I OW 120/22

I OW 120/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/
Mariola Kowalska
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 101 ust. 1, 2a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2023 poz 259
art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Szczekociny o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Szczekociny a Wójtem Gminy Klucze przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku [...] o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Szczekociny jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 5 sierpnia 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy Szczekociny wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy Klucze, przez wskazanie Wójta Gminy Klucze jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku [...] o przyznanie pomocy w formie skierowania do Domu Pomocy Społecznej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia 2 maja 2022 r. do Burmistrz Miasta i Gminy Szczekociny (Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szczekocinach) wpłynął wraz z dokumentacją wniosek [...] –przebywającej obecnie w Schronisku dla osób bezdomnych prowadzonym przez Chrześcijańskie Stowarzyszenie Dobroczynne w Kluczach – o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej. Z zaświadczenia wydanego przez Burmistrza Miasta i Gminy Szczekociny wynika, że [...] od dnia 5 lipca 2001 r. jest zameldowana na pobyt stały pod adresem [...], gmina Szczekociny, natomiast od dnia 18 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2029 r. została zameldowana na pobyt czasowy w Kluczach, ul [...]. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szczekocinach po wnikliwej analizie dokumentacji, przekazał według właściwości wniosek [...] wraz z dokumentacją o skierowanie – do Domu Pomocy Społecznej w Kluczach – uznając, iż nie jest właściwy do załatwienia sprawy. Wskazał, że [...] wyprowadziła się z Wólki Ołudzkiej przed przeszło dziesięciu laty i umieściła się na własny koszt w Schronisku dla osób bezdomnych w Kluczach. Centrum Usług Społecznych w Kluczach zwróciło jednak do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szczekocinach dokumentację dotyczącą powyższej sprawy uznając, że [...] jest osobą bezdomną i zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej u.p.s.), gmina Szczekociny jest właściwa do jego rozpatrzenia. Zdaniem Burmistrza Miasta i Gminy Szczekociny brak jest podstaw do uznania, że miejscem zamieszkania [...] jest [...], gmina Szczekociny. Na konstrukcję prawną miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: pobyt oraz zamiar stałego pobytu. Na terenie gminy Szczekociny Pani [...] nie zamieszkuje i nie przebywa od 2010 r. Dowodem na to, iż ww. w Kluczach miała centrum życiowe należy uznać fakt, iż KRUS przesyłał świadczenia rentowe na adres w Kluczach. Ponadto tam też Pani [...] korzystała z pomocy medycznej. Zdaniem Burmistrza Miasta i Gminy Szczekociny doszło do trwałej utraty więzi między [...], a gminą Szczekociny.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Klucze wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Szczekociny jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że [...] zarówno w momencie składania wniosku o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej, tj. 31 marca 2022 r., jak i w chwili obecnej przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i osobom w podeszłym wieku, jakie prowadzi przy ul. [...] w Kluczach Chrześcijańskie Stowarzyszenie Dobroczynne. Pobyt [...] wynika z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy nią, a Chrześcijańskim Stowarzyszeniem Dobroczynnym w Kluczach. Powołując się na art. 101 ust 2a u.p.s. odwołującego się do miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu – wskazał, że [...] w okresie poprzedzającym zamieszkanie jej w placówce prowadzonej przez Chrześcijańskie Stowarzyszenie Dobroczynne w Kluczach mieszkała w miejscowości [...] na posesji nr [...] w gminie Szczekociny, gdzie jest nadal zameldowana na pobyt stały. Zatem miejscowość [...] była miejscem zamieszkania [...] przed rozpoczęcia pobytu w placówce. I tym samym właściwy do rozparzenia sprawy jest Burmistrz Miasta i Gminy Szczekociny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Szczekociny, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Klucze. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku [...] o przyznanie pomocy w formie skierowania do Domu Pomocy Społecznej.
Mając na uwadze przedmiot sporu, wskazać trzeba, że zasady kierowania do domu pomocy społecznej uregulowane są w ustawie z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268, ze zm.). Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu opieki społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W myśl natomiast art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazuje się natomiast, iż wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, ustalając znacznie tego pojęcia, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Z treści art. 25 k.c. wynika, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza zwykle trudności, o tyle mogą one wystąpić przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (postanowienia NSA: z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt I OW 184/21, z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08; z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt I OW 41/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania (postanowienie NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 85/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze przedmiot sporu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku [...], obie przesłanki spełnia gmina Szczekociny.
Z niespornych ustaleń obu organów wynika, że [...] zameldowana jest na pobyt stały pod adresem [...], gmina Szczekociny, natomiast od dnia 18 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2029 r. była zameldowana na pobyt czasowy w Kluczach, ul [...].
Zgodnie z treścią art. 101 ust 2a u.p.s. w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że [...] przed pobytem w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i osobom w podeszłym wieku, jakie prowadzi przy ul. [...] w Kluczach Chrześcijańskie Stowarzyszenie Dobroczynne – zamieszkiwała w miejscowości [...] na posesji nr [...] w gminie Szczekociny. Tym samym, stosownie do art. 101 ust. 2a u.p.s., organem właściwym do rozpoznania wniosku [...] o przyznanie pomocy w formie skierowania do Domu Pomocy Społecznej jest Burmistrz Miasta i Gminy Szczekociny.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.