I OW 134/22

I OW 134/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jakub Zieliński
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 25 i art. 27
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 15 § 2 w zw. z art. 4 i art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy T. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy T. a Wójtem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku F. S. opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N. o zmianę Domu Pomocy Społecznej dla Z. N. postanawia: wskazać Wójta Gminy T. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.
Uzasadnienie
Pismem z 6 września 2022 r. Wójt Gminy T., na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.) oraz art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie decyzji o zmianie domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] czerwca 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wpłynęło zawiadomienie o przekazaniu przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w K. na zasadzie art. 5 § 1 k.p.a. wniosku F. S. - opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N. - o zmianę dla Z. N. domu pomocy społecznej, tj. przeniesienia Z. N. z Domu Pomocy Społecznej w J. do Domu Pomocy Społecznej w B.
W dniu [...] czerwca 2022 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., celem ustalenia zasadności dokonanego zawiadomienia, zwrócił się do Dyrektora OPS w K. o przekazanie odpisu decyzji będącej podstawą skierowania pani Z. N. do domu pomocy społecznej, względnie innej podstawy prawnej. W odpowiedzi Kierownik GOPS w T. otrzymał kopie: postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z [...] czerwca 2021 r., sygn. akt III RNs 354/21 wydanego na wniosek OPS w K. o natychmiastowym przyjęciu do domu pomocy społecznej Z. N. bez jej zgody, decyzji OPS w K. z dnia [...] czerwca 2021 r., [...] o skierowaniu Z. N. na czas trwania postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich w sprawie umieszczenia Z. N. bez jej zgody w domu pomocy społecznej o rygorze natychmiastowej wykonalności, postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z [...] lutego 2022 r., sygn. akt III RNs 354/21 o zezwoleniu na przyjęcie Z. N. do domu pomocy społecznej oraz decyzję OPS w K. z [...] czerwca 2022 r., nr [...] o wygaśnięciu decyzji z [...] czerwca 2021 r., nr [...].
Wójt Gminy T. podkreślił, że z art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) wynika, że gmina, która spowodowała skierowanie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla osoby, a w tym z całą pewnością w sprawach zmiany domu pomocy społecznej objętej skierowaniem na inny.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta K. stwierdził, że Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu [...] lutego 2022 r. wydał postanowienie zezwalające na przyjęcie uczestniczki postępowania Z. N. do Domu Pomocy Społecznej (sygn. akt. III RNs 354/21). Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w K. stwierdził wygaśnięcie od dnia [...] lutego 2022 r. decyzji [...] kierującej Z. N. do DPS bez jej zgody na czas trwania postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w K. jako bezprzedmiotowej z powodu uprawomocnienia się wydanego w dniu [...] lutego 2022 r. postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich.
Od powyższej decyzji F. S. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które decyzją z [...] sierpnia 2022 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości, argumentując, że z chwilą zakończenia przez Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich postępowania sądowego w sprawie umieszczenia Z. N. w DPS utraciło swoją moc z dniem uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 2022 r., które uprawomocniło się w dniu [...] lutego 2022 r. zezwalające na umieszczenie Z. N. w DPS.
Do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w dniu [...] kwietnia 2022 r. wpłynęło pismo F. S. wraz z zaświadczeniem z dnia [...] marca 2022 r. (sygn. akt III RNs 15/22) o ustanowieniu go przez Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej siostry Z. N. oraz informacja, że w dniu [...] marca 2022 r. w/w złożył przyrzeczenie. Natomiast w dniu [...] maja 2022 r. wpłynął wniosek F. S., opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N., dotyczący możliwości przeniesienia siostry do Domu Pomocy Społecznej w B. bliżej jego miejsca zamieszkania.
Burmistrz Miasta K., powołując się na art. 59 ust 1 i art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej podkreślił, że decyzję o skierowaniu do DPS i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w DPS wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Stwierdził ponadto, że bezsporne jest Z. N. przebywa obecnie w DPS w J., a jej adres zamieszkania to ul. [...] w K., natomiast kluczowe znaczenie ma fakt, iż postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt III RNs 15/22) ustanowił opiekunem prawnym F. S. dla całkowicie ubezwłasnowolnionej siostry Z. N. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z opiekunem prawnym, a to oznacza że w myśl art. 27 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.
Uwzględniając zatem całokształt sytuacji prawnej i faktycznej - skoro w sprawie dotyczącej skierowania do DPS właściwą do jej rozstrzygnięcia jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej (a osoba zainteresowana jest całkowicie ubezwłasnowolniona), to w takim przypadku właściwą do skierowania do DPS jest gmina miejsca zamieszkania opiekuna prawnego osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej.
Miejscem zamieszkania opiekuna prawnego Z. N., czyli F. S. jest ul. [...] T., a więc organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust 1 ustawy o pomocy społecznej jest Wójt Gminy T.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Wójtem Gminy T. a Burmistrzem Miasta K. bowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku F. S. w sprawie decyzji o zmianie właściwego domu pomocy społecznej Z. N.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast art. 101 ust. 1 tej ustawy stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Przepisy przywołanej ustawy nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 k.c. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zgodnie natomiast z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N. jest F. S. Z akt sprawy wynika, że umieszczenie Z. N. w domu pomocy społecznej w K. miało charakter tymczasowy i nastąpiło w wyniku wydania przez Sąd Rejonowy w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich postanowienia z [...] czerwca 2021 r. o natychmiastowym przyjęciu Z. N. do domu pomocy społecznej na czas trwania postępowania w sprawie. Postępowanie powyższe zakończyło postanowienie Sąd Rejonowy w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] marca 2022 r., ustanawiające F. S. opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej Z. N.
Uznać zatem należy, że wniosek F. S. o umieszczenie Z. N. w domu pomocy społecznej jest odrębną sprawą administracyjną i przepis art. 101 ust 6 ustawy społecznej nie ma w niej zastosowania, a zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku o zmianę domu pomocy społecznej jest organ właściwy dla miejsca zamieszkania F. S. a więc Wójt Gminy T.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.