I OW 137/25

I OW 137/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6071 Trwały zarząd nieruchomościami
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 589
art. 34, art. 35 ust. 1 i 6, art. 36 ust. 1
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 4 pkt 9, art. 47
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4, § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w W. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w W. a Starostą N. przez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji w sprawie wygaszenia trwałego zarządu nieruchomości postanawia wskazać Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w W. jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
PISMEM Z 16 LIPCA 2025 R. DYREKTOR GENERALNY KRAJOWEGO OŚRODKA WSPARCIA ROLNICTWA W W. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU KOMPETENCYJNEGO ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A STAROSTĄ N. W SPRAWIE WSKAZANIE ORGANU WŁAŚCIWEGO DO WYDANIA DECYZJI W SPRAWIE WYGASZENIA TRWAŁEGO ZARZĄDU POŁOŻONYCH W GMINIE S. NIERUCHOMOŚCI PRZEKAZANYCH DECYZJĄ AGENCJI NIERUCHOMOŚCI ROLNYCH GENERALNEJ DYREKCJI DRÓG KRAJOWYCH I AUTOSTRAD, DALEJ: GDDKIA, NA CZAS NIEOZNACZONY NA WYKONYWANIE ZADAŃ ZWIĄZANYCH Z REALIZACJĄ INWESTYCJI POLEGAJĄCEJ NA PRZEBUDOWIE DROGI KRAJOWEJ NR [...] NA ODCINKU [...] (KM [...]) — [...] (KM [...]) WRAZ Z BUDOWĄ WĘZŁA DROGOWEGO W N.[...].
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że pismem z 4 maja 2023 r. GDDKiA wystąpiła do Starosty N. o wydanie decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu wskazanej powyżej nieruchomości z uwagi na zbędność tej nieruchomości z uwagi na potrzeby działalności statutowej GDDKiA. Następnie GDDKiA pismem z 12 listopada 2024 r. wycofała swój wniosek w zakresie działki nr [...]. Wnioskodawca zaznaczył, że zgodnie z księgą wieczystą dotyczącą wskazanej powyżej nieruchomości właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa. W ocenie wnioskodawcy oznacza to, że utracił on jako powiernik Skarbu Państwa wszelkie kompetencje dotyczące gospodarowania tymi działkami, a ustanowiony trwały zarząd wygasł z mocy prawa. Za organ reprezentujący Skarb Państwa w odniesieniu do wspomnianej nieruchomości wnioskodawca uznał Starostę N..
W odpowiedzi na wniosek Starosta N. wniósł o wskazanie wnioskodawcy jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że wnioskodawca jest następcą prawnym Agencji Nieruchomości Rolnych, a nieruchomość objęta żądaniem GDDKiA ma charakter rolny i jako taka podlega właściwości wnioskodawcy. Zaznaczył, że w stosunku do tej nieruchomości nie nastąpiło jej przekazanie do zasobu zarządzanego przez Starostę N..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w W., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Starostą N.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do wydania decyzji w sprawie wygaszenia trwałego zarządu nieruchomości.
Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że nieruchomość, której dotyczył wniosek GDDKiA, została przekazana temu podmiotowi na czas nieoznaczony w trwały zarząd na mocy decyzji Agencji Nieruchomości Rolnych z 13 października 2005 r. Odnotować przy tym należy, że podstawą prawną wspomnianej decyzji były przepisy art. 34 i art. 35 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (obecnie: Dz.U. z 2025 r. poz. 826), dalej: u.g.n.r. Jednocześnie należy zauważyć, że Agencja Nieruchomości Rolnych została zniesiona z dniem 31 sierpnia 2017 r., a w to miejsce powołano Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (por. art. 45 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa – Dz.U. z 2017 r. poz. 624, z późn. zm. – dalej: Przepisy wprowadzające). Zauważyć w tym miejscu jednakże należy, że zniesienie Agencji Nieruchomości Rolnych nie spowodowało, że zadania związane z przekazywaniem nieruchomości rolnych w trwały zarząd i wygaszania trwałego zarządu tych nieruchomości nie zostały przypisane do żadnego podmiotu i jako takie powinny być realizowane przez starostów wykonujących zadania z zakresu administracji rządowej (por. art. 47 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – Dz.U. z 2024 r. poz. 1145, z późn. zm. – dalej: u.g.n.). Zgodnie bowiem z art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 1 u.g.n.r. decyzję o przekazaniu nieruchomości rolnej w trwały zarząd i decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu wydaje Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Nie sposób przy tym uznać, że zmiana przypisania tych zadań do określonego podmiotu powoduje, że trwały zarząd ustanowiony decyzją Agencji Nieruchomości Rolnych nie może zostać wygaszony decyzją Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Zmiana organu przypisanego do tych zadań nastąpiła bowiem na mocy art. 8 pkt 7 Przepisów wprowadzających, co wskazuje na wolę ustawodawcy w zakresie kontynuowania realizacji tych zadań przez nowy organ administracji. Wniosek taki można wyciągnąć już z samego tekstu uzasadnienia projektu ustawy Przepisy wprowadzające, w którym wyraźnie wskazano, że propozycje wprowadzanych rozwiązań prawnych nie modyfikowały dotychczasowego trybu postępowania likwidowanych organów w zakresie realizowanych przez nie zadań, z tym jednak zastrzeżeniem, że dostosowują ten tryb do struktur organizacyjnych jednostek, które przejmą ich realizację, w tym także Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest dostatecznych podstaw, aby uznać, że przyznanie trwałego zarządu przez Agencję Nieruchomości Rolnych nie znajdowało swojej kontynuacji w możliwości wygaszenia go przez Dyrektora Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami.
Oznacza to, że trwały zarząd ustanowiony na nieruchomościach rolnych ustanowiony decyzją Agencji Nieruchomości Rolnych powinien być, zgodnie z art. 36 ust. 1 u.g.n.r. wygaszany decyzją Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał bowiem, że nieruchomość objęta wnioskiem GDDKiA zmieniła swój charakter i obecnie nie stanowi nieruchomości podlegającej regulacji ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Za okoliczność taką nie można bowiem uznać wpisu w księdze wieczystej nieruchomości wskazującego, że jej właścicielem jest Skarb Państwa, a nieruchomość znajduje się w trwałym zarządzie GDDKiA. Wpis ten reguluje wyłącznie stosunki właścicielskie i nie przesądza o charakterze nieruchomości, a co za tym idzie o rygorze prawnym, któremu podlega wspomniana nieruchomość.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.