I OSK 987/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na cele publiczne, uznając interes społeczny za nadrzędny wobec prawa własności.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego (budowa kolektora ściekowego). Skarżący kwestionowali legalność decyzji, zarzucając naruszenie przepisów KPA i ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym dotyczące zmiany decyzji po wniesieniu odwołania i nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. NSA oddalił skargę, uznając, że interes społeczny związany z realizacją inwestycji współfinansowanej ze środków UE przeważa nad interesem właścicieli, a procedury zostały przeprowadzone zgodnie z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. K., J. K., K. K. i E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego – budowę kolektora ściekowego. Skarżący podnosili szereg zarzutów, w tym naruszenie art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (orzekanie w sprawie już rozstrzygniętej), art. 132, 139 i 156 § 2 K.p.a. (zmiana decyzji na niekorzyść po wniesieniu odwołania) oraz art. 108 § 2 K.p.a. (nieprawidłowe nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności). NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że nie występują przesłanki nieważności postępowania. Sąd podkreślił, że art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z art. 108 K.p.a., pozwala na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, gdy jest to niezbędne ze względu na interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, a zwłoka uniemożliwiłaby realizację celu publicznego. W ocenie NSA, realizacja programu "[...]", współfinansowanego ze środków Funduszu Spójności UE, stanowi istotny interes społeczny, a jego terminowe zakończenie jest kluczowe dla uniknięcia zwrotu środków unijnych. Sąd uznał, że ten interes społeczny trafnie został przedłożony ponad interes właścicieli nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., NSA stwierdził, że wcześniejsza decyzja Prezydenta Miasta S. dotyczyła rokowań w sprawie wykupu nieruchomości, a nie ograniczenia sposobu korzystania, co czyniło ją odrębną sprawą od obecnej, opartej na art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 132 K.p.a. i zasady "reformationis in peius", wskazując, że żadne orzeczenie nie zapadło na niekorzyść skarżących w sposób naruszający prawo. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wydane, jeśli jest to niezbędne ze względu na interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, a zwłoka uniemożliwiłaby realizację celu publicznego, zwłaszcza gdy inwestycja jest współfinansowana ze środków unijnych i jej terminowe zakończenie jest kluczowe.
Uzasadnienie
NSA uznał, że realizacja programu współfinansowanego ze środków UE stanowi istotny interes społeczny, który uzasadnia niezwłoczne zajęcie nieruchomości, nawet jeśli ogranicza to prawo własności, pod warunkiem spełnienia przesłanek ustawowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.g.n. art. 122 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Umożliwia wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego. Może być stosowany odpowiednio w przypadkach ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 i 124a).
u.g.n. art. 122 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadkach ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 124 i 124 a.
u.g.n. art. 124 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w celu realizacji celu publicznego.
k.p.a. art. 108 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w tym ze względu na interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy).
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez NSA.
Pomocnicze
k.p.a. art. 108 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.
k.p.a. art. 132
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje możliwość zmiany decyzji po wniesieniu odwołania, zazwyczaj na korzyść strony.
k.p.a. art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zmiany decyzji.
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości oraz orzekanie w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
k.p.a. art. 156 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy skutków prawnych decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości.
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
k.p.a. art. 61
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wszczęcia postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 110
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki nieważności postępowania przed NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interes społeczny związany z realizacją inwestycji celu publicznego współfinansowanej ze środków UE przeważa nad prawem własności. Zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego i skutkowałaby zwrotem środków unijnych. Postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest odrębne od postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wcześniejsza decyzja odmawiająca ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie stanowiła przeszkody do wydania decyzji zezwalającej na zajęcie, gdyż dotyczyła innego przedmiotu i podstawy prawnej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez zezwolenie na niezwłoczne zajęcie na "zawsze" działki. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. przez utrzymanie w mocy nieważnych decyzji, które dotyczą sprawy już rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją. Naruszenie art. 132, 139 i 156 § 2 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji wydanych na niekorzyść skarżących po wniesieniu odwołania. Naruszenie art. 108 § 2 K.p.a. przez niewydanie rygoru natychmiastowej wykonalności postanowieniem, lecz drugą decyzją. Naruszenie art. 16 § 1, 61 i 110 K.p.a. przez obejście prawa i podważenie zaufania do niego.
Godne uwagi sformułowania
budowa sieci kanalizacyjnej leży w interesie społecznym, który trafnie jest przedkładany ponad interes właścicieli przedmiotowej nieruchomości nadanie natomiast w tych warunkach rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, która ma na celu usunięcie przeszkody w realizacji planowych zamierzeń inwestycyjnych, nie może być oceniane jako naruszające prawo są to dwie różne sprawy administracyjne, oparte na innych podstawach prawnych i w toku których badane są rodzajowo różne przesłanki
Skład orzekający
Anna Lech
przewodniczący sprawozdawca
Jan Kacprzak
członek
Leszek Leszczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności niezwłocznego zajęcia nieruchomości na cele publiczne w sytuacjach konfliktu interesu społecznego z prawem własności, zwłaszcza gdy w grę wchodzą środki unijne i terminy realizacji inwestycji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy infrastruktury komunalnej (kolektor ściekowy) i finansowania ze środków UE. Interpretacja przepisów o niezwłocznym zajęciu nieruchomości i ograniczeniu sposobu korzystania może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a interesem społecznym w kontekście dużej inwestycji infrastrukturalnej. Pokazuje, jak środki unijne i terminy mogą wpływać na decyzje administracyjne.
“Własność czy cel publiczny? NSA rozstrzyga o zajęciu działki pod budowę kanalizacji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 987/08 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2009-07-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-07-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Lech /przewodniczący sprawozdawca/ Jan Kacprzak Leszek Leszczyński Symbol z opisem 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Sz 869/07 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2008-04-30 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 108, art. 132, art. 139, art. 156 § 1 pkt. 3 i § 2. art. 16 § 1, art. 61, art. 110 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603 art. 122 ust. 1 i ust. 3. art. 124, art. 124 a Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia del. NSA Leszek Leszczyński Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K., J. K., K. K., E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 869/07 w sprawie ze skargi K. K., J. K., K. K., E. B. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 869/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę K. K., J. K., K. K. oraz E..B. na decyzję Wojewody Z. z [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: wnioskiem z dnia 28 września 2006 r. [...] Sp. z o.o. w S., w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wystąpił o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr 123/6, stanowiącej współwłasność K. K., K. K., E. B. i J. K., przez zezwolenie wnioskodawcy realizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą "[...]" na przeprowadzenie kolektora przez tę nieruchomość oraz na podstawie art. 126 ust. 1 i 2 i art. 122 ust. 1 wskazanej ustawy wniósł o udzielenie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości i o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. [...] Sp. z o.o. w S., wskazał, że program "[...]" jest współfinansowanym przez Unię Europejską projektem inwestycyjnym w dziedzinie ochrony środowiska, który zakłada uregulowanie gospodarki wodno-ściekowej S., gdyż od wielu lat S. uważny jest za jednego z większych "trucicieli" środowiska naturalnego Odry i Morza Bałtyckiego. Wskazano, że kwalifikowany koszt realizacji przedsięwzięcia wynosi około 288 mln Euro w tym bezzwrotne środki z Funduszu Spójności stanowić mają 66% tych kosztów. Program obejmuje swoim zakresem 19 kontraktów w tym jedenaście na roboty, sześć na usługi inżynierskie i dwa na pomoc techniczną i realizowany jest w oparciu o, podpisane przez Komisję Europejską i rząd RP, Memorandum Finansowe regulujące kwestie dotyczące realizacji programu, zasad finansowania i jego rozliczania. Podano, że projekt został tak opracowany, aby przynosił efekty ekologiczne o zasięgu transgranicznym oraz umożliwił osiągnięcie standardów określonych prawodawstwem krajowym i unijnym w zakresie jakości wody do picia i oczyszczania ścieków. [...] Sp. z o.o. w S. zaznaczył, że jednym z warunków rozliczenia dofinansowania ze środków unijnych jest terminowe zrealizowanie programu. Zgodnie z Memorandum Finansowym oraz zgodnie z obowiązującą zmianą do Memorandum data zakończenia całego programu określona jest na grudzień 2008 r. i jest to data, do której należy dokonać rozliczenia wszystkich kontraktów realizowanych w ramach programu. W przypadku przekroczenia terminu realizacji, zgodnie z zapisami porozumienia o realizacji projektu, spółka może zostać zobowiązana do zwrotu całości lub części kwot określonych w Memorandum Finansowym. Wnioskodawca podkreślił, że nieterminowe wykonanie któregokolwiek z kontraktów na roboty objęte Programem, przyczynić się może do powstania tak zwanego efektu domina, to jest jeden nieterminowo zrealizowany kontrakt, wpłynie bezpośrednio na niemożność przejęcia pozostałych obiektów budowlanych w ramach całego Programu. Prezydent Miasta S. decyzją [...] maja 2007 r., nr [...], na podstawie art. 104 i art. 108 K.p.a. oraz art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w punkcie 1. zezwolił na niezwłoczne zajęcie przez [...] Sp. z o.o. w S. nieruchomości, położonej w S. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów działką nr 123/6 o powierzchni 15045m2 z obrębu 141 P., stanowiącej współwłasność K. K. w udziale 5/8 oraz K. K., J. K. i E. B. w udziale po 1/8, przez zezwolenie [...] Sp. z o.o. w S. na realizację celu publicznego pod nazwą "[...]"; w punkcie 2. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że charakter realizowanej inwestycji, zagrożenie realizacji całego programu oraz ewentualność zwrotu środków unijnych uzasadnia natychmiastowe zajęcie nieruchomości. Zakończenie inwestycji w tym terminie umożliwi sfinansowanie części kosztów ze środków unijnych, co odciąży budżet [...] Sp. z o.o. w S. z konieczności pokrycia całości kosztów inwestycyjnych. Za jak najszybszym zakończeniem inwestycji przemawia zatem, zdaniem organu, ważny interes społeczny oraz ważny interes strony. Wojewoda Z. decyzją z [...] 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. K., J. K., K. K. i E. B., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że budowa sieci kanalizacyjnej lewobrzeżnego S. leży w interesie społecznym, który trafnie przedkładany jest ponad interes stosunkowo niewielkiej grupy osób - współwłaścicieli działki nr 123/6, w związku z czym nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, która ma na celu usunięcie przeszkody w realizacji planowanych zamierzeń inwestycyjnych (budowa sieci kanalizacyjnej), nie może być oceniane jako naruszające prawo. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł K. K. w imieniu własnym i jako pełnomocnik J. K., K. K. i E. B., podnosząc między innymi, że po wniesieniu odwołania od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta S. z [...] 2007 r., organ ten wydał natychmiast w [...] 2007 r. nową decyzję, w której zmienił na niekorzyść stron zaskarżoną decyzję z dnia 9 maja 2007 r. w ten sposób, że pominął z poprzedniej decyzji pkt I i dodał rygor natychmiastowej wykonalności z naruszeniem art. 108 § 2 K.p.a., zaś organ odwoławczy utrzymał tę decyzję dotkniętą wadą nieważności w mocy. Skarżący wskazali, że zgodnie z art. 132 K.p.a., po wniesieniu odwołania wolno zmienić decyzję, ale tylko na korzyść skarżących stron. Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 938/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę K. K. J. K., K. K. oraz E. B. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] 2007 r. nr [...], wskazał, że z art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 108 K.p.a. wynika, że wydanie decyzji zezwalającej podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, na niezwłoczne zajęcie nieruchomości możliwe jest tylko wówczas, gdy spełniona będzie jedna z następujących przesłanek: jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, jest to niezbędne do zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, jest to niezbędne ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony (osoby, która będzie realizowała cel publiczny), a ponadto zostanie wykazane, że zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że decyzja Prezydenta Miasta S. z [...] 2007 r. wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżących oraz decyzja tego organu z dnia 23 maja 2007 r. wydana na mocy art. 122 ust. 1 tej ustawy, zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, podjęte zostały na wniosek strony, po dokonaniu przez organ analizy okoliczności faktycznych przytoczonych przez stronę we wniosku, których znaczenie dla realizacji celu publicznego zostało trafnie przez organ ocenione i wyważone w aspekcie konkurencji dwóch dóbr chronionych przepisami prawa, to jest prawa własności, a z drugiej strony interesu publicznego. W związku z twierdzeniami skarżących sugerującymi, że organ pierwszej instancji niejako na skutek wniesienia przez nich odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] 2007 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, pogorszył ich sytuacją procesową wydając kolejną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że podkreślić należy, iż postępowanie w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz postępowanie o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 122 ust. 1 tej ustawy), są to przewidziane ustawą o gospodarce nieruchomościami postępowania o odrębnych przesłankach, a wydane w ich zakończeniu decyzje administracyjne kończą dwie przedmiotowo odrębne sprawy. W sytuacji bowiem wydania nieostatecznej decyzji w trybie art. 124 powołanej ustawy, właściwy organ na wniosek zainteresowanej strony, jest uprawniony w trybie art. 122 ust. 1 tej ustawy, o ile spełnione są ustawowe przesłanki, do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę kasacyjną złożył pełnomocnik E. B., K. K. i K. K., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) rażące naruszenie art.122 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez błędne przyjęcie, że na podstawie tego przepisu organ administracji może w niniejszej sprawie zezwolić na niezwłoczne zajęcie na zawsze działki nr 123/6 stanowiącej własność skarżących; 2) rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., przez utrzymanie w mocy zaskarżonych nieważnych decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] 2001 r. i Wojewody z [...] 2007 r., ponieważ dotyczą one sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta S. z [...] 2006 r.; 3) rażące naruszenie art. 132, 139 i 156 § 2 K.p.a., przez utrzymanie w mocy powyższych nieważnych decyzji Prezydenta z [...] 2007 r. i Wojewody z [...] 2007 r., wydanych na niekorzyść skarżących po wniesieniu odwołania; 4) rażące naruszenie art. 108 § 2 K.p.a., przez niewydanie rygoru natychmiastowej wykonalności postanowieniem, po wniesieniu odwołania, lecz drugą decyzją; 5) rażące naruszenie art. 16 § 1, 61 i 110 K.p.a., przez uznanie, że zmiana ostatecznej decyzji z dnia 10 maja 2006 r. na niekorzyść skarżących, w tej samej sprawie, mogła nastąpić także w przypadku nieprzewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego i do tego jeszcze po wniesieniu odwołania oraz bez uprzedniego wszczęcia postępowania w tej sprawie, stanowi to bowiem samowolę powodującą obejście obowiązującego prawa i podrywa zaufanie do niego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w decyzji z [...] 2007 r., zgodnie z zatwierdzonym projektem pod budowę kolektora, zezwolono na zajęcie pasa gruntu o szerokości 15 m, a w decyzji z [...] 2007 r. bez wniosku [...], zezwolono na zajęcie wszystkiego gruntu skarżących o powierzchni ponad 1,5 ha, chociaż wystarczające jest zajęcie tylko pasa o szerokości 15 m. Podniesiono, że w niniejszej sprawie nie ma ani jednej ustawowej przesłanki do zastosowania art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy czym wskazano, że brak wystąpienia choćby jednej przesłanki określonej w tym przepisie, uniemożliwia zastosowanie tego artykułu. Skarżący wskazali bowiem, że Sąd pierwszej instancji podał, iż tylko na wniosek zainteresowanej strony artykuł 122 powołanej wyżej ustawy może być zastosowany i strona go złożyła, a tymczasem ani nie ma go w aktach, ani skarżący nie otrzymali jego kopii. Autorzy skargi kasacyjnej podnieśli ponadto, że w art. 122 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami jest mowa o nieruchomości już wywłaszczonej, czyli o decyzji ostatecznej, a w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 868/07 decyzja z [...] 2007 r. wydana na podstawie art. 124 ust. 1 tejże ustawy, nie jest ostateczna, w związku z czym, zdaniem skarżących, tryb z art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami również z tego powodu nie może być zastosowany. W końcowej części uzasadnienia podniesiono, że Sąd pierwszej instancji naruszył w zaskarżonym wyroku art. 132 K.p.a. i 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z powodu utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji [...] 2007 i drugiej instancji z dnia [...] 2007 r., bowiem po wniesieniu odwołania organ pierwszej instancji miał prawo wydać nową decyzję tylko na korzyść skarżących na podstawie art. 132 K.p.a., a tymczasem wydał na niekorzyść skarżących przez zajęcie im całej nieruchomości. Zdaniem skarżących usprawiedliwianie tego przez Sąd rzekomym nowym postępowaniem jest próbą obejścia zasady "reformationis in peius". W piśmie procesowym skarżących, które do biura podawczego Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło w dniu 23 czerwca 2009 r., poinformowali oni, że skarga kasacyjna jest także złożona w imieniu J. K.. Podnieśli również, aby skargi kasacyjne w sprawach o sygn. akt I OSK 987/08 i 988/08 były rozpatrywane łącznie, bowiem dotyczą tej samej sprawy, to jest wydania nieważnych decyzji administracyjnych w dniach [...] 2007 r., mimo istnienia całkowicie odmiennej ostatecznej decyzji administracyjnej z [...] maja 2006 r. w tej samej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Wskazać należy, że stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach, to jest w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, to jest podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. Skuteczne natomiast zakwestionowanie prawidłowości sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z odpowiednimi normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoczynając rozważania nad zasadnością zarzutów skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wskazać należy, że w myśl art. 122 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może, w drodze decyzji, udzielić podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji tej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Brzmienie wskazanego wyżej przepisu art. 108 k.p.a. oznacza, że wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, jest możliwe tylko wówczas, gdy spełniona będzie jedna z następujących przesłanek: 1) jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, 2) jest to niezbędne do zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, 3) jest to niezbędne ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, a ponadto zostanie wykazane, że zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego. Podkreślić przy tym należy, że zagrożenie musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. W niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt, [...] Sp. z o.o. wnioskiem z dnia 28 września 2006 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta S. o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr 123/6, z obrębu 141 P., przez zezwolenie wnioskodawcy realizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą "[...]" na przeprowadzenie kolektora oraz wniósł o czasowe zajęcie nieruchomości i o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Wnioskodawca wskazał, że na skutek braku porozumienia z właścicielami przedmiotowej działki zatrzymane zostały prace przygotowawcze do realizacji ważnego zadania z zakresu inwestycji celu publicznego, umożliwiające odprowadzanie ścieków z całej zachodniej części S. Zaznaczono, że podpisane kontrakty z wykonawcami będą skutkować roszczeniami w stosunku do [...] Sp. z o.o. jako inwestora ze względu na opóźnienia w przekazaniu placu budowy, a ponadto w związku z brakiem dobrej woli właścicieli, zagrożony jest harmonogram inwestycji, co grozi konsekwencjami finansowymi dla programu współfinansowanego z Funduszu Spójności Unii Europejskiej. Mając zatem na uwadze powyższe wywody i okoliczności niniejszej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że fakt, iż program "[...]" współfinansowany z Funduszu Spójności Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska, a co za tym idzie, 66% kosztów tegoż programu finansowane jest ze środków Funduszu Spójności, stanowi istotny interes społeczny. Zauważyć bowiem należy, że z dokumentacji załączonej do akt niniejszej sprawy wynika, że w przypadku nieuzyskania prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowy sieci kanalizacyjnej z uwagi na termin odbioru zakończonej inwestycji, nie byłoby możliwe wykorzystanie środków finansowych z Funduszu Spójności, gdyż będą one podlegały zwrotowi. Natomiast zakończenie inwestycji w terminie umożliwi sfinansowanie części kosztów ze środków unijnych, co odciąży budżet [...] Sp. z o.o. w S. z konieczności pokrycia całości kosztów inwestycyjnych. W związku z tym należy dojść do wniosku, że budowa sieci kanalizacyjnej leży w interesie społecznym, który trafnie jest przedkładany ponad interes właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Nadanie natomiast w tych warunkach rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, która ma na celu usunięcie przeszkody w realizacji planowych zamierzeń inwestycyjnych, nie może być oceniane jako naruszające prawo. Zgodnie z art. 122 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadkach ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 124 i 124 a tej ustawy. W niniejszej sprawie decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, została wydana przez Prezydenta Miasta S. w dniu [...] 2007 r. , a więc przed wydaniem decyzji w sprawie natychmiastowego zajęcia nieruchomości. Nie został zatem naruszony art. 122 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 108 § 2 k.p.a. Nie są także trafne zarzuty skargi kasacyjnej co do naruszenia przepisów art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przez to, że organ orzekał w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wskazać należy, iż decyzją z dnia [...] 2006 r., na którą powołano się w skardze kasacyjnej, Prezydent Miasta S. odmówił ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości z tego względu, że rokowania toczyły się co do wykupienia nieruchomości, a nie co do ograniczenia prawa własności ze względu na wykonanie prac związanych z budową kolektora. Nadto okazało się, że K. K., z którym toczyły się negocjacje, nie ma pełnomocnictw od pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Po uzupełnieniu akt sprawy i ponownym przeprowadzeniu negocjacji przez wnioskodawcę, Prezydent Miasta S. decyzją z [...] 2007 r. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości. Ocena prawidłowości decyzji i prowadzonego postępowania w tamtej sprawie nie może być dokonana w postępowaniu toczącym się w niniejszej sprawie, gdyż, jak zasadnie podniósł Sąd pierwszej instancji, są to dwie różne sprawy administracyjne, oparte na innych podstawach prawnych i w toku których badane są rodzajowo różne przesłanki. Niniejsza sprawa oparta jest bowiem na podstawie art. 122 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami , a nie na podstawie art. 124 tej ustawy. Chybiony jest zatem zarzut skargi kasacyjnej, iż niniejsza sprawa dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Nie jest zatem również zasadny zarzut naruszenia art. 132, 139 i 156 § 2 k.p.a., polegający na tym, że organ orzekł na niekorzyść skarżących po wniesieniu przez nich odwołania, gdyż w niniejszej sprawie Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] 2007 r. zezwolił na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, zaś Wojewoda Z. decyzją z [...] 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, w związku z czym uznać należy, że żadne orzeczenie na niekorzyść strony skarżącej nie zapadło. W tej sytuacji również chybiony jest zarzut naruszenia art. 16 § 1, 61 i 110 k.p.a., gdyż zarzuty te postawione są przy niezasadnym założeniu, że w niniejszej sprawie nastąpiło przekroczenie zakazu reformationis in peius, co jak wykazano wyżej, nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI