpa art. 22 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny.
ups art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
ups art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
kc art. 25
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Pomocnicze
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia wniosku.
ppsa art. 64 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia wniosku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Miejsce zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, decyduje o właściwości miejscowej gminy w sprawach pomocy społecznej, a nie samo zameldowanie. Osoba trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymagająca całodobowej opieki ma miejsce zamieszkania tam, gdzie przebywa z osobą zapewniającą jej tę opiekę. NSA nie może wskazać jako właściwego organu spoza kręgu stron sporu o właściwość.
Godne uwagi sformułowania
nie można bowiem przyjąć, aby osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymagająca całodobowej posiadała miejsce zamieszkania w innym miejscu niż osoba która w danym momencie dostarcza jej tego rodzaju opieki. rozstrzygnięcie sporu o właściwość polega na wskazaniu, który z organów pozostających w sporze jest właściwy do rozpoznania sprawy.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący sprawozdawca
Marian Wolanin
sędzia
Jakub Zieliński
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej gminy w sprawach pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście miejsca zamieszkania osób wymagających opieki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporu o właściwość między organami gminnymi, gdzie żaden z nich nie uznaje się za właściwy z powodu ustalenia miejsca zamieszkania osoby w innej gminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania właściwości gminy w sprawach socjalnych, co jest istotne dla samorządów i obywateli, ale nie zawiera przełomowych kwestii prawnych.
“Gdzie mieszka osoba potrzebująca pomocy? NSA rozstrzyga spór o właściwość między gminami.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 179/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-01-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jakub Zieliński Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/ Marian Wolanin Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Wójt Gminy Treść wyniku Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy D. a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu G.S. do domu pomocy społecznej oraz ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić wniosek. Uzasadnienie Pismem z 30 sierpnia 2024 r. Burmistrz Gminy D. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy D. a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu G.S. do domu pomocy społecznej oraz ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że G.S. nie posiada centrum aktywności życiowej na terenie gminy D., zaś sam fakt zameldowania na terenie gminy nie przesądza o właściwości organu. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy L. podniósł, że nie ma żadnych przesłanek aby wnioskować, że centrum życiowe G.S. znajduje się w gminie L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ponieważ przepisy ups nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061, dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Z akt sprawy wynika, że G.S. jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymaga całodobowej opieki. Od stycznia 2024 r. wymieniona zamieszkuje u siostry, pod adresem (...) gmina Ch. (kwestionariusz wywiadu środowiskowego z 17 listopada 2023 r., oświadczenie z 4 października 2024 r.). Mając na uwadze stan zdrowia G.S. i fakt, że nie może ona zamieszkiwać samodzielnie, nie budzi wątpliwości, że jej miejsce zamieszkania znajduje się obecnie w miejscu zamieszkania jej siostry, pod ww. adresem, nie można bowiem przyjąć, aby osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymagająca całodobowej posiadała miejsce zamieszkania w innym miejscu niż osoba która w danym momencie dostarcza jej tego rodzaju opieki. W związku z powyższym na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ups organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Ch. Tym samym, żaden z organów biorących udział w zawisłym sporze o właściwość nie jest właściwy do rozpoznania wniosku G.S. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Podnieść należy, że rozstrzygnięcie sporu o właściwość polega na wskazaniu, który z organów pozostających w sporze jest właściwy do rozpoznania sprawy. Jeżeli więc z wnioskiem występuje jeden z organów pozostających w sporze, a żaden z nich nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, nie jest możliwe rozpoznanie sporu przez wskazanie jako właściwego innego organu, który nie uczestniczy w tym postępowaniu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2018 r., sygn. I OW 23/18). Uzasadnia to oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość na podstawie art. 151 ppsa w zw. z art. 15 § 2 ppsa i art. 64 § 3 ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI