I OW 145/25

I OW 145/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 21
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1580
art. 1 ust. 3, art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
Dz.U. 2024 poz 935
art.4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Krakowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Krakowa a Prezydentem Miasta Gliwice przez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia A. V. postanawia wskazać Prezydenta Miasta Gliwice jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
PISMEM Z 16 LIPCA 2025 R. PREZYDENT MIASTA KRAKOWA WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA GLIWIC W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO WYDANIA DECYZJI W PRZEDMIOCIE ODEBRANIA ZWIERZĘCIA A. V., DALEJ: ZAINTERESOWANY.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że 9 czerwca 2025 r. doszło do odebrania zainteresowanemu w trybie interwencji na terenie miasta Gliwice psa rasy chow-chow. W ocenie wnioskodawcy miejsce interwencyjnego odebrania psa powinno przesądzać o właściwości miejscowej organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że zainteresowany nigdy nie był zameldowany w K., w związku z czym informacja o jego miejscu zamieszkania w tym mieście wydaje się wątpliwa i nie powinna prowadzić do wskazania wnioskodawcy jako organu właściwego w niniejszej sprawie. Zaznaczył także, że za wskazaniem Prezydenta Miasta Gliwice jako organu właściwego przemawiają także względy ekonomiki postępowania, gdyż czynności dowodowe w sprawie musiałyby zostać przeprowadzone na terenie miasta G.
W związku z powyższym wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Gliwice jako organu właściwego w sprawie oraz zasądzenie od tego organu zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Gliwice wniósł o wskazanie wnioskodawcy jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że w jego ocenie przez miejsce pobytu zwierzęcia należy uznać miejsce zamieszkania jego właściciela, gdyż zwierzę nie ma przymiotu samodzielności. Skoro zatem zainteresowany w toku interwencji wskazał Miasto K. jako swoje miejsce zamieszkania, to w rozpoznawanej sprawie za właściwy organ należało uznać Prezydenta Miasta Krakowa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta Krakowa, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Gliwic. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do wydania decyzji w przedmiocie odebrania zainteresowanemu zwierzęcia.
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm.), dalej: k.p.a., Właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się: (pkt 1) w sprawach dotyczących nieruchomości – według miejsca jej położenia; jeżeli nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub więcej organów, orzekanie należy do organu, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości; (pkt 2) w sprawach dotyczących prowadzenia zakładu pracy – według miejsca, w którym zakład pracy jest, był lub ma być prowadzony; (pkt 3) w innych sprawach – według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju (§ 1). Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie (§ 2).
Zauważyć jednakże należy, że zacytowany powyżej przepis ma charakter ogólny, którego zastosowanie może zostać zanegowane przez wprowadzenie do systemu prawa przepisu o charakterze szczególnym, który będzie zawierał odmienną regulację w ściśle określonych okolicznościach faktycznych. Za przepis taki uznać należy art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1580, z późn. zm.), zgodnie z którym zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: (pkt 1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub (pkt 2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub (pkt 3) ogrodowi zoologicznemu, schronisku dla zwierząt, azylowi dla zwierząt lub Centralnemu Azylowi dla Zwierząt, o którym mowa w ustawie z dnia 4 listopada 2022 r. o Centralnym Azylu dla Zwierząt (Dz. U. poz. 2375), jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.
W rozpoznawanej sprawie właściwość organu ustalana jest zatem ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia, a nie miejsce zamieszkania jego właściciela bądź opiekuna. Jednocześnie należy odnotować, że wprawdzie przywołana powyżej ustawa nie definiuje wyrażenia "miejsce pobytu zwierzęcia", co może prowadzić do wątpliwości interpretacyjnych na gruncie art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, ale pojęcie to powinno być interpretowane przez pryzmat zadań organów administracji publicznej spoczywających na nich na podstawie art. 1 ust. 3 tej ustawy oraz fakt, że art. 7 ust. 1 ustawy odwołuje się do definicji znęcania się nad zwierzętami zawartej w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Powoduje to, że w sytuacji podjęcia interwencji i faktycznego odebrania zwierzęcia właścicielowi i opiekunowi czynność ta powinna zostać usankcjonowana decyzją wydaną przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia w chwili podjęcia interwencji.
W konsekwencji powyższego za organ właściwy do wydania decyzji w przedmiocie odebrania zainteresowanemu psa rasy chow-chow z uwagi na podjęcie interwencji na terenie miasta Gliwice należało uznać prezydenta tego miasta.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, skład orzekający w rozpoznawanej sprawie nie podziela stanowiska przedstawionego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OW 51/13, a w to miejsce przyjmuje stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2013 r., sygn. akt I OW 132/12. Zgodnie z tym stanowiskiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a. i tylko w tych przypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami (art. 209 p.p.s.a.). Żaden ze wskazanych przepisów nie może być stosowany w sprawie z wniosku organu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, a w szczególności nie może być odpowiednio stosowany art. 200 p.p.s.a. Przepis ten wyraźnie odnosi się do zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. O dochodzeniu praw w ogóle nie można mówić w sprawie z wniosku organu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, ponieważ w takiej sprawie chodzi o rozstrzygnięcie zagadnienia procesowego co do właściwości organu i to najczęściej w sytuacji, gdy każdy z organów pozostających w sporze prezentuje inne stanowisko w kwestii właściwości organu. Organ występujący z wnioskiem w takiej sytuacji nie dochodzi swych praw, ale zwraca się do sądu administracyjnego o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Wyjątek co do zwrotu kosztów postępowania określony w art. 200 p.p.s.a. podyktowany jest tym, że skarga jest środkiem kontroli działalności administracji publicznej i wobec tego w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność. Te względy nie występują w sprawie z wniosku organu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, a wobec tego w takiej sprawie ma zastosowanie ogólny przepis art. 199 p.p.s.a. Oznacza to, że stosownie do art. 209 w związku z art. 157 § 1 p.p.s.a., brak jest podstaw do zamieszczenia w postanowieniu w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego rozstrzygnięcia dotyczącego zwrotu kosztów postępowania.