I OW 118/12

I OW 118/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-07-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Fronczyk
Jolanta Rajewska /przewodniczący/
Wojciech Mazur /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
art. 13, art. 130 a ust. 10 i ust. 10 h i 10i
Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 15 § 1 pkt. 4 i art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 65 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach a Prezydentem Miasta Katowice w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków [...] SA w Katowicach w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Katowice jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 t.j., dalej jako "p.p.s.a.") wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach, a Prezydentem Miasta Katowice poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Katowice jako organu właściwego do rozpoznania wniosków [...] Spółka Akcyjna w Katowicach w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów:
- Fiat 126P nr. rej. [...],
- Fiat UNO nr. rej. [...],
- Volkswagen Passat nr. rej. [...],
- Polonez nr. rej. [...],
- Fiat 126P nr. rej. [...],
- Volkswagen Golf III nr. rej. [...],
- Fiat 126P nr. rej. [...],
- Ford Fiesta nr. rej. [...],
- Volvo V40 nr. rej. [...],
- Polonez nr. rej. [...],
- Ford Ęscort nr. rej. [...],
- Fiat UNO nr. rej. [...],
- Mazda 626 nr. rej. [...],
- Daewoo Tico nr. rej. [...].
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż [...] Spółka Akcyjna w Katowicach zwróciło się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach w związku z orzeczeniem przepadku pojazdów na rzecz Miasta Katowice o uregulowanie należności z tytułu przechowywania tych pojazdów na parkingu strzeżonym.
W odpowiedzi Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach poinformował w/w Przedsiębiorstwo, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
W związku z przedstawionym stanowiskiem przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach, [...] Spółka Akcyjna w Katowicach wystąpiło do Urzędu Miasta Katowice o wszczęcie postępowania w celu zwrotu kosztów przechowywania przedmiotowych pojazdów, przedkładając na tę okoliczność dokumenty księgowe w postaci faktur VAT. Pisma te kierowane były do Urzędu Miasta Katowice każdorazowo po otrzymaniu przez Przedsiębiorstwo od Urzędu informacji o przekazaniu przedmiotowych pojazdów do utylizacji.
Postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, dalej jako "k.p.a."), Prezydent Miasta Katowice uznał, że nie jest właściwy w sprawie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów wyszczególnionych w petitum niniejszego wniosku i przekazał korespondencję dotyczącą tych pojazdów Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach według właściwości.
Przedmiotowe postanowienie Prezydenta Miasta Katowice wskutek braku jego zaskarżenia stało się ostateczne.
W uzasadnieniu postanowienia Prezydent Miasta Katowice stwierdził między innymi, że nieprawidłowe jest wywodzenie kompetencji starosty do działania w imieniu Skarbu Państwa w zakresie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów o których stanowi art. 13 ustawy nowelizującej oraz przyznania należnego z tego tytułu wynagrodzenia. Z przepisów ustawy nowelizującej, a zwłaszcza art. 12 oraz art. 130a Prawo o ruchu drogowym wynika, że przepisy te dotyczą działań podejmowanych przez starostę w imieniu i na rzecz powiatu, nie zaś na rzecz Skarbu Państwa.
Stanowiska tego nie podziela Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach. Wskazując, iż zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej z dniem 4 września 2010r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W tej ostatnio powołanej ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Katowice wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach jako organu właściwego do rozpoznania wniosków [...] Spółka Akcyjna w Katowicach. W uzasadnieniu odpowiedzi podniesiono, że w obowiązującym od dnia 4 września 2010 r. stanie prawnym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi, w myśl art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym, osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (przy czym decyzję, o zapłacie tych kosztów wydaje starosta). Podniesiono, iż w przypadku pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, koszty przechowywania tychże pojazdów, jakie powstały po upływie wskazanego terminu 6 miesięcy aż do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, ponosi, zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej, Skarb Państwa. Odnośnie trybu oraz organu właściwego w zakresie zwrotu kosztów przechowywania pojazdów, o których mowa w art. 13 ustawy nowelizującej wskazano, że przepis ten nie wskazuje podmiotu, który w imieniu Skarbu Państwa obowiązany jest do ponoszenia wymienionych w tym przepisie kosztów przechowywania pojazdów. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice brak jest także podstaw do wywodzenia kompetencji w tym zakresie z innych przepisów ustawy nowelizującej oraz z Prawa o ruchu drogowym. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice można prezentować zatem pogląd o stosowaniu w takich przypadkach przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulujących egzekucje należności pieniężnych z ruchomości. Wynika to obecnie z wydanego na podstawie art. 174 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237, zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 28 lutego 2011 r."), które weszło w życie w dniu 3 marca 2011 r. Zgodnie bowiem z § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. przepisy działu 11 rozdziału 6 ustawy (regulujące egzekucję należności pieniężnych z ruchomości) dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się m.in. do tych ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu cywilnym. Ponieważ zaś od dnia 4 września 2010 r. o przepadku na rzecz powiatu pojazdów wskazanych w art. 13 ustawy nowelizującej orzeka sąd w cywilnym postępowaniu nieprocesowym, na podstawie § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. możliwe jest zastosowanie przepisów ustawy, regulujących egzekucję należności pieniężnych z ruchomości. Dotyczy to zwłaszcza art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który nakłada na organ egzekucyjny obowiązek przyznania, na żądanie dozorcy przechowującego zajętą rzecz, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Ponieważ zgodnie z art. 19 § 1 w/w ustawy w przypadku egzekucji administracyjnej należności pieniężnych organem egzekucyjnym jest co do zasady naczelnik urzędu skarbowego, przyjąć można, że działającymi w imieniu Skarbu Państwa podmiotami właściwymi w zakresie zwrotu kosztów wskazanych w art. 13 ustawy nowelizującej są właściwi miejscowo naczelnicy urzędów skarbowych. Prezydent Miasta Katowice podkreślił, że w szeregu postanowień, rozstrzygających spory kompetencyjne pomiędzy starostami a naczelnikami urzędów skarbowych w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku jednostki prowadzącej parking strzeżony o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów na parkingu, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że właściwym w tym zakresie organem jest starosta (por. np. postanowienia NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 73/11: z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11 oraz I OW 100/11; z dnia 11 stycznia 2012r., sygn. akt I OW 152/1 1 oraz z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 177/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie rozróżnił przypadków pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej oraz pojazdów, w przypadku których termin ten upłynął przed 12 czerwca 2009 r. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice stanowisko zaprezentowane w powyższych orzeczeniach NSA jest nieprawidłowe, gdyż w określonych w art. 13 ustawy nowelizującej przypadkach, w których 6-miesięczny termin od dnia usunięcia pojazdu z drogi upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, koszty przechowywania pojazdów, jakie powstały po upływie wskazanego terminu 6 miesięcy aż do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej ponosi Skarb Państwa, nie zaś powiat. Podmiot właściwy w zakresie zwrotu jednostkom prowadzącym parkingi strzeżone wydatków z przechowywaniem takich pojazdów oraz przyznania wynagrodzenia należnego z tego tytułu winien działać zatem w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, nie zaś w imieniu i na rzecz powiatu. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice nie wydaje się przy tym zasadne domniemywanie kompetencji starosty w tym zakresie, zwłaszcza w oparciu o przepisy art. 12 ustawy nowelizującej, gdyż odnoszą się one do przypadków, w których starosta wykonuje zadania w imieniu i na rzecz powiatu. Jest to tym bardziej uzasadnione, że z przepisów Prawa o ruchu drogowym oraz ustawy nowelizującej wynika, że starosta, wykonując nałożone ustawowo obowiązki, działa w imieniu i na rzecz powiatu, a nie Skarbu Państwa. Dodatkowo wskazano, iż fakt niewłaściwości starosty w zakresie zwrotu kosztów potwierdza również Minister Finansów w piśmie kierowanym do Starostwa Powiatowego w Poznaniu (znak sprawy: GN9/033/1/MDL/2012/1785), w którym to wskazuje w sposób wyraźny, iż w chwili obecnej istnieje luka prawna uniemożliwiająca wskazanie statio fisci zobowiązanego za Skarb Państwa do zwrotu powstałych kosztów za przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi w okresie od 11 czerwca 2009 r. do 4 września 2010 r. Podniesiono, że Starosta niewłaściwym jest również w zakresie kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął przed dniem 12 czerwca 2009 r. W tychże przypadkach właściwym jest również naczelnik urzędu skarbowego. Pogląd ten podziela także Sąd Najwyższy, wskazując, że "wyznaczony przez starostę podmiot do przechowywania pojazdów na parkingu strzeżonym w razie sporu o wynagrodzenie za przechowanie może wystąpić na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do naczelniku właściwego urzędu skarbowego o przyznanie wynagrodzenia" (postanowienie SN z 18 listopada 2008 r., sygn. akt II CSK 284/08).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który - w jego ocenie - jest właściwy w danej sprawie, przy jednoczesnym zawiadomieniu o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 k.p.a.).
Stosownie do treści art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny), i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden z pozostających w sporze organów jest właściwy.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Katowicach a Prezydentem Miasta Katowice. Do sporu doszło w sprawie z wniosków [...] S.A. w Katowicach w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów.
Zgodnie z dyspozycją art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. "k" ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę - Prawo o ruchu drogowym. W ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Nowela ta w art. 13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygając o kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie na Skarb Państwa, bez określania statio fisci, jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach tj. staroście.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest powszechnie akceptowane (por. postanowienia NSA: z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 95/12, z dnia 13 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 93/12 oraz sygn. akt I OW 94/12, z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11, z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 72/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://cbois.nsa.gov.pl).
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie podziela ten pogląd.
W sprawie bezsporne jest, że wniosek [...] S.A. w Katowicach o przyznanie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów został złożony w dniu 14 lutego 2012 r. a więc po nowelizacji art. 130a cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w brzmieniu nadal obowiązującym. Przepis ten jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków wskazuje starostę.
Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego należy stwierdzić, że pojazdy objęte w/w wnioskiem były przechowywane na parkingu znajdującym się na terenie Miasta Katowic, które to miasto ma prawa powiatu. Konsekwencją przyznania miastu praw powiatu jest to, że organy w mieście na prawach powiatu (tj. rada miasta i prezydent miasta) wykonują kompetencje właściwe odpowiednio dla rady gminy i rady powiatu oraz wójta (burmistrza) i starosty.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając powyższe regulacje, w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. stwierdził, że organem właściwym do rozpoznania wniosku [...] S.A. w Katowicach jest Prezydent Miasta Katowice.