I OW 146/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA rozstrzygnął spór o właściwość, wskazując Burmistrza Miasta Cieszyna jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o usługi opiekuńcze, opierając się na miejscu zamieszkania osoby zainteresowanej.
Prezydent Miasta Chorzowa wystąpił do NSA z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem Miasta Cieszyna w sprawie przyznania usług opiekuńczych R. F. Wnioskodawca uważał, że zameldowanie czy posiadanie mieszkania nie przesądza o właściwości. Burmistrz Cieszyna wniósł o oddalenie wniosku, wskazując na długotrwały pobyt zainteresowanej u córki w Cieszynie i faktyczną opiekę. NSA, analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej i Kodeksu cywilnego, uznał, że sytuacja nie jest szczególnie uzasadniona, a właściwość należy ustalić według miejsca zamieszkania, które w tym przypadku wynika z faktycznego pobytu i zamiaru stałego pobytu u córki.
Sprawa dotyczyła rozstrzygnięcia sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Chorzowa a Burmistrzem Miasta Cieszyna w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku R. F. o udzielenie pomocy w postaci usług opiekuńczych. Prezydent Miasta Chorzowa, jako wnioskodawca, argumentował, że samo zameldowanie lub posiadanie mieszkania na terenie miasta nie jest decydujące dla ustalenia właściwości miejscowej organu. Burmistrz Miasta Cieszyna natomiast wniósł o oddalenie wniosku, podkreślając, że osoba zainteresowana całe życie mieszkała w Cieszynie, a od kwietnia 2024 r. przebywa u córki, która sprawuje nad nią faktyczną opiekę, zwłaszcza po złamaniu szyjki kości udowej. Naczelny Sąd Administracyjny, odwołując się do art. 101 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 25 Kodeksu cywilnego, uznał, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy osoba przebywa u rodziny sprawującej faktyczną opiekę z zamiarem stałego pobytu, to ta miejscowość staje się jej miejscem zamieszkania, nawet jeśli posiada lokal w innej miejscowości, który jest opłacany, ale nie zamieszkiwany. Sąd uznał, że sytuacja zainteresowanej nie stanowi przypadku szczególnie uzasadnionego, który uzasadniałby ustalenie właściwości według miejsca pobytu, a zatem zastosowanie ma zasada ustalania właściwości według miejsca zamieszkania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, interpretowanym przez pryzmat art. 25 Kodeksu cywilnego (miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że faktyczny pobyt u córki sprawującej opiekę, z zamiarem stałego pobytu, decyduje o miejscu zamieszkania, nawet jeśli osoba posiada lokal w innej miejscowości i nie jest tam zameldowana. Sytuacja nie była uznana za szczególnie uzasadnioną, co wykluczyło zastosowanie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (4)
Główne
u.p.s. art. 101 § 1 i 3
Ustawa o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, właściwa jest gmina miejsca pobytu osoby (ust. 3).
p.p.s.a. art. 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4, § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Pomocnicze
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Miejsce zamieszkania osoby fizycznej jest to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Fakt faktycznego przebywania osoby zainteresowanej u córki w Cieszynie od kwietnia 2024 r. z zamiarem stałego pobytu, co stanowi o miejscu zamieszkania zgodnie z art. 25 k.c.
Odrzucone argumenty
Argument Prezydenta Miasta Chorzowa, że zameldowanie lub posiadanie lokalu w C.1 nie jest okolicznością przesądzającą o właściwości. Argument Burmistrza Miasta Cieszyna, że zainteresowana nadal posiada lokal własnościowy w C.1, który jest opłacany i nie został wynajęty.
Godne uwagi sformułowania
wyrażeniu temu należy przypisywać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu okoliczność ta wskazuje na cechę stałości pobytu zainteresowanej u córki, który to pobyt nabiera cech charakterystycznych dla przyjęcia określonej miejscowości za miejsce zamieszkania Kwestie prawa do lokalu mieszkalnego, w których nie przebywa osoba posiadająca prawo do tego lokalu, nie decydują o miejscu zamieszkania tej osoby.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
członek
Marian Wolanin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów pomocy społecznej w przypadkach, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie przebywa w innej miejscowości niż jej formalne miejsce zamieszkania lub posiadany lokal."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów o pomocy społecznej oraz Kodeksu cywilnego w kontekście miejsca zamieszkania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania właściwości miejscowej w sprawach socjalnych, co jest istotne dla prawników procesowych i administracyjnych.
“Gdzie mieszka osoba potrzebująca pomocy? NSA wyjaśnia, jak ustalić właściwość gminy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 146/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-11-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-07-31 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Marek Stojanowski Marian Wolanin /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Burmistrz Miasta Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 1214 art. 101 ust. 1 i 3 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Dz.U. 2025 poz 1071 art. 25 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny Dz.U. 2024 poz 935 art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Chorzowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Chorzowa a Burmistrzem Miasta Cieszyna przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku R. F. o udzielenie pomocy w postaci usług opiekuńczych postanawia wskazać Burmistrza Miasta Cieszyna jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie PISMEM Z 24 LIPCA 2025 R. PREZYDENT MIASTA CHORZOWA WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA CIESZYNA W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU R. F., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O UDZIELENIE POMOCY W POSTACI USŁUG OPIEKUŃCZYCH. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana z uwagi na swój stan zdrowia przebywa u swojej córki w C. W ocenie wnioskodawcy fakt zameldowania czy posiadania mieszkania na terenie miasta C.1 nie są okolicznościami przesądzającymi o właściwości miejscowej organu orzekającego o przyznaniu usług opiekuńczych. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Cieszyna wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana zamieszkiwała całe swoje życie w C.1. Z córką zamieszkałą w C. utrzymywała dobre stosunki, przebywając u niej okresowo. Zaznaczył, że w związku z narastającymi problemami z pamięcią w kwietniu 2024 r. pozostała w C. W dniu 3 czerwca 2025 r. trafiła do szpitala w C. z powodu złamania szyjki kości udowej. Z dniem wypisu ze szpitala została objęta przez córkę opieką. Zainteresowana nadal posiada na terenie C.1 lokal własnościowy spółdzielczy, który jest w dalszym ciągu opłacany i nie został wynajęty. Zainteresowana nie posiada meldunku w C., a świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych otrzymuje z oddziału w C.1. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta Chorzowa, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta Cieszyna. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o udzielenie pomocy w postaci usług opiekuńczych. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja, w której znalazła się zainteresowana nie stanowi przypadku szczególnie uzasadnionego. Zainteresowana znajduje się pod opieką rodziny, a celem uzyskania świadczenia przez zainteresowaną jest wspomożenie rodziny zainteresowanej w sprawowanej opiece. Oznacza to, że zastosowanie w sprawie nie może znaleźć art. 101 ust. 3 u.p.s., a zatem organ właściwy w sprawie wniosku zainteresowanej nie może być wyznaczony zgodnie z miejscem pobytu zainteresowanej. Oznacza to, że właściwość organu w niniejszej sprawie powinna zostać wyznaczona na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s. tj. zgodnie z miejscem zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W tym miejscu należy wskazać, że przepisy przywołanej ustawy nie definiują wyrażenia "miejsce zamieszkania", w związku z czym – zgodnie z utrwalonym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrażeniu temu należy przypisywać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W rozpoznawanej sprawie zainteresowana z uwagi na stan zdrowia od kwietnia 2024 r. przebywa u swojej córki w C., która sprawuje faktyczną opiekę nad matką. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta wskazuje na cechę stałości pobytu zainteresowanej u córki, który to pobyt nabiera cech charakterystycznych dla przyjęcia określonej miejscowości za miejsce zamieszkania. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że zainteresowana posiada w C.1 lokal mieszkalny, do którego ma spółdzielcze własnościowe prawo, nie wynajęła tego lokalu innej osobie i nadal uiszcza opłaty związane z tym lokalem. Kwestie prawa do lokalu mieszkalnego, w których nie przebywa osoba posiadająca prawo do tego lokalu, nie decydują o miejscu zamieszkania tej osoby. Również fakt pobierania świadczenia z określonego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie może być traktowany jako okoliczność przesądzająca o ustaleniu miejsca zamieszkania zgodnie z siedzibą tego oddziału. Podobnie niedopełnienie obowiązku meldunkowego mającego walor rejestracyjny nie może zostać uznane za okoliczność powodującą, że określona miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu, nie może zostać uznana za miejsce zamieszkania. W tak ustalonym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI