I OW 116/22

I OW 116/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/
Mariola Kowalska
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2023 poz 259
art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Kamienica o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kamienica a Wójtem Gminy Łapanów przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] o przyznanie świadczenia w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla osób bezdomnych w Gorenicach oraz do ponoszenia wydatków z tego tytułu postanawia: wskazać Wójta Gminy Kamienica jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 28 lipca 2022 r. Wójt Gminy Kamienica wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy Łapanów, przez wskazanie Wójta Gminy Łapanów, jako organu właściwego do przyznania świadczenia w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla osób bezdomnych w Gorenicach, ul. [...] (32–327 Gorenice) dla [...] oraz do ponoszenia wydatków z tytułu przyznanego świadczenia w formie tymczasowego schronienia dla [...] w Schronisku dla osób bezdomnych w Gorenicach.
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 4 lipca 2022 r. Wójt Gminy Łapanów (Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łapanowie) zwrócił się do Wójta Gminy Kamienica (Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy społecznej w Kamienicy) z wnioskiem o zwrot wydatków na rzecz Gminy Łapanów, która przyznała świadczenie w formie tymczasowego schronienia dla [...] w schronisku dla osób bezdomnych w Gorenicach. W uzasadnieniu wskazanego wniosku Kierownik GOPS w Łapanowie wskazał, że ostatnim miejscem zameldowania [...] na pobyt stały była Gmina Kamienica, stąd też w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 107 ust. 2 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021r., poz. 2268, dalej u.p.s.), z którego wynika, że Gmina Kamienica jako właściwa ze względu na ostatnie miejsce zameldowania [...] na pobyt stały jest zobowiązana do zwrotu wydatków Gminie Łapanów, która przyznała ww. świadczenie i zastępczo pokryje jego koszty. Kierownik GOPS w Łapanowie do przedmiotowego pisma dołączył także odpis decyzji wójta Gminy Łapanów z dnia 30 czerwca 2022 r. w przedmiocie przyznania [...] z pomocy społecznej świadczenia w formie schronienia w schronisku dla osób bezdomnych oddział w Gorenicach, ul. [...] (32–327 Gorenice) prowadzonym przez Chrześcijańskie Stowarzyszenia Dobroczynne na okres od 01.07.2022 r. do 31.07.2022 r. Wójt Gminy Kamienica nie zgodził się z powyższą argumentacją. Wskazał, że owszem ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały Pani [...] była miejscowość [...], gm. Kamienica, jednak od 2015 r. przebywa ona na terenie Gminy Łapanów. Pani [...] wynajmowała od prywatnych osób jak i od Gminy Łapanów w tym czasie mieszkanie, z tytułu czego uiszczała należności za czynsz i media. Pobierała także w tym czasie zasiłek stały i zasiłki okresowe, które również zostały jej przyznane przez Wójta Gminy Łapanów. Zasiłek stały został jej przyznany do 31 sierpnia 2022 r. Podkreślił również, że nie jest organem właściwym w sprawie. Powołując się na treść art. 101 ust. 1–3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021r., poz. 2268, dalej u.p.s.) Wójt Gminy Kamienica wskazał, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały jednak najpierw należy zbadać warunki i przesłanki bezdomności określone w art. 6 pkt 8 u.p.s.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Łapanów wniósł o wskazanie Wójta Gminy Kamienica jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że [...] była osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., nadto, była osobą bezdomną już od miesiąca kwietnia 2022 r. i tej sytuacji w żadnej mierze nie zmienia okoliczność, iż od kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. przebywała ona na terenie domków rekreacyjnych nad zalewem w Łapanowie – albowiem nie spełniają one żadnych wymagań lokalu mieszkalnego opisanych w ustawie o ochronie praw lokatorów oraz mieszkaniowym zasobie. [...] nigdy też nie była zameldowana na pobyt stały na terenie Gminy Łapanów. Podsumowując Wójt Gminy Łapanów wskazał, że [...] w dacie wydawania decyzji przyznającej świadczenie w postaci schronienia tymczasowego była osoba bezdomną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Rozpoznając wniosek Wójta Gminy Kamienica, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Łapanów. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku w kwestii przyznania świadczenia w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych w Gorenicach dla [...] oraz do ponoszenia wydatków z tytułu przyznanego świadczenia w formie tymczasowego schronienia dla [...] w schronisku dla osób bezdomnych w Gorenicach.
Mając na uwadze przedmiot sporu, wskazać trzeba, że stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W ustawie przewidziano wyjątek od tej zasady w odniesieniu do osób bezdomnych. Zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały. Definicję pojęcia osoby bezdomnej zawiera art. 6 pkt 8 u.p.s., zgodnie z którym bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak wykazano przepis przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdej z tych sytuacji przewidzianych w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 172), do której odsyła powołany wyżej art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ww. ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hosteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 lutego 2022 r. I OW 173/21; z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OW 32/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z akt sprawy wynika, że [...] jest osobą bezdomną. W dniu 29 czerwca 2022 r. oświadczyła, że wyraża wolę udzielenia jej wsparcia w formie schronienia w Schronisku dla osób bezdomnych oddział w Gorenicach ul. [...], prowadzone przez "Chrześcijańskie Stowarzyszenie Dobroczynne". Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego stwierdzono, że [...] jest osobą bezdomną, nie posiadającą obecnie żadnego miejsca zamieszkania. Jej ostatni adres zameldowania na pobyt stały to [...], gm. Kamienica. Od miesiąca kwietnia do czerwca 2022 r. będąc osobą bezdomną [...] przebywała na terenie domków rekreacyjnych nad zalewem w Łapanowie. Gmina Łapanów zatem w dacie wydawania przedmiotowej decyzji jest gminą miejsca pobytu ubiegającej się o świadczenie Pani [...]. Z dniem 1 lipca 2022 r. ustała możliwość dalszego pobytu na terenie domków rekreacyjnych stąd [...] została pozbawiona jakiegokolwiek schronienia i zaktualizował się obowiązek bezzwłocznego udzielenia jej wsparcia w postaci dostarczenia miejsca schronienia.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Łapanowie mając na względzie jej szczególną sytuację osobistą, trudna sytuacja zdrowotna potwierdzoną orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, powiązaną w tym konkretnym przypadku z brakiem miejsca zamieszkania – ocenił, iż jest to sprawa niecierpiąca zwłoki z uwagi na brzmienie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej – wymagająca bezzwłocznego przyznania świadczenia w formie schronienia w schronisku dla osób bezdomnych.
Mając na uwadze przeprowadzoną w sprawie analizę okoliczności faktycznych i prawnych, zaistniały spór należy rozstrzygnąć stosowanie do art. 101 ust. 2 u.p.s., tj. ustalić właściwy organ według miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały wnioskującej była gmina Kamienica. Tym samym organem właściwym do rozpoznania jej wniosku – w sprawie przyznania świadczenia w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla osób bezdomnych w Gorenicach dla [...] oraz do ponoszenia wydatków z tytułu przyznanego świadczenia w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla osób bezdomnych w Gorenicach dla [...] – jest Wójt Gminy Kamienica.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.