I OW 17/23

I OW 17/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4 i par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 22 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 25
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1967
art. 24 ust. 1, 2, 15, 21-25
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza A. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem A. a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. M. o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła postanawia: wskazać Wójta Gminy P. jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Burmistrz A., reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w A., złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy P., poprzez wskazanie organu właściwego do rozstrzygnięcia wniosku T. M. dotyczącego ustalenia prawa do dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła.
W uzasadnieniu wniosku powołano się na art. 24 ust. 15 ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.), wskazując, iż wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Wskazano także, iż zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Podniesiono, iż w dniu 15 listopada 2022 r. Wójt Gminy P. przekazał do Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako "OPS") w A. wniosek wyżej wymienionego dotyczący ustalenia prawa do dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła wraz z dokumentacją.
Z przedstawionej dokumentacji wynika że zainteresowany złożył wniosek przedmiotowy wniosek w gminie P. podając jako adres zamieszkania miejscowość S. numer działki [...]. Na wskazany adres została złożona deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Ustalono także, że wyżej wymieniony posiada umowę na wywóz nieczystości płynnych na powyższy adres.
W zawiadomieniu skierowanym do OPS w A., powołano się na informację, iż zainteresowany zameldowany jest w A., przy ul. [...]. Taki sam adres został podany do korespondencji w Urzędzie Gminy w P. w rejestrach wymiarowych podatku.
W dniu 25 listopada 2022r. pracownicy socjalni OPS w A. udali się pod powyższy adres. Adres ten wskazany został przez Wójta Gminy P. jako adres zameldowania T. M.. Pod wskazanym adresem pracownicy OPS nikogo nie zastali. Sąsiedzi nie znali nazwiska zainteresowanego wskazując, iż pod powyższym adresem mieszka inna osoba.
Wobec powyższego organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu o właściwość stwierdził, iż zainteresowany nie mieszka pod wskazanym adresem w A.. Przedstawiona przez Urząd Gminy P. dokumentacja wskazuje na aktualne zamieszkanie tej osoby na terenie Gminy P. i związane z nią centrum życiowe.
Organ podkreślił, że w myśl art. 24 ust. 23 i ust. 24 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych. Wskazano, że dokumentacja dotycząca wniosku nie zawierała sprawozdania z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, zatem należy uznać, że nie podjęto wszelkich działań, aby ustalić czy wnioskodawca mieszka pod adresem wskazanym we wniosku. Ponadto podkreślono, że Burmistrz Gminy A. nie jest właściwy do przyznana dodatku na adres wskazany we wniosku. Jeżeli Wójt Gminy P. udowodniłby, że wnioskodawca nie mieszka pod wskazanym adresem należącym do jego właściwości miejscowej winien zatem wydać decyzję odmowną.
W odpowiedzi na powyższe, Wójt Gminy P. wskazał, iż nie jest organem właściwym w sprawie.
Argumentując swoje stanowisko wskazano, że weryfikacja zebranych w sprawie dokumentów prowadzi w sposób oczywisty do uznania, iż miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest A., a co za tym idzie organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Burmistrz Miasta A..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.
Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał pomiędzy Burmistrzem A. a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie dotyczącej wypłaty dodatku dla gospodarstw domowych na podstawie ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm.; powoływanej dalej jako "Ustawa"). Przedmiotowy spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to że wniosek jest dopuszczalny.
Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych Ustawą w sprawach dotyczących dodatku dla gospodarstw domowych reguluje art. 24 ust. 15, zgodnie z którym wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek.
Wskazana powyżej ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej
w art. 25 k.c., zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.
Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Przysługuje ono osobie w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest jedno ze źródeł wymienione w art. 24 ust. 1 Ustawy. Ponadto, zgodnie z definicją zawartą w ust. 2 powyższego artykułu, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22). Tym samym przesłanka ta nie może być rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikacji jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem. Wówczas to bowiem organ winien dokonać weryfikacji wniosku mając na uwadze okoliczności takie jak informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych, dodatku osłonowego i dodatku mieszkaniowego, czy dane zgromadzone w rejestrze PESEL – vide ust. 21 wymienionego przepisu. W tym kontekście należy również odczytywać instytucję wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która została uregulowana w art. 24 ust. 22-25 Ustawy. W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacją nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji, co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.
Wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a.), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej.
W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawca T. M. jako swoje miejsce zamieszkania wskazał miejscowość S. położoną w gminie P. i określił Wójta Gminy P. jako adresata wniosku. To zatem do tego organu należy zweryfikowanie, czy wnioskodawca spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku, w szczególności czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jego gospodarstwo domowe jest ogrzewane źródłem ciepła, które jest wyszczególnione w art. 24 ust. 1 Ustawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku
z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.