I OW 121/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość między Wójtem Gminy T. a Wójtem Gminy G. w sprawie wniosku C. K. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego. Wójt Gminy T. przekazał wniosek do Gminy G., powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, argumentując, że wnioskodawca nie jest osobą bezdomną, posiada meldunek stały i lokal nadaje się do zamieszkania. Wójt Gminy G. wniósł o oddalenie wniosku, twierdząc, że wnioskodawca jest osobą bezdomną, a właściwość powinna być ustalona według ostatniego miejsca zameldowania stałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do NSA. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej, podkreślił, że definicja osoby bezdomnej (art. 6 pkt 8) wymaga nie tylko przebywania w schronisku, ale także braku miejsca zameldowania na pobyt stały lub braku możliwości zamieszkania pod tym adresem. Wnioskodawca był zameldowany na pobyt stały w budynku nadającym się do zamieszkania, co wykluczało uznanie go za osobę bezdomną w rozumieniu ustawy i stosowanie art. 101 ust. 2. NSA uznał również, że sytuacja wnioskodawcy nie była na tyle wyjątkowa, aby zastosować art. 101 ust. 3. W związku z brakiem ustalonego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego, NSA, odwołując się do art. 14 ustawy o pomocy społecznej i art. 21 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazał Gminę G. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku, kierując się miejscem pobytu wnioskodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie właściwości miejscowej organów w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście definicji osoby bezdomnej i miejsca zamieszkania.
Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej i Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście sporów kompetencyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Jak ustalić właściwość miejscową gminy do rozpatrzenia wniosku o zasiłek stały, gdy wnioskodawca przebywa w schronisku dla osób bezdomnych, ale posiada meldunek stały?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania, chyba że wnioskodawca jest osobą bezdomną w rozumieniu ustawy, wówczas właściwa jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W przypadku braku ustalonego miejsca zamieszkania, właściwość określa się według miejsca pobytu.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że definicja osoby bezdomnej wymaga nie tylko przebywania w schronisku, ale także braku miejsca zameldowania stałego lub braku możliwości zamieszkania pod tym adresem. Ponieważ wnioskodawca był zameldowany na pobyt stały w nadającym się do zamieszkania lokalu, nie można go było uznać za osobę bezdomną. Wobec braku ustalonego miejsca zamieszkania, zastosowano przepisy KPA dotyczące miejsca pobytu.
Czy przebywanie w schronisku dla osób bezdomnych automatycznie kwalifikuje wnioskodawcę jako osobę bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo przebywanie w schronisku nie jest wystarczające. Konieczne jest również spełnienie kryteriów braku miejsca zameldowania na pobyt stały lub braku możliwości zamieszkania pod tym adresem.
Uzasadnienie
Sąd szczegółowo zinterpretował art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, wskazując, że definicja osoby bezdomnej jest bardziej restrykcyjna niż potoczne rozumienie tego terminu.
Jakie znaczenie dla ustalenia miejsca zamieszkania ma art. 25 Kodeksu cywilnego w kontekście przepisów ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku braku definicji miejsca zamieszkania w ustawie o pomocy społecznej, stosuje się definicję z Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą jest to miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia miejsca zamieszkania, dlatego należy odwołać się do definicji kodeksowej.
Przepisy (14)
Główne
u.p.s. art. 101 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
u.p.s. art. 101 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
u.p.s. art. 6 § 8
Ustawa o pomocy społecznej
Definicja osoby bezdomnej – osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i niezameldowana na pobyt stały, a także osoba niezamieszkująca w lokalu i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
u.p.s. art. 14
Ustawa o pomocy społecznej
Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nieuregulowanych ustawą.
u.p.s. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 6 § 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
k.p.a. art. 21 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w innych sprawach – według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
k.p.a. art. 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 25
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Pomocnicze
u.p.s. art. 101 § 3
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, właściwa jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawca nie spełnia definicji osoby bezdomnej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, ponieważ posiada miejsce zameldowania stałego w lokalu nadającym się do zamieszkania. • Właściwość miejscową należy ustalić na podstawie miejsca zamieszkania lub pobytu, a nie ostatniego miejsca zameldowania stałego, gdy osoba nie jest bezdomna. • Przepis dotyczący osoby bezdomnej (art. 101 ust. 2 u.p.s.) jest przepisem szczególnym i jego zastosowanie wymaga jednoznacznego ustalenia spełnienia przesłanek tej definicji.
Odrzucone argumenty
Wójt Gminy G. argumentował, że wnioskodawca jest osobą bezdomną, a właściwość powinna być ustalona według ostatniego miejsca zameldowania stałego.
Godne uwagi sformułowania
nie wystarczy ustalenie, że przebywa ona w schronisku dla osób bezdomnych [...] ale należy dodatkowo ustalić, że osoba ta nie ma miejsca zameldowania na pobyt stały, a w przypadku posiadania takiego meldunku, że nie ma możliwości zamieszkania pod tym adresem. • przepis art. 101 ust. 3 u.p.s. ma charakter wyjątkowy i niezasadne jest rozszerzanie jego zastosowania w sposób, który w rezultacie powodowałby, że stawałby się on zasadą, a nie wyjątkiem od normy wynikającej z art. 101 ust. 1 u.p.s. • pojęciu [miejsca zamieszkania] należy przypisywać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 – Kodeks cywilny
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Marek Stojanowski
członek
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście definicji osoby bezdomnej i miejsca zamieszkania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej i Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście sporów kompetencyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania właściwości gminy w sprawach socjalnych, co jest częstym zagadnieniem dla samorządów i obywateli. Interpretacja definicji 'osoby bezdomnej' jest kluczowa.
“Kto odpowiada za zasiłek? Sąd rozstrzyga spór między gminami o definicję osoby bezdomnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.