I OSK 980/05

I OSK 980/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-06-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Jerzy Bujko /sprawozdawca/
Jolanta Rajewska
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2032/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-02-10
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący NSA: Barbara Adamiak Sędziowie NSA: Jerzy Bujko (spr.) Jolanta Rajewska Protokolant: Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 2032/04 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w D. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania uwłaszczeniowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 2032/04, oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w D., na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] Nr [...], odmawiającą wznowienia postępowania uwłaszczeniowego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...], dotyczącą - po rozpoznaniu wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "D." - odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia 12 października 1993 r., stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez [...] Huty Szkła w [...], prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w D., gmina H., oznaczonej jako działki Nr 115, Nr 122, Nr 129, Nr 222, Nr 255, Nr 259, Nr 283 i Nr 547, zapisane w KW 20696 oraz nabycia prawa własności posadowionych na tych działkach budynków - na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464).
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zaznaczył, iż organ I instancji odmówił wnioskodawcy przymiotu strony ze względu na brak wykazania prawa zarządu do spornej nieruchomości, jednakże pominął fakt, że wnioskodawca będący spółdzielnią nie mógł być podmiotem uwłaszczenia na podstawie art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości również ze względu na to, iż nie należał do kręgu adresatów art. 2 tej ustawy. Bowiem zarówno odwołujący się, jak i jego poprzednik prawny nie był państwową osobą prawną, a zatem też nie mógł być stroną postępowania prowadzonego na podstawie wskazanego art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Odnośnie zaś powoływanego przez stronę art. 204 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ zaznaczył, że nabycie użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa na jego podstawie następuje w odrębnym postępowaniu i ma charakter konstytutywny. Stąd wskazywanie przez Spółdzielnię, że jej poprzednik prawny użytkował sporną nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r., nie ma znaczenia w niniejszej sprawie.
W skardze na powyższą decyzję Spółdzielnia Mieszkaniowa "D." podniosła, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Na spornych działkach Spółdzielnia wybudowała bowiem w latach 70-tych i 80-tych dwa wielorodzinne bloki mieszkaniowe. Obiekty zostały wybudowane ze środków Spółdzielni Mieszkaniowej "S.", która na mocy uchwały Walnego Zgromadzenia przekazała je następcy prawnemu Spółdzielni "D.".
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż skarżąca Spółdzielnia nie brała udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia 12 października 1993 r. opartą na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W myśl bowiem tego przepisu, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, zaś budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób.
Oznacza to, że stroną postępowania jest Skarb Państwa oraz państwowa osoba prawna posiadająca grunty w zarządzie. Takim zarządem wylegitymowały się Huty Szkła w [...], natomiast skarżąca nie przedstawiła dowodu posiadania gruntu na podstawie ustanowionego zarządu, ani też żadnego innego tytułu prawnorzeczowego. Z podnoszonych zaś argumentów, że Spółdzielnia finansowała budowę budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie i zajmuje w nim dość dużą powierzchnię, wywodzić można interes faktyczny do dokonania rozliczeń nakładów, co nie następuje w postępowaniu uwłaszczeniowym.
Zatem należy przyjąć - w ocenie Sądu I instancji - iż skarżąca Spółdzielnia nie wykazała interesu prawnego w sprawie, stąd nie może być uznana za stronę w postępowaniu i wnosić o jego wznowienie.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa "D." zarzuciła (...) naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., polegające na odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, pomimo występujących warunków i przesłanek do wznowienia".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż z załączonych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że wybudowane w latach 70 - tych i 80 - tych bloki mieszkaniowe stanowią własność Spółdzielni Mieszkaniowej. Bezpodstawnym jest zatem twierdzenie, że w postępowaniu administracyjnym o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu [...] Hutom Szkła, na którym wzniesione były bloki spółdzielcze, brały udział wszystkie strony postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie przedstawiła uzasadnionych zarzutów, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia zawartego w niej wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Stan faktyczny rozpoznawanej sporawy jest bezsporny. Decyzja Wojewody [...] dnia 18 X 1993 r. wydana na podstawie art. 2 ust. 1, 2, 3 i 9 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) stwierdziła, że [...] Huty Szkła w [...] nabyły z mocy prawa z dniem 5 XII 1990r. wieczyste użytkowanie gruntów położonych w m. D., szczegółowo wskazanych w treści tej decyzji oraz nabyły nieodpłatnie własność znajdujących się na nich budynków, budowli i innych urządzeń. Podstawą faktyczną tej decyzji było ustalenie, że wymienione przedsiębiorstwo państwowe wykonywało zarząd powierzonego mu mienia państwowego stanowiącego jednocześnie mienie [...] Hut Szkła w [...], co stwierdzała również decyzja Naczelnika Gminy w H. z dnia 22 IX 12986 r. ustalająca opłaty roczne za wykonywany zarząd. W postępowaniu o uwłaszczenie brali udział - Skarb Państwa i wymienione przedsiębiorstwo. Na części uwłaszczonych gruntów oznaczonych jako działki Nr 122 i 129 znajdują się dwa wybudowane w latach osiemdziesiątych XX w. przez Wojewódzką Spółdzielnię Mieszkaniową w W., wielorodzinne bloki mieszkalne. Ani w czasie budowy, ani w okresie późniejszym Spółdzielnie te nie uregulowały stanu prawnego zabudowanych gruntów i nie uzyskały do niego prawa własności czy wieczystego użytkowania. Zabudowane grunty stanowiły więc dalej własność Skarbu Państwa w Zarządzie [...] Hut Szkła, a wybudowane budynki, jako część składowa gruntu, podzieliły los tego gruntu.
Zgodnie bowiem z przepisami art. 47 i 48 Kodeksu cywilnego, budynki stanowią część składową gruntu i w zasadzie nie mogą być odrębnym od tego gruntu przedmiotem własności.
W dniu 6 XI 2002 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "D.", będąca prawnym następcą Spółdzielni, które wybudowały przedmiotowe budynki, wszczęła postępowanie o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego zakończonego decyzją z dnia 18 X 1993 r. z powodu pozbawienia jej udziału w tym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania po ustaleniu, iż wniosek o wznowienie nie pochodzi od strony, a Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast - decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzję organu Instancji. Stanowisko zajęte przez wymienione organy w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wznowienie, podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 II 2005 r. (sygn. I SA/Wa 2032/04) oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej w D.. Podobnie jak organy administracyjne, również WSA uznał, iż skarżąca nie miała interesu prawnego w postępowaniu o uwłaszczenie [...] Hut Szkła i w związku z tym nie mogła brać udziału w tym postępowaniu. Z wyrokiem tym nie zgodziła się Spółdzielnia Mieszkaniowa w D., wnosząc od niego wymienioną na wstępie skargę kasacyjną.
Podniesiony w tej skardze zarzut obrazy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest nieuzasadniony. Skarżąca wyprowadza swój tytuł do udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym na postawie rzekomego prawa własności przysługującego jej do wybudowanych bloków mieszkalnych. Stanowisko to, jak już wskazano wyżej, jest błędne, a skarżącej Spółdzielni przysługują wyłącznie roszczenia z tytułu budowy na cudzym gruncie. Nie posiadając żadnych praw rzeczowych do tego gruntu, a jedynie roszczenia z tytułu dokonanych na nim nakładów, Spółdzielnia nie była też stroną postępowania uwłaszczeniowego i nie mogła brać w nim udziału. W tej sytuacji również wniosek o wznowienie nie mógł być uwzględniony, skoro nie pochodził od strony postępowania, która bez swojej winy nie brała udziału w tym postępowaniu (art. 147 w zw. z art. 149 i 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Nadmienić należy, że w odróżnieniu od Huty Szkła, która została uwłaszczona z mocy prawa, Spółdzielni służyło roszczenie o ustanowienie na jej rzecz wieczystego użytkowania gruntu i przekazanie wzniesionych na nim budynków na własność (art. 2c ustawy z 29 IX 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a następnie art. 204 ustawy z 21 VIII 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). Roszczenie to jednak wygasło już z dniem 31 XII 1996 r.
Skarga kasacyjna jest więc nieuzasadniona, co skutkuje jej oddalenie z mocy art. 184 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).