I OSK 997/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił decyzje odmawiające dostępu do informacji publicznej z powodu niewystarczającego uzasadnienia organu.
Spółka domagała się dostępu do szeregu dokumentów związanych z budową bloku energetycznego, w tym raportów o oddziaływaniu na środowisko, wyników badań biomasy, umów i zleceń dotyczących utylizacji odpadów oraz zakupu biomasy. Organ odmówił udostępnienia informacji, uznając je za przetworzone i objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organu, wskazując na ogólnikowość uzasadnień. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podkreślając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający charakteru informacji ani podstaw do odmowy ich udostępnienia, jednocześnie wskazując na możliwość nadużycia prawa do informacji publicznej, gdy wnioski służą celom sporów cywilnoprawnych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który uchylił decyzje spółki odmawiające udostępnienia informacji publicznej na wniosek innej spółki. Wnioskodawca domagał się dostępu do szczegółowych danych dotyczących budowy bloku energetycznego, w tym raportów środowiskowych, wyników badań biomasy, umów i zleceń związanych z utylizacją odpadów i zakupem biomasy. Organ odmówił udostępnienia informacji, argumentując, że są to informacje przetworzone, wymagające wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, oraz że część z nich stanowi tajemnicę przedsiębiorcy. Sąd pierwszej instancji uznał uzasadnienia organu za zbyt ogólnikowe i niepozwalające na ocenę charakteru żądanych informacji ani podstaw do odmowy ich udostępnienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu. Sąd podkreślił, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, które informacje mają charakter przetworzony i dlaczego nie mogą zostać udostępnione. Zwrócono uwagę, że choć wykazanie szczególnej istotności dla interesu publicznego leży po stronie wnioskodawcy, to organ musi najpierw prawidłowo zakwalifikować informację jako przetworzoną. NSA wskazał również, że nawet jeśli informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorcy, nie zawsze oznacza to odmowę ich udostępnienia, gdyż możliwe jest ich zanonimizowanie. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia było jednak wskazanie przez NSA, że wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane w celu wykorzystania ich w sporach cywilnoprawnych mogą być uznane za nadużycie prawa do informacji publicznej i nie powinny być rozpatrywane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz jako element postępowania cywilnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organu z powodu ogólnikowości uzasadnienia organu, który nie wykazał, które informacje mają charakter przetworzony i dlaczego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykazanie szczególnej istotności dla interesu publicznego leży po stronie wnioskodawcy, ale organ musi najpierw prawidłowo zakwalifikować informację jako przetworzoną.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, które informacje są przetworzone i dlaczego. NSA potwierdził, że wykazanie istotności dla interesu publicznego leży po stronie wnioskodawcy, ale organ musi najpierw prawidłowo zakwalifikować informację.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.d.i.p. art. 3 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Dotyczy definicji informacji publicznej przetworzonej i konieczności wykazania jej szczególnej istotności dla interesu publicznego.
u.d.i.p. art. 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Dotyczy trybu rozpatrywania wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
u.d.i.p. art. 14
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Dotyczy sposobu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
u.d.i.p. art. 5 § 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Dotyczy ograniczeń w dostępie do informacji publicznej, w tym tajemnicy przedsiębiorcy.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji przez WSA.
u.z.n.k. art. 11 § 4
Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Definicja tajemnicy przedsiębiorstwa, przywołana w kontekście tajemnicy przedsiębiorcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykazał w sposób wystarczający, które informacje mają charakter przetworzony i dlaczego. Organ nie wykazał w sposób dostateczny, że żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorcy. Wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane w celu wykorzystania w sporach cywilnoprawnych stanowią nadużycie prawa.
Odrzucone argumenty
Informacje żądane we wniosku miały charakter informacji przetworzonej. Żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorcy. Sąd pierwszej instancji błędnie uchylił decyzje organu.
Godne uwagi sformułowania
Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. Nadużycie prawa do informacji publicznej jest szczególnie widoczne, gdy żądane dane, dokumenty i informacje dotyczą kwestii spornych powstałych na tle wykonywania umowy cywilnoprawnej. Samo zakwalifikowanie określonych informacji jako informacji publicznych o charakterze przetworzonym nie stanowi automatycznie o odmowie udzielenia tego typu danych.
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący sprawozdawca
Rafał Stasikowski
sędzia
Ewa Kręcichwost - Durchowska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nadużycie prawa do informacji publicznej w kontekście sporów cywilnoprawnych; wymogi dotyczące uzasadnienia odmowy udostępnienia informacji przetworzonej lub objętej tajemnicą przedsiębiorcy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wniosek o dostęp do informacji publicznej jest wykorzystywany jako narzędzie w sporze cywilnoprawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny problem nadużywania prawa do informacji publicznej w celach prywatnych sporów, co jest istotne dla praktyki prawniczej i świadomości obywatelskiej.
“Czy można wykorzystać ustawę o dostępie do informacji publicznej w prywatnym sporze? NSA odpowiada: to nadużycie prawa!”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 997/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2019-12-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-03-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Ewa Kręcichwost - Durchowska Rafał Stasikowski Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane I OSK 2009/19 - Wyrok NSA z 2022-10-12 II SA/Ol 801/17 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2017-12-12 I SA/Wa 997/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-12-04 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198 art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 13 i 14 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant: asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 801/17 w sprawie ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję [...] Sp. z o.o. w E. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] sp. z o. o. w E. na rzecz [...] S.A. w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 12 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyniku uwzględnienia skargi "[...]" Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. uchylił decyzje "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E. odmawiające skarżącej dostępu do informacji publicznych Wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: "[...]" S.A. pismem z 27 czerwca 2017 r. zwróciła się do [...] sp. z o.o. o przekazanie jej - w trybie dostępu do informacji publicznej - następujących dokumentów i informacji: 1) kserokopii raportu o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięcia pn. Budowa bloku energetycznego [...], 2) kserokopii wyników badań biomasy podawanej do kotła, a przeprowadzonych przez [...] sp. z o.o. na potrzeby rozliczeń z Urzędem Regulacji Energetyki z podaniem ilości (Mg) i wartości opałowej (GJ) podawanych w danym dniu peletów ze słomy oraz peletów z drewna. Wnioskodawca chciał aby podać mu wszystkie badane parametry fizykochemiczne podawanej do kotła biomasy, a w przypadku podawania biomasy innej niż słoma zbożowa lub drewno, poprosił żeby podać nazwę tej biomasy, 3) umów zawieranych przez [...] sp. z o. o. z podmiotami świadczącymi usługi w zakresie utylizacji odpadów w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016r., ze szczególnym uwzględnieniem odpadów z procesów termicznych. Ponadto poprosił o podanie kodu tych odpadów oraz miejsca ich składowania lub sposobu zagospodarowania, 4) wystawionych przez [...] sp. z o.o. zleceń na usługi z zakresu utylizacji odpadów powstałych w wyniku procesów termicznych w okresie od dnia 1 lipca 2014r. do dnia 18 października 2016 r., 5) protokołów oraz notatek z przeprowadzonych na zlecenie [...] sp. z o.o. utylizacji lub z przekazania biomasy (nie nadającej się do wykorzystania jako paliwo do kotła) przez [...] sp. z o.o. do utylizacji w okresie od dnia 1 lipca 2014r. do dnia 18 października 2016 r., 6) umów zawartych przez [...] sp. z o.o., przedmiotem których był zakup lub dostawa biomasy typu "agro'" i "Ieśnej" w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016r., 7) wystawionych przez [...] sp. z o.o. zleceń na zakup lub dostawę biomasy typu "agro'" i "Ieśna" w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016 r., 8) protokołów lub potwierdzeń zakupu/dostawy do [...] sp. z o.o. biomasy typu "agro'" i "Ieśna" w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016 r., 9) kopii wniosków [...] sp. z o.o. o wydanie świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii w okresie od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 18 października 2016 r., 10) kserokopii Certyfikatów jakościowych biomasy lub innych dokumentów potwierdzających parametry fizykochemiczne biomasy wystawionych przez dostawcę biomasy w okresie od dnia 11 lipca 2014r. do dnia 18 października 2016 r. (potwierdzające spełnienie wymagań określonych w Kontrakcie zawartym z Wnioskodawcą, projekcie budowlanym oraz wymaganiach normatywnych, na które [...] sp. z o.o. się powołuje). Decyzją z [...] lipca 2017r. spółka [...] odmówiła udostępnienia wnioskowanej informacji, a w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z [...] sierpnia 2017 r. utrzymała w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie. W uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć zajęła stanowisko, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, co wymagało od wnioskodawcy wykazania, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Podniosła, że celem wniosku jest najprawdopodobniej uzyskanie informacji na potrzeby sporu sądowego między stronami. Ponadto uznała, że część informacji stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, natomiast wnioski o wydanie tzw. świadectw pochodzenia są dokumentami prywatnymi i nie stanowią informacji publicznej. Uchylając, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", ww. rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w pierwszej kolejności bardzo szeroko wyjaśnił zakres stosowania ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.), przewidziany w niej tryb rozpatrywania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak również możliwe sposoby jego załatwienia. Następnie, odwołując się do judykatury, wyjaśnił pojęcie informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy i uznał, że w rozpoznawanej sprawie wyjaśnienia podmiotu zobowiązanego zawarte w uzasadnieniu decyzji o nie posiadaniu gotowego zbioru dokumentów żądanych we wniosku i czasochłonności jego przygotowania, są zbyt ogólnikowe i nie pozwalające mu ocenić charakteru żądanej informacji. Nie wskazano bowiem, jak argumentował Sąd, które konkretnie informacje (dokumenty) mają w ocenie strony charakter informacji publicznej przetworzonej. Podmiot zobowiązany powinien wskazać jakiej liczby dokumentów dotyczy wniosek strony skarżącej i ewentualnie jak obszerna jest ich zawartość. Pozwoliłoby to na weryfikację jego twierdzeń, że wyodrębnienie tych informacji wiąże się z dezorganizacją działań przedsiębiorstwa i "oderwaniem" jego pracowników od codziennych obowiązków. Tym samym możliwa byłaby weryfikacja charakteru wnioskowanych informacji jako prostych lub przetworzonych. Ponadto Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że samo zakwalifikowanie określonych informacji jako informacji publicznych o charakterze przetworzonym nie stanowi automatycznie o odmowie udzielenia tego typu danych. Ostatecznie bowiem to po stronie podmiotu zobowiązanego istnieje obowiązek wykazania, że wnioskodawca nie dysponuje szczególnie istotnym interesem publicznym, który uprawniałby go do uzyskania takich informacji. W odniesieniu do powołania się na tajemnicę przedsiębiorcy Sąd również w pierwszej kolejności bardzo szeroko wyjaśnił rozumienie tego pojęcia w orzecznictwie. Wskazał, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (np. szczegółowy opis stosowanych technologii, urządzeń) oraz formalny - wola konkretnego przedsiębiorcy utajnienia danych informacji. Tak więc, jak wywodził, aby podmiot obowiązany mógł odmówić udostępnienia konkretnej informacji, musi zachodzić koniunkcja elementów: materialnego i formalnego tajemnicy przedsiębiorcy. Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, chociaż tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Następnie Sąd pierwszej instancji uznał, że w zaskarżonych decyzjach podmiot zobowiązany nie wykazał w sposób dostateczny, że materia, której dotyczy wniosek objęta jest tajemnicą przedsiębiorcy. Spółka [...] nie uzasadniła zatem, że zaistniała w sprawie przesłanka, która uprawniałaby ją do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji. Dla skutecznego ograniczenia dostępu do informacji publicznej z uwagi na zaistnienie rzeczonej tajemnicy, nie wystarczy samo wskazanie takiej tajemnicy. Niezbędne jest wykazanie jej zaistnienia, czyli uzasadnienie i wykazanie zasadności objęcia żądanych informacji statusem tajemnicy przedsiębiorcy. W tym celu, jak dalej wyjaśniał Sąd pierwszej instancji, niezbędne jest przeanalizowanie aspektu materialnego żądanych danych w kontekście wskazywanej tajemnicy. Innymi słowy w uzasadnieniu decyzji podmiot zobowiązany musi wykazać zaistnienie takiej tajemnicy w stosunku do wnioskowanych danych. Tego w zaskarżonej decyzji nie uczyniono. Tutaj również podmiot zobowiązany poczynił szerokie dywagacje natury teoretycznoprawnej, jednak nie odnosiły się one konkretnie do istoty rzeczy, czyli wniosku strony skarżącej. W tym przypadku podobnie jak przy informacji przetworzonej podmiot zobligowany jest wykazać konkretnie, jakie dane czy dokumenty objęte są tajemnicą przedsiębiorcy. Nie jest wystarczające ogólne wskazanie objęcia określonych we wniosku informacji tajemnicą przedsiębiorcy. Nawet samo objęcie tych danych klauzulą tajemnicy przedsiębiorcy nie stanowi samoistnej negatywnej przesłanki ich udostępnienia. Powołując się na tą negatywną przesłankę udostępnienia informacji publicznej trzeba wykazać również aspekt materialny objęcia tą tajemnicą określonych danych. Należałoby zatem wskazać jakiego rodzaju dane (dokumenty) objęte są tajemnicą przedsiębiorcy i wykazać, że dotyczą one materii szczególnie istotnej dla interesów gospodarczych spółki oraz to, że ich ujawnienie mogłoby spowodować dla spółki ewentualne szkody o charakterze gospodarczym i ekonomicznym. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że ustawa o dostępie do informacji publicznej ani w art. 5, ani w żadnym innym przepisie nie precyzuje formy ograniczenia informacji publicznej. Tym samym nie przesądza więc, że ograniczenie dostępu do informacji publicznej sprowadza się tylko do odmowy jej udostępnienia. Z terminem "odmowa" mamy do czynienia tylko w art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W praktyce orzeczniczej natomiast, jak dalej wyjaśniał Sąd, wypracowano kompromisowe narzędzie w postaci utajnienia (anonimizacji) określonych danych wchodzących w skład udostępnianej informacji publicznej. Anonimizacja jest czynnością o charakterze technicznym, dokonywaną na dokumencie stanowiącym informację publiczną, polegającą na zasłonięciu części tego dokumentu, zawierającej dane nie podlegające udostępnieniu. Anonimizacja nie może jednak prowadzić do udostępnienia tylko części wnioskowanych dokumentów, a jedynie do utajnienie tzw. wrażliwych danych. Jest to jednak niewątpliwie sposób pozwalający na ujawnienie informacji publicznych z wyłączeniem szczególnie istotnych informacji podlegających ochronie, np. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Odnosząc się natomiast do argumentu podmiotu zobowiązanego, że wnioski o wydanie świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii są dokumentami prywatnymi, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z powołanego na tę okoliczność w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2011r., sygn. akt I OSK 189/11 taka ocena nie wynika. Poza tym, jak stwierdził Sąd, nawet gdyby podmiot zobowiązany nie zaliczył tych informacji do informacji o charakterze publicznym, to w takim wypadku powinien poinformować o tym wnioskodawcę pisemnie, a nie w formie decyzji. Przede wszystkim jednak, jak dalej wywodził Sąd, podmiot zobowiązany powinien wykazać dlaczego w jego ocenie konkretne informacje objęte wnioskiem nie mają waloru informacji publicznych. Tego w tym przypadku także nie uczyniono. W zaleceniach dotyczących ponownego rozpatrzenia wniosku Sąd pierwszej instancji polecił, oprócz uwzględnienia jego oceny prawnej, także ustalenie czy nie zachodzi tożsamość pomiędzy aktualnie rozpoznawanym wnioskiem a wcześniejszymi, których dotyczyły decyzje podmiotu zobowiązanego kontrolowane w sprawach o sygnaturach II SA/Ol 1361/16 i II SA/Ol 103/17. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku [...], zaskarżając wyrok w całości zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię: a. art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez przyjęcie, że informacja publiczna żądana przez skarżącego przed WSA nie ma cech informacji publicznej przetworzonej, podczas gdy jest to informacja wymagająca przygotowania specjalnie dla skarżącego przed WSA na podstawie posiadanych przez podmiot zobowiązany informacji prostych; jak również poprzez przyjęcie, że to podmiot zobowiązany powinien wykazać spełnienie przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego uzyskania informacji przetworzonej przez skarżącego przed WSA, podczas gdy jest to obowiązek wnioskującego o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej (skarżącego przed WSA) b. art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez uznanie, że materia, której dotyczył wniosek skarżącego przed WSA o udostępnienie informacji publicznej, nie jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy - podmiotu zobowiązanego, podczas gdy treść umów, zleceń, notatek i protokołów jest objęta tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust, 4 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 1993 Nr 47, poz. 211 ze zm.), a tajemnica przedsiębiorcy na gruncie przepisów ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ma co najmniej tak samo szeroki zakres znaczeniowy jak tajemnica przedsiębiorstwa określona w art. 11 ust. 4 ustawa z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego polegające na pominięciu okoliczności wynikających z akt sprawy, wskazujących na fikcyjne uzasadnienie uzyskania informacji publicznej przetworzonej w jakim miałoby to mieć szczególnie istotne dla interesu publicznego, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji podmiotu zobowiązanego oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2017 r., podczas gdy rzeczywistym powodem wnioskowania o informację publiczną przez skarżącego przed WSA jest wykorzystanie uzyskanej informacji publicznej dla celów sporu sądowego dotyczącego łączącej strony umowy, przeciwko podmiotowi zobowiązanemu, b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art, 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i uznanie, że podmiot zobowiązany nie wykazał istnienia przesłanki materialnej warunkującej uznanie informacji publicznej jako stanowiącej tajemnicę przedsiębiorcy - podmiotu zobowiązanego, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji podmiotu zobowiązanego oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2017 r., podczas gdy przesłanka materialna tajemnicy przedsiębiorcy jest spełniona dla informacji obejmującej umowy i zlecenia z samej istoty tej informacji, jak również podmiot zobowiązany wskazywał, że żądana przez skarżącego przed WSA informacja publiczna jest ściśle związana z działalnością gospodarczą prowadzoną przez podmiot zobowiązany. W oparciu o tak skonstruowane podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca "[...]" S.A. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Niezasadne są podstawy materialne dotyczące naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W sformułowanych zarzutach przypisano bowiem Sądowi pierwszej instancji przesądzenie zarówno o charakterze żądanych we wniosku informacji, jak i o możliwości ich udostępnienia. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd uchylił wydane przez skarżącego kasacyjnie decyzje wyłącznie z tego powodu, że w oparciu o ich treść i zawarte w nich dane nie był w stanie zweryfikować zawartego w nich stanowiska ani co do charakteru żądanych informacji (proste czy przetworzone), ani co do tego czy zachodzą podstawy do odmowy ich udostępnienia z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. I wprawdzie skarga kasacyjna nie jest środkiem służącym wyjaśnianiu i tłumaczeniu motywów rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji to wskazać należy, że Sąd ten zakwestionował stanowisko podmiotu zobowiązanego tylko z tego względu, że w decyzji nie wyjaśniono, które dokumenty i informacje zawarte w dziesięciu punktach wniosku zostały zakwalifikowane jako przetworzone i z jakiego powodu. Sam fakt, że skarżący kasacyjnie nie dysponuje gotowym zbiorem żądanych dokumentów ani że musi w związku z tym podjąć pewne czynności czy działania polegające na ich zgromadzeniu i odszukaniu nie oznacza, że chodzi o informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Sąd pierwszej instancji zresztą bardzo dokładnie i wyczerpująco wyjaśnił nie tylko co należy rozumieć pod pojęciem informacji publicznej przetworzonej, ale również precyzyjnie wskazał jakie dane powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji tak aby możliwa była ocena charakteru żądanej informacji. Podkreślić należy, że wykazanie, iż dana informacja ma charakter przetworzonej obciąża podmiot zobowiązany. Regułą jest też, że suma informacji prostych stanowi - co do zasady - informację prostą, a tylko wówczas gdy szeroki zakres wniosku wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia nadzwyczajnych działań organizacyjnych, zakłócających i utrudniających normalny tok jego funkcjonowania w celu zgromadzenia, czy przekształcenia (poprzez proces anonimizacji) dużej ilości dokumentów, możliwe jest potraktowanie danej informacji jako przetworzonej. Kwestie te zresztą zostały dokładnie wyjaśnione stronom niniejszego postępowania już w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2019 r. o sygnaturze I OSK 888/17, którym również oddalono skargę podmiotu zobowiązanego od wyroku WSA w Olsztynie dotyczącego wniosku skarżącego o udostępnienie mu informacji o dostawcach biomasy. Rację ma natomiast skarżący kasacyjnie, że wykazanie przesłanki udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w postaci "szczególnej istotności dla interesu publicznego" pozostaje obowiązkiem żądającego jej udostępnienia. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji nietrafnie przyjął, że "(o)statecznie bowiem to po stronie podmiotu zobowiązanego istnieje obowiązek wykazania, że wnioskodawca nie dysponuje szczególnie istotnym interesem publicznym, który uprawniałby go do uzyskania takich informacji". W przypadku przyjęcia, że wnioskodawcy chodzi o informację przetworzoną podmiot zobowiązany powinien umożliwić stronie wykazanie przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego". W okolicznościach rozpatrywanej sprawy te teoretyczne dywagacje nie mogły mieć jednak znaczenia, skoro jak prawidłowo przyjął Sąd skarżący kasacyjnie w istocie nie wyjaśnił, które z żądań wniosku ma w jego ocenie i z jakich względów charakter informacji przetworzonej. Z uzasadnienia decyzji nie sposób bowiem wywieść z jakich przyczyn podmiot zobowiązany nie udostępnił na przykład żądanego w punkcie 1 wniosku raportu oddziaływania na środowisko czy z uwagi na charakter informacji jako przetworzonej, czy z uwagi na uznanie, że objęty jest on tajemnicą przedsiębiorcy. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji uzasadnienie rozstrzygnięć jest ogólnikowe i nie odnosi się do poszczególnych żądań zawartych we wniosku. Również w odniesieniu do przesłanki odmowy udostępnienia informacji zawartej w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej objęcia tajemnicą przedsiębiorcy Sąd pierwszej instancji w żadnym miejscu uzasadnienia wyroku nie przesądził jej niespełnienia w stosunku do żądań wniosku. Tak jak w przypadku informacji przetworzonej wytknął skarżącemu kasacyjnie brak dostatecznej argumentacji, a w szczególności niewyjaśnienie których danych, jakich dokumentów dotyczy tajemnica i niewykazanie, że dotyczą one materii szczególnie istotnej dla interesów gospodarczych spółki oraz że ich ujawnienie mogłoby spowodować ewentualne szkody o charakterze gospodarczym i ekonomicznym. Zwrócił też uwagę, w odniesieniu do argumentów zawartych w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, że objęcie tajemnicą przedsiębiorcy pewnych danych zawartych w dokumentach nie musi skutkować odmową ich udostępnienia skoro dane te mogą zostać zanonimizowane. Okoliczność ta nie pozwala również podzielić zasadności zarzutu ujętego w punkcie 2 b skargi kasacyjnej. Szczególnej uwagi natomiast wymaga podstawa skargi kasacyjnej wskazana w punkcie 2 a. Rzeczywiście, Sąd pierwszej instancji, koncentrując się na wyżej omówionych zagadnieniach prawnych i zaleceniach co do ponownego rozpoznania wniosku, nie ocenił prawidłowości stanowiska podmiotu zobowiązanego wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, że za odmową udostępnienia żądanych informacji przemawiał zamiar ich wykorzystania przez wnioskodawcę w sporze sądowym prowadzonym między stronami a zaistniałym na tle wykonywania umowy budowy bloku energetycznego opalanego biomasą. Okoliczność ta jednak tj. brak ustosunkowania się Sądu co do tych szczególnych intencji wnioskodawcy w złożeniu wniosku, nie mogła jednak wpłynąć na wynik sprawy sądowoadministracyjnej z tego względu, że po pierwsze – również i w tym przypadku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło wielu danych pozwalających zweryfikować tę informację (zostały one szczegółowo wskazane dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) i po drugie - że potwierdzenie tych okoliczności w istocie przemawiałoby także za uchyleniem wydanych decyzji tylko z innych przyczyn. Wyjaśnić bowiem trzeba, że w judykaturze i piśmiennictwie prawniczym ukształtował się pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, że wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów one dotyczą, w istocie nie są wnioskami z zakresu dostępu do informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., I OSK 918/14; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r., I OSK 430/14; wyrok NSA z dnia 30 października 2012 r., I OSK 1696/12; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., I OSK 617/14; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2014 r., I OSK 2496/14; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 769/12) i literaturze (por. P. Szustakiewicz, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1638/14, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2016, nr 4, s. 171 i nast.; I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 25, 68; M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 11 maja 2017 r. o sygnaturze I OSK 2777/16 (dostępnym tak jak i wyżej powołane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl) ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zapewniać transparentność działań władzy publicznej, umożliwiać społeczną jej kontrolę, budować społeczeństwo obywatelskie i rozwijać demokrację uczestniczącą, w której obywatele mają wpływ na podejmowanie dotyczących ich decyzji. Dlatego żądana informacja, aby uzyskała walor informacji publicznej musi dotyczyć zgodnie z art. 1 ust. 1 "sprawy publicznej". Przedmiotem takiej informacji jest problem lub kwestie, które mają znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Celem ustawy nie jest zatem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. Nadużycie prawa do informacji publicznej jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę szczególnie widoczne, gdy żądane dane, dokumenty i informacje dotyczą kwestii spornych powstałych na tle wykonywania umowy cywilnoprawnej. Ujawnienie takiej okoliczności wyklucza przyjęcie, że przedmiotem sprawy jest wniosek o udostępnienie informacji publicznej. I wprawdzie ustawa o dostępie do informacji nie uprawnia do badania intencji wnioskodawcy, to jednak nie może być wykorzystywana do pozyskiwania wszelkich informacji w celach stanowiących zaprzeczenie jej idei. Zatem ponownie rozpatrując wniosek w sprawie skarżący kasacyjnie będzie także uprawniony do potraktowania go jako wniosku swojego kontrahenta i przeciwnika procesowego, a nie jako wniosku z zakresu dostępu do informacji publicznej. Weźmie też pod uwagę, że taka kwalifikacja wniosku wyklucza możliwość wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z kolei kontrola prawidłowości takiego potraktowania wniosku może mieć miejsce w ramach skargi na bezczynność. Nie znajdując zatem podstaw do uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji (także z przyczyn branych pod uwagę z urzędu wymienionych w art. 183 § 2 i art. 189 P.p.s.a.), a uzupełniając jedynie jego zalecenia co do ponownego rozpatrzenia wniosku, orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do wyniku sprawy na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI