I OW 155/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-01
NSAAdministracyjneŚredniansa
pomoc społecznawłaściwość miejscowaspór o właściwośćorgan właściwybezdomnośćmiejsce zamieszkaniazameldowaniepomoc finansoważywnośćodzież

NSA wskazał Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o pomoc finansową na żywność i odzież, uznając, że zainteresowany nie jest osobą bezdomną w rozumieniu ustawy.

Wójt Gminy L. zwrócił się do NSA o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta W. w sprawie wniosku o pomoc finansową na żywność i odzież. Gmina L. uważała się za niewłaściwą, wskazując na centrum życiowe wnioskodawcy w mieście W. Miasto W. również uważało się za niewłaściwe, powołując się na ostatnie miejsce zameldowania stałego w L. i twierdząc, że wnioskodawca jest osobą bezdomną. NSA uznał, że zainteresowany nie spełnia definicji osoby bezdomnej, gdyż posiada miejsce zameldowania stałego i nie wykazano braku możliwości zamieszkania w tym lokalu, dlatego wskazał Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy.

Spór o właściwość powstał między Wójtem Gminy L. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży. Wójt Gminy L. przekazał wniosek do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., uznając się za właściwego ze względu na centrum życiowe wnioskodawcy w mieście W. Prezydent Miasta W. wniósł o wskazanie Wójta Gminy L. jako właściwego, powołując się na ostatnie miejsce zameldowania stałego wnioskodawcy w L. i twierdząc, że wnioskodawca jest osobą bezdomną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując wniosek, odwołał się do przepisów ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którymi właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania, a w przypadku osoby bezdomnej – według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Sąd stwierdził, że zainteresowany, mimo deklarowanej bezdomności, posiada miejsce zameldowania na pobyt stały i nie wykazano, że nie ma możliwości zamieszkania w tym lokalu. W związku z tym, uznał, że nie można zastosować wyjątku dotyczącego osób bezdomnych. Ponieważ zainteresowany uznał Miasto W. za centrum swoich czynności życiowych, NSA wskazał Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania, a w przypadku osoby bezdomnej – według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i niezameldowana na pobyt stały, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jeśli nie ma podstaw do uznania osoby za bezdomną, stosuje się zasady ogólne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zainteresowany nie spełnia definicji osoby bezdomnej, ponieważ posiada miejsce zameldowania na pobyt stały i nie wykazano braku możliwości zamieszkania w tym lokalu. W związku z tym, nie można zastosować wyjątku dotyczącego osób bezdomnych. Skoro zainteresowany uznał Miasto W. za centrum swoich czynności życiowych, organem właściwym jest Prezydent Miasta W.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (4)

Główne

ups art. 101 § 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

Ust. 1 określa zasadę ustalania właściwości miejscowej według miejsca zamieszkania, a ust. 2 stanowi wyjątek dla osób bezdomnych, wskazując jako właściwy organ gminy ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.

ppsa art. 15 § § 1 pkt 4 i § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego przez NSA.

Pomocnicze

ups art. 6 § pkt 8

Ustawa o pomocy społecznej

Definicja osoby bezdomnej, która jest kluczowa dla zastosowania art. 101 ust. 2.

ppsa art. 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres spraw rozstrzyganych przez NSA w zakresie sporów o właściwość.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zainteresowany nie spełnia definicji osoby bezdomnej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, ponieważ posiada miejsce zameldowania na pobyt stały i nie wykazano braku możliwości zamieszkania w tym lokalu. Centrum życiowych czynności zainteresowanego znajduje się w mieście W., co uzasadnia właściwość miejscową organu tego miasta.

Odrzucone argumenty

Argument Wójta Gminy L. o centrum życiowym w mieście W. jako podstawie do uznania go za właściwego, bez uwzględnienia definicji bezdomności. Argument Prezydenta Miasta W. o właściwości Gminy L. ze względu na ostatnie miejsce zameldowania stałego, przy jednoczesnym twierdzeniu o bezdomności wnioskodawcy, które nie zostało potwierdzone.

Godne uwagi sformułowania

brak jest dostatecznych podstaw do uznania, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups odstąpienie od zasadniczego sposobu ustalania właściwości miejscowej organu pomocy społecznej i zastosowanie instytucji uregulowanej w art. 101 ust. 2 ups mającej charakter wyjątku

Skład orzekający

Anna Wesołowska

del. WSA

Jolanta Rudnicka

przewodniczący

Zygmunt Zgierski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów pomocy społecznej w sprawach dotyczących osób deklarujących bezdomność, ale posiadających miejsce zameldowania stałego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji definicji osoby bezdomnej w kontekście ustawy o pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania właściwości organów w kontekście pomocy społecznej, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną prawa.

Kto odpowiada za pomoc? NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie socjalnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OW 155/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 6 pkt 8, art. 101 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy L. a Prezydentem Miasta W. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży postanawia: wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Pismem z 22 czerwca 2023 r. Wójt Gminy L. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta W. w sprawie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. przekazał wniosek M.O. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w L. jako organowi właściwemu. Zdaniem wnioskodawcy właściwość miejscowa powinna być ustalona zgodnie z miejscem zamieszkania zainteresowanego, który nie jest osobą bezdomną i jako miejsce pobytu wskazał W. Wnioskodawca podniósł, że zainteresowany jest zameldowany na pobyt stały w L., ale od 5 lat nie posiada tam centrum życiowego.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta W. wniósł o wskazanie Wójta Gminy L. jako organu właściwego w sprawie z uwagi na ostatnie miejsce zameldowania zainteresowanego na pobyt stały. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowany nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i nie ma możliwości zamieszkania w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Dodatkowo podkreślił, że zainteresowany jest osobą bezdomną. Zaznaczył, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych argumentów wskazujących na możliwość zamieszkania zainteresowanego w lokalu, w którym jest zameldowany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Wójta Gminy L., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta W. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności i odzieży.
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.), dalej: ups, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 2 tej ustawy w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Przez osobę bezdomną – stosownie do postanowień art. 6 pkt 8 ups – uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
W rozpoznawanej sprawie zainteresowany wprawdzie nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, ale posiada miejsce zameldowania na pobyt stały w lokalu, którego jest współwłaścicielem. Należy przy tym zauważyć, że zarówno wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość ani odpowiedź na wniosek nie zawierają informacji wskazujących, że zainteresowany, pomimo deklarowanej bezdomności, nie dysponuje możliwością zamieszkania w tym lokalu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do uznania, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups, a co za tym idzie odstąpienie od zasadniczego sposobu ustalania właściwości miejscowej organów pomocy społecznej i zastosowanie instytucji uregulowanej w art. 101 ust. 2 ups mającej charakter wyjątku.
Skoro zatem jak wynika z okoliczności sprawy, zainteresowany uznał Miasto W. za centrum swoich czynności życiowych, o czym świadczy złożenie wniosku do organu pomocy społecznej w tym mieście, to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego jest Prezydent Miasta W.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI