I OW 126/25

I OW 126/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezydent Miasta~Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4, par. 2, art. 64 par. 3, art. 151, art. 166
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 22 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Powiatu O. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Powiatu O. a Prezydentem Miasta W. i Burmistrzem Miasta O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji kierującej M. K. do mieszkania treningowego oraz ponoszenia odpłatności z tego tytułu postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
Pismem z 3 lipca 2025 r. Starosta Powiatu O. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozpatrzenie "sporu kompetencyjnego" (powinno być "sporu o właściwość") pomiędzy Prezydentem Miasta W. i Burmistrzem Miasta O. przez wskazanie organu właściwego w zakresie wydania decyzji kierującej do mieszkania treningowego przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w O., dalej – PCPR w O. oraz ponoszenia odpłatności z tego tytułu.
W uzasadnienia wniosku wskazano, że M. K., dalej – zainteresowana, decyzją Burmistrza O. z 11 lipca 2024 r. została skierowana do Mieszkania Treningowego przy PCPR w O. na okres od 11 lipca 2024 r. do 10 października 2024 r. Następnie decyzją tego samego organu z 11 października 2024 r. przedłużono pobyt na okres od 11 października 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Całkowitą odpłatność za pobyt zainteresowanej w mieszkaniu treningowym w okresie od 11 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. ponosił MOPS w O..
Zainteresowana jest zameldowana na pobyt stały w W. przy ul. [...]. Sąd Okręgowy w S. postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt [...], ubezwłasnowolnił całkowicie zainteresowaną. Do chwili obecnej nie został wyznaczony opiekun prawny. Nie posiada ona żadnych dochodów. Korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w postaci zasiłków przyznawanych przez MOPS w W..
W okresie poprzedzającym skierowanie do mieszkania treningowego w okresie od 3 lutego 2024 r. do 10 lipca 2024 r. przebywała w Schronisku dla Osób Bezdomnych prowadzonym przez Stowarzyszenie [...] w miejscowości D., [...] S., powiat o., województwo [...].
W dniu 25 listopada 2025 r. zainteresowana wystąpiła do MOPS w W. z prośbą o wydanie skierowania do Mieszkania Treningowego przy PCPR w O.. Z uwagi na brak odpowiedzi w dniu 31 grudnia 2024 r. ponownie złożyła podanie o przedłużenie pobytu w mieszkaniu treningowym, tym razem do MOPS w O.. W tym samym dniu MOPS w O. poinformował PCPR w O., że podania w sprawie dalszego pobytu i wydania decyzji w sprawie będą przekazywane do W., ponieważ organem właściwym do rozpatrzenia tej sprawy jest MOPS w W..
W dniu 7 stycznia 2025 r. MOPS w W. odesłał do PCPR w O. wywiad środowiskowy wraz z kontraktem mieszkaniowym zainteresowanej i poinformował, że ze względu na brak zawartego porozumienia między gminami, MOPS w W. nie może go podpisać. Nadto, pismem z 7 stycznia 2025 r. poinformował zainteresowaną, że nie ma możliwości wydania skierowania do mieszkania treningowego przy PCPR w O. z uwagi na obowiązujące regulacje prawne. Natomiast na terenie gminy W. znajdują się placówki pomocowe, do których zainteresowana może zostać skierowana przez MOPS w W. z uwagi na miejsce ostatniego stałego zameldowania na terenie gminy W..
W związku z powyższym PCPR w O. zwróciło się ponownie do MOPS w O. o przedłużenie pobytu zainteresowanej w mieszkaniu treningowym. W dniu 20 stycznia 2025 r. MOPS w O. kolejny raz wskazał, że nie jest właściwy do wydania decyzji w tej sprawie.
W dniu 7 stycznia 2025 r. zainteresowana kolejny raz złożyła podanie do MOPS w W. tym razem o zapewnienie całodobowego schronienia. W tym samym dniu złożyła również podanie do MOPS w O. z prośbą o przedłużenie pobytu w mieszkaniu treningowym do czasu zapewnienia całodobowego schronienia przez MOPS w W.. PCPR w O. w dniu 20 stycznia 2025 r. wysłał do MOPS w W. projekt porozumienia w sprawie udzielenia wsparcia w mieszkaniu treningowym prowadzonym przez powiat O., w dniu 23 stycznia 2025 r. kontrakty mieszkaniowe podpisane przez pracownika socjalnego PCPR w O.. W odpowiedzi MOPS w W. pismem z 17 marca 2025 r. stwierdził, że nie ma podstaw do zawarcia porozumienia w przedmiocie udzielenia wsparcia w mieszkaniu treningowym prowadzonym przez powiat O. mieszkance miasta W..
Z uwagi na to, że zainteresowana nadal przebywa w mieszkaniu treningowym (od 1 stycznia 2025 r. bez tytułu prawnego) PCPR w O. zwróciło się do MOPS w O. i MOPS w W. z prośbą o uregulowanie not księgowych za jej pobyt w mieszkaniu treningowym. Oba ośrodki odmówiły pokrycia wydatków za jej pobyt w mieszkaniu treningowym.
W związku z tym, że żaden organ nie uważa się za właściwy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pobytu od 1 stycznia 2025 r. w mieszkaniu treningowym prowadzonym przez PCPR w O. oraz ustalenie odpłatności za ten pobyt, a także jej ponoszenia w przypadku, gdy nie można jej uzyskać od mieszkańca, konieczne jest rozstrzygnięcie zaistniałego sporu o właściwość.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta O. wskazał, że zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i w związku z ustaleniem miejsca zamieszkania na pobyt stały zainteresowanej podmiotem właściwym do skierowania jej do mieszkania treningowego i pokrycia wydatków za pobyt w tym mieszkaniu jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania na pobyt stały, tj. miasto W. – MOPS w W..
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta W. wniósł o oddalenie wniosku jako bezzasadnego, wskazując, że sprawy zainicjowane wnioskami zainteresowanej zostały zakończone stosownymi decyzji administracyjnymi.
W pismem z 19 września 2025 r. Starosta Powiatu O. ustosunkował się do stanowiska Prezydenta Miasta W. zawartego w odpowiedzi na wniosek.
Pismem z 27 października 2025 r. PCPR w O. poinformowało, że w dniu 24 października 2025 r. zainteresowana została przewieziona przez zespół ratownictwa medycznego do Specjalistycznego [...] Zakładu Opieki Zdrowotnej w S..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej – p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Wedle art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. (spory o właściwości oraz spory kompetencyjne). W myśl § 2 art. 15 p.p.s.a. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie rozstrzygnięcia sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., zapada na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, pozostaje w wyłącznej właściwości rzeczowej Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden organ nie uważa się za właściwy.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta W. decyzją z 3 marca 2025 r., nr MOPS/ZOBU/OWSKO/000031/2025, skierował, bez obowiązku ponoszenia opłat za pobyt, zainteresowaną w okresie od 10 stycznia 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r. do Ośrodka Wsparcia dla Osób w Kryzysie prowadzonego przez Stowarzyszenie [...] [...] w W.. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja ta została odebrana przez zainteresowaną w dniu 20 marca 2025 r.
Natomiast decyzją z 3 marca 2025 r., nr MOPS/ZOBU/OWSKO/000031/2025, Prezydent Miasta W. odmówił skierowania zainteresowanej do Mieszkania Treningowego przy PCPR w O..
Zatem w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja z 3 marca 2025 r. o odmowie skierowania zainteresowanej do Mieszkania Treningowego przy PCPR w O. oraz decyzja z 3 marca 2025 r. o skierowaniu, nieodpłatnie, zainteresowanej w okresie od 10 stycznia 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r. do wymienionego wyżej ośrodka.
Tym samym sprawa dotycząca skierowania zainteresowanej do mieszkania treningowego prowadzonego przez powiat O. została załatwiona, wobec czego nie istnieje spór o właściwość w zakresie określonym we wniosku inicjującym postępowanie w sprawie. Skoro bowiem jeden z organów pozostających w sporze rozpatrzył sprawę merytorycznie i podjął rozstrzygnięcie, to uznał się w ten sposób za właściwy do załatwienia sprawy. Bez znaczenia jest, czy uznanie swej właściwości było prawidłowe (por. postanowienie NSA z: 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 330/20).
Stwierdzić zatem należy, że spór o właściwość między organami nie występuje, stąd też wniosek podlega oddaleniu.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 i art. 166 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji postanowienia.