I OW 104/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA wskazał Wójta Gminy S. jako organ właściwy do rozstrzygnięcia sporu o właściwość w sprawie skierowania osoby bezdomnej do domu dla matek z dziećmi, opierając się na ostatnim miejscu stałego zameldowania.
Spór o właściwość między Wójtem Gminy S. a Wójtem Gminy W. dotyczył ustalenia organu właściwego do skierowania osoby bezdomnej wraz z dzieckiem do domu dla matek. Wójt Gminy S. argumentował, że osoba ta nie zamieszkiwała na jego terenie od lat, podczas gdy Wójt Gminy W. wskazywał na ostatnie miejsce zamieszkania przed umieszczeniem w placówce. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o pomocy społecznej, uznał, że właściwość miejscową gminy ustala się według ostatniego miejsca stałego zameldowania osoby bezdomnej. Ponieważ ostatnie stałe zameldowanie osoby zainteresowanej znajdowało się na terenie Gminy S., NSA wskazał Wójta Gminy S. jako organ właściwy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S. a Wójtem Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do skierowania E. K. wraz z małoletnim synem do domu dla matek z małoletnimi dziećmi. Wójt Gminy S. wystąpił z wnioskiem, argumentując, że zainteresowana nie zamieszkiwała na terenie jego gminy od wielu lat i była tam wymeldowana, a ostatnio otrzymywała wsparcie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. W odpowiedzi, Wójt Gminy W. podniósł, że zainteresowana przed umieszczeniem w placówce wynajmowała mieszkanie na terenie Gminy W. i spełnia przesłanki do uznania jej za osobę bezdomną, co powinno skutkować ustaleniem właściwości według ostatniego miejsca stałego zameldowania. Naczelny Sąd Administracyjny, odwołując się do art. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, podkreślił, że sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Następnie, analizując art. 101 ustawy o pomocy społecznej, sąd wskazał, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w przypadku osoby bezdomnej – według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Sąd uznał, że zainteresowana jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ przebywa w placówce przeznaczonej do czasowego pobytu, a nie lokalu mieszkalnym, i musiała opuścić wynajmowane mieszkanie. Ponieważ ostatnie miejsce stałego zameldowania zainteresowanej znajdowało się na terenie Gminy S., NSA postanowił wskazać Wójta Gminy S. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową gminy w sprawach pomocy społecznej, w tym dotyczących osób bezdomnych, ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który jednoznacznie wskazuje, że w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Kluczowe jest ustalenie statusu osoby bezdomnej zgodnie z definicją ustawową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (8)
Główne
ppsa art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
ppsa art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzyganie sporów o właściwość należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego.
kpa art. 22 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość.
ups art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
ups art. 101 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.
ups art. 6 § pkt 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Definicja osoby bezdomnej.
Pomocnicze
ppsa art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego art. 2 § ust. 1 pkt 4
Definicja lokalu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ostatnie miejsce stałego zameldowania osoby bezdomnej decyduje o właściwości miejscowej gminy. Placówka typu dom dla matek z dziećmi nie jest lokalem mieszkalnym w rozumieniu przepisów.
Godne uwagi sformułowania
Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
członek
Marian Wolanin
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organu gminy w sprawach pomocy społecznej, w szczególności dotyczących osób bezdomnych, na podstawie ostatniego miejsca stałego zameldowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sporu o właściwość i definicji osoby bezdomnej w kontekście pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o pomocy społecznej i ustalania właściwości organów, co jest istotne dla prawników procesualistów i pracowników samorządowych.
“Gdzie mieszka osoba bezdomna? NSA rozstrzyga spór o właściwość gmin.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OW 104/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-09-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Jolanta Rudnicka Marian Wolanin /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Spór kompetencyjny/Spór o właściwość Skarżony organ Wójt Gminy Treść wyniku Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 4 i 15 § 1 pkt 4 i § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Dnia 11 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S. a Wójtem Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie skierowania E. K. wraz z małoletnim synem do domu dla matek z małoletnimi dziećmi postanawia: wskazać Wójta Gminy S. jako organ właściwy w sprawie. Uzasadnienie Wnioskiem z 29 lutego 2024 r. Wójt Gminy S. (dalej również jako: "Wnioskodawca") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim (przekazanym następnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego) o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S. a Wójtem Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie skierowania E. K. wraz z małoletnim synem do domu dla matek z małoletnimi dziećmi. W uzasadnieniu podniesiono, że zainteresowana wspólnie z synem N. K. przebywa w Domu Matki z Dzieckiem w O. od 9 listopada 2023 r. Na terenie Gminy S. zainteresowana ostatni raz przebywała 10 lat temu. Od tamtej pory zainteresowana nie mieszkała, ani nawet czasowo nie przebywała na terenie tej gminy, natomiast z adresu S. ul. [...] została wymeldowana 24 czerwca 2019 r. Jak podniesiono dalej, zainteresowana otrzymała z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. – gdzie mieszkała od 20 stycznia 2023 r. - wsparcie finansowe w postaci: świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego oraz zasiłek pielęgnacyjny, a zatem w ocenie Wnioskodawcy, to ten organ jest właściwy do rozpoznania wniosku zainteresowanej. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działający z upoważnienia Wójta Gminy W., podniósł, że zainteresowana przed umieszczeniem jej w Domu Matki z Dzieckiem w O. wynajmowała wspólnie z mężem M. K. mieszkanie w L. (Gmina W.). Z uwagi na rozpoczęcie przez M. K. wykonywania kary pozbawienia wolności oraz zaległości czynszowe, musiała wraz z synem opuścić wynajmowany lokal. W tej sytuacji zainteresowana spełnia przesłanki do uznania jej za osobę bezdomną, a zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku powinna być gmina jej ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, czyli Gmina S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "kpa"), spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uznają się za niewłaściwe. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2024.1283 t.j.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest ustalenie, czy zainteresowana jest osobą bezdomną w rozumieniu ups. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 ups. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725), pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Jak wynika z akt administracyjnych zainteresowana wraz z synem przebywa w Domu Matki z Dzieckiem w O. od 9 listopada 2023 r. Niewątpliwie tego rodzaju miejsce nie stanowi lokalu mieszkalnego, jest bowiem przeznaczone do czasowego pobytu, a nie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Bezpośrednio przed przyjęciem do ww. placówki zamieszkiwała w wynajmowanym lokalu na terenie Gminy W., który musiała opuścić. Tym samym zainteresowana jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups, zaś ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie art. 101 ust. 2 ups. Z akt sprawy wynika, że ostatnie miejsce zameldowania zainteresowanej na pobyt stały znajdowało się na terenie Gminy S. (ul. [...]) – do dnia 24 czerwca 2019 r. Tym samym skoro ostatnie miejsce zameldowania zainteresowanej na pobyt stały znajdowało się na terenie Gminy S., to zgodnie z art. 101 ust. 2 ups organem właściwym do rozpoznania złożonego wniosku jest Wójt Gminy S. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI