Orzeczenie · 2025-12-15

I OW 165/25Wskazanie organu właściwego do zasiłek okresowy

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-12-15
NSAAdministracyjneŚredniansa
spór o właściwośćpomoc społecznazasiłek okresowywłaściwość miejscowamiejsce zamieszkaniasąd administracyjnyNSA

Sprawa dotyczyła wniosku Prezydenta Miasta Ś. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.M. o przyznanie zasiłku okresowego. Prezydent Miasta Ś. argumentował, że mimo tymczasowego pobytu A.M. w szpitalu, jej centrum życiowe znajduje się w P., gdzie zamierza ona pozostać po zakończeniu leczenia, co czyni organ tej gminy właściwym do rozpatrzenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując sprawę na posiedzeniu niejawnym, odwołał się do przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) oraz Kodeksu cywilnego (kc). Zgodnie z art. 4 ppsa, sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego organu wyższego stopnia, rozstrzyga sąd administracyjny na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. Kognicja NSA w tym zakresie wynika z art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Właściwość miejscową organów w sprawach pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z nim, co do zasady właściwość ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę, właściwa jest gmina miejsca zamieszkania sprzed rozpoczęcia pobytu w placówce. Sąd, odwołując się do art. 25 kc, zdefiniował miejsce zamieszkania jako miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, co wymaga połączenia fizycznego przebywania (corpus) z wolą pobytu (animus). W ocenie NSA, półtoraroczny pobyt A.M. w P. oraz zamiar dalszego tam przebywania po zakończeniu hospitalizacji, która ma charakter tymczasowy, świadczą o tym, że P. jest jej miejscem zamieszkania. Brak było podstaw do kwestionowania tej okoliczności. W związku z tym, NSA postanowił wskazać Prezydenta P. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Ustalanie właściwości miejscowej organów w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście tymczasowego pobytu w placówkach medycznych i definicji miejsca zamieszkania.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących pomocy społecznej oraz miejsca zamieszkania.

Zagadnienia prawne (2)

Jak ustalić właściwość miejscową organu do przyznania zasiłku okresowego, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie przebywa tymczasowo w placówce medycznej, ale jej centrum życiowe znajduje się w innej gminie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Właściwość miejscową organu do przyznania zasiłku okresowego ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, które zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego określa miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tymczasowy pobyt w placówce medycznej nie zmienia miejsca zamieszkania, jeśli osoba zamierza powrócić do poprzedniego miejsca pobytu.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na definicji miejsca zamieszkania z Kodeksu cywilnego, wskazując na konieczność wystąpienia zarówno fizycznego przebywania, jak i zamiaru stałego pobytu. Uznał, że pobyt w szpitalu jest tymczasowy i nie świadczy o zmianie miejsca zamieszkania, które nadal pozostaje w gminie P., gdzie osoba przebywała przez dłuższy czas i zamierza pozostać po leczeniu.

Czy sąd administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sądy administracyjne, a w szczególności Naczelny Sąd Administracyjny, są właściwe do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 4 ppsa, który jednoznacznie wskazuje na właściwość sądów administracyjnych w sprawach sporów o właściwość między organami samorządowymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Wskazał również na art. 15 § 1 pkt 4 ppsa, który precyzuje kognicję NSA w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Inne
Wskazano Prezydenta P. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego.

Przepisy (11)

Główne

ppsa art. 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 15 § § 1 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 22 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ups art. 101

Ustawa o pomocy społecznej

ups art. 101 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Miejsce zamieszkania osoby fizycznej to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Pomocnicze

ppsa art. 15 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ups art. 101 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

ups art. 101 § ust. 2a.

Ustawa o pomocy społecznej

ups art. 101 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

ups art. 101 § ust. 6

Ustawa o pomocy społecznej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Osoba ubiegająca się o zasiłek przebywa w P. od półtora roku i zamierza tam pozostać po zakończeniu hospitalizacji, co wskazuje na P. jako jej miejsce zamieszkania. • Pobyt w szpitalu ma charakter tymczasowy i nie zmienia miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.

Godne uwagi sformułowania

Na miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 kc składają się zatem łącznie dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości (corpus) i wola pobytu (animus). • pobyt w szpitalu ma charakter tymczasowy i związany z leczeniem, nie świadczy natomiast o zmianie miejsca zamieszkania.

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący

Marek Stojanowski

sprawozdawca

Marian Wolanin

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście tymczasowego pobytu w placówkach medycznych i definicji miejsca zamieszkania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących pomocy społecznej oraz miejsca zamieszkania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i zajmujących się prawem administracyjnym, ponieważ precyzuje kryteria ustalania właściwości miejscowej w sprawach socjalnych, co może mieć szersze zastosowanie.

“Gdzie mieszka osoba w szpitalu? NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie zasiłku.”

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst